Constitution of the Kyrgyz Republic 2010, as amended to 2016


Affirmative Action (Broadly)

...
2. … Special measures defined by law and aimed at ensuring equal opportunities for various social groups in accordance with international commitments shall not be considered as discrimination.

4. In the Kyrgyz Republic men and women shall have equal rights and freedoms and equal opportunities for their realization.
… (Art. 16)

Citizenship and Nationality

...
2. No one may be deprived of his/her citizenship and denied the right to change his/her citizenship otherwhise than in cases and according to procedures established by the constitutional law. Persons who are citizens of the Kyrgyz Republic shall enjoy recognition of affiliation to the citizenship of another state in accordance with the law and international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party.
3. The Kyrgyz people residing outside the Kyrgyz Republic shall have the right, regardless of their citizenship of another State, to acquire citizenship of the Kyrgyz Republic under a simplified procedure.
The procedure and conditions for granting citizenship of the Kyrgyz Republic shall be defined by law.
… (Art. 50)

Citizenship and Nationality


7. The President shall decide upon the issues of naturalization and denunciation of citizenship in the Kyrgyz Republic.
… (Art. 64)

Jurisdiction and Access

1. The Constitutional Chamber of the Supreme Court shall be a body which shall perform constitutional oversight.

6. The Constitutional Chamber of the Supreme Court:
1. shall declare unconstitutional laws and other regulatory legal acts in the event that they contradict the Constitution;
2. shall conclude on the constitutionality of international treaties not entered into force and to which the Kyrgyz Republic is a party;
3. shall conclude on the draft law on changes to the present Constitution.
7. Everyone shall have the right to challenge the constitutionality of a law or another regulatory legal act in case he/she believes that these acts violate rights and freedoms recognized in the Constitution.
...
10. Court rulings based on provisions of laws declared unconstitutional, shall be revised by courts in each concrete case upon appeals of citizens whose rights and freedoms were affected.
... (Art. 97)

Jurisdiction and Access

1. A court shall not have the right to apply a legal and regulatory act which is in contradiction with the present Constitution.
2. In the event that during examination of a case in any judicial instance, there arises a question concerning the constitutionality of the law or other legal and regulatory act on which ruling of the case shall be based, the court shall send an inquiry to the constitutional Chamber of the Supreme Court. (Art. 101)

Education


5. The following rights established in the present Constitution, shall not be subject to any limitation whatsoever:

9. That of free basic general and secondary general education in state educational establishments;
… (Art. 20)

Education


4. The state shall ensure the maintenance, upbringing and education to child orphans and children deprived of parental care.
… (Art. 36)

Education

1. Everyone shall have the right to education.
2. General basic education shall be compulsory.
Everyone shall have the right to receive general basic and secondary basic education in state educational establishments free of charge.

4. The State shall create conditions for the development of public, municipal and private educational establishments.
… (Art. 45)

Employment Rights and Protection

1. The Kyrgyz Republic shall elaborate social programs aimed at establishing decent conditions of life and free personal development as well as assistance to employment.
2. The Kyrgyz Republic shall ensure the support to socially vulnerable categories of citizens, guaranteed minimal level of labor remuneration, protection of labor and health.
... (Art. 9)

Employment Rights and Protection

...
2. Everyone shall have the right to economic freedom and free use of his/her abilities and property for any economic activity not prohibited by law.
3. Everyone shall have the right to freedom of labor, the use of his/her their abilities for work and choice of profession and occupation, labor protection and labor arrangements meeting safety and hygienic requirements as well as the right to remuneration for labor not less than minimum subsistence level. (Art. 42)

Employment Rights and Protection

1. Everyone shall have the right to leisure.
2. Maximum duration of work time, minimal weekly rest, paid annual leave as well as other basic modalities of the implementation of right to leisure shall be envisaged in the law. (Art. 44)

Equality and Non-Discrimination

...
2. The Kyrgyz Republic shall respect and ensure human rights and freedoms to all persons on its territory and under its jurisdiction.
No one may be subject to discrimination on the basis of sex, race, language, disability, ethnicity, belief, age, political and other convictions, education, background, proprietary and other status as well as other circumstances.
Special measures defined by law and aimed at ensuring equal opportunities for various social groups in accordance with international commitments shall not be considered as discrimination.
3. In the Kyrgyz Republic everyone shall be equal before the law and the courts.
4. In the Kyrgyz Republic men and women shall have equal rights and freedoms and equal opportunities for their realization.
… (Art. 16)

Equality and Non-Discrimination


4. The propagation of national, ethnic, racial and religious hatred, gender as well as other social supremacy which calls to discrimination, hostility and violence shall be prohibited. (Art. 31)

Obligations of the State

We, the people of Kyrgyzstan, …
Confirming adherence to the goal to build free, independent and democratic state whose highest values are the individual, his / her life, health, rights and freedoms;
… (Preamble)

Obligations of the State

1. Fundamental human rights and freedoms are inalienable and belong to each person from birth.
Human rights and freedoms belong to the superior values of the Kyrgyz Republic. They act directly; define the essence and contents of activity of all state agencies, local self-governance bodies and their officials thereof.
2. The Kyrgyz Republic shall respect and ensure human rights and freedoms to all persons on its territory and under its jurisdiction.
… (Art. 16)

Obligations of the State

Rights and freedoms established in the present Constitution shall not be exhaustive and shall not be interpreted as denial or derogation of other universally recognized human and civic rights and freedoms. (Art. 17)

Obligations of the State

1. Everyone shall be guaranteed judicial protection of his/her rights and freedoms envisaged in the present Constitution, laws, international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party as well as universally recognized principles and norms of international law.
… (Art. 40)

Judicial Protection

1. Everyone shall be guaranteed judicial protection of his/her rights and freedoms envisaged in the present Constitution, laws, international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party as well as universally recognized principles and norms of international law.
The state shall ensure the development of extrajudicial and pre-trial methods, forms and means to protect human and civil rights and freedoms.
2. Everyone shall have the right to protect his/her rights and freedoms by any means that are not prohibited by law.
... (Art. 40)

Judicial Protection

1. Everyone shall have the right to appeal to state authorities, local self governance bodies as well as officials thereof; these officials should provide a substantiated answer within the deadlines envisaged in the law.
2. Everyone shall have the right to apply in accordance with international treaties to international human rights bodies seeking protection of violated rights and freedoms. (Art. 41)

Judicial Protection


7. Everyone shall have the right to challenge the constitutionality of a law or another regulatory legal act in case he/she believes that these acts violate rights and freedoms recognized in the Constitution.
… (Art. 97)

National Human Rights Bodies

The parliamentary oversight over the observance of human and civil rights and freedoms in the Kyrgyz Republic shall be performed by the Ombudsman (Akiykatchy). (Art. 108)

Limitations and/or Derogations

Rights and freedoms established in the present Constitution shall not be exhaustive and shall not be interpreted as denial or derogation of other universally recognized human and civic rights and freedoms. (Art. 17)

Limitations and/or Derogations

1. The laws that deny or derogate human and civil rights and freedoms shall not be adopted in the Kyrgyz Republic.
2. Human and civil rights and freedoms may be limited by the Constitution and laws for the purposes of protecting national security, public order, health and morale of the population as well as rights and freedoms of other persons. Such limitations can be also introduced in view of specific modalities of military or other civil service. The introduced limitations should be commensurate to the declared objectives.
The adoption of by-law regulatory acts which limit human and civil rights and freedoms is prohibited.
3. A law may not impose the limitation of rights and freedoms with other objective and to a greater extent than it is envisaged in the Constitution.
4. The following guarantees of prohibition established by the present Constitution shall not be subject to any limitations:
1. On application of death penalty, torture and other inhuman, cruel and degrading forms of treatment or punishment;
2. On conducting of medical, biological or psychological experiments on people without their duly expressed and verified voluntary consent;
3. On slavery and human trafficking;
4. On exploitation of child labor;
5. On deprivation of freedom solely for the inability of a person to meet the contractual obligation;
6. On criminal prosecution for the dissemination of information which encroaches on honor and dignity of a person;
7. On coercion to express opinions, religious or other beliefs or denial thereof;
8. On coercion to participate in a peaceful assembly;
9. On coercion to determine and state one's ethnicity;
10. On arbitrary deprivation of housing.
5. The following rights established in the present Constitution, shall not be subject to any limitation whatsoever:
1. That of each detained person to human treatment and respect of human dignity;
2. That of appeal to pardon or alleviation of punishment;
3. That of repeated consideration of the case by a higher court;
4. That of freedom of thought and opinion;
5. That of freedom of choice and possessing religious or other beliefs;
6. That of freedom to determine and state one's ethnicity;
7. That of compensation by their state of harm caused by illegal actions of state authorities, local self-governance bodies and officials thereof in their official capacity;
8. That of judicial protection;
9. That of free basic general and secondary general education in state educational establishments;
10. That of a citizen to unimpeded return to the Kyrgyz Republic. (Art. 20)

Marriage and Family Life

1. Family shall be the foundation of the society. Family, paternity, maternity and childhood shall be the subject of care of the entire society and preferential protection by law.
...
3. The responsibility for ensuring living conditions necessary for the development of a child, shall be borne by each of the parents or other persons rearing a child within their capacity and financial possibilities.
...
5. A family is created upon voluntary union of a man and a woman who reached the age of consent and entry into marriage. No marriage shall be entered into without mutual consent of persons desiring to marry. The marriage shall be registered by the state.
The spouses shall have equal rights and obligations in marriage and family. (Art. 36)4

Marriage and Family Life


2. Respect for the elderly and caring for family and close relatives shall be the obligation of everyone. (Art. 37)

Minorities


3. The Kyrgyz Republic shall ensure that the representatives of all ethnicities which form the population of Kyrgyzstan have the right to preserve their native language as well as creation of conditions for its learning and development. (Art. 10)

Minorities

Everyone shall have the right to freely determine and state his/her ethnicity. No one may be forced to determine and state his/her ethnicity. (Art. 38)

Participation in Public Life and Institutions


5. The state shall ensure the conditions for the representation of various social groups defined by the law in state authorities and local self-governance bodies, including at the level of decision-making. (Art. 2)

Participation in Public Life and Institutions

1. Citizens shall have the right to:
1. participate in the discussion and adoption of laws and decisions of republican and local significance;
...
4. Citizens shall have equal rights and equal opportunities to take up posts in civil and municipal service as well as promotion in accordance with the regulations established in the law.
5. Citizens of the Kyrgyz Republic who have another citizenship may not assume political state posts and the positions of judges. Such limitation may be also established by the law for other public positions. (Art. 52)

Political Rights and Association

...
2. The people of Kyrgyzstan shall exercise its power directly at elections and referenda, as well as through the system of state authorities and local self-governance bodies on the basis of the present Constitution and laws.

4. The elections shall be free.
The elections of the deputies of the Jogorku Kenesh, the President as well as the deputies of representative local self-governance bodies shall be conducted on the basis of universal equal and direct suffrage by secret ballot.
The right to vote shall be granted to the citizens of the Kyrgyz Republic having reached 18 years of age.
5. The state shall ensure the conditions for the representation of various social groups defined by the law in state authorities and local self-governance bodies, including at the level of decision-making.
… (Art. 2)

Political Rights and Association

...
2. The citizens shall be entitled to create political parties, professional unions as well as other public associations on the basis of free will and unity of interests for implementation and protection of their rights and freedoms, as well as satisfying political, economic, social, labor, cultural and other interests.
… (Art. 4)

Political Rights and Association

Everyone shall have the right of freedom of association. (Art. 35)

Political Rights and Association

1. Citizens shall have the right to:
1) participate in the discussion and adoption of laws and decisions of republican and local significance;
2 )to elect and to be elected to state authorities and local self governance bodies in accordance with the procedures established by the present Constitution and the law;
3) to take part in referenda in accordance with procedures established by the constitutional law.

5) Citizens of the Kyrgyz Republic who have another citizenship may not assume political state posts and the positions of judges. Such limitation may be also established by the law for other public positions. (Art. 52)

Political Parties

1. Political diversity and multi-party system shall be recognized in the Kyrgyz Republic.
2. The citizens shall be entitled to create political parties, professional unions as well as other public associations on the basis of free will and unity of interests for implementation and protection of their rights and freedoms, as well as satisfying political, economic, social, labor, cultural and other interests.
3. Political parties shall assist to the expression of political will of citizens, as well as shall participate in the elections of the deputies of the Jogorku Kenesh, the President as well as local self-governance bodies.
4. The following shall be prohibited in the Kyrgyz Republic:
1. merger of state, municipal and party institutions; establishment and activity of party organizations in state and municipal institutions and organizations; carrying out party activity by civil and municipal servants except for the cases when such activity is implemented outside their official duties;
2. membership of those serving in the army, law-enforcement agencies as well as judges in political parties as well as their statements in support of any political party;
3. creation of political parties on religious or ethnic basis as well as pursuit of political goals by religious associations;
4. creation of militant formations by associations of citizens;
5. activity of political parties, public and religious organizations, their representations and branches in the event that such structures pursue political goals aimed at forced change of the constitutional setup, undermining national security, incitement of social, racial, inter-national, inter-ethnic and religious hatred. (Art. 4)

Electoral Bodies

The Central commission on election and referenda shall ensure preparation and conducting elections and referenda in the Kyrgyz Republic. (Art. 106)

Head of State


4. … The elections of the deputies of the Jogorku Kenesh, the President as well as the deputies of representative local self-governance bodies shall be conducted on the basis of universal equal and direct suffrage by secret ballot. … (Art. 2)

Head of State

1. The President shall be the head of State.
… (Art. 60)

Head of State

1. The President shall be elected by the citizens of the Kyrgyz Republic for a term of 6 years.
… (Art. 61)

Head of State

1. A citizen of the Kyrgyz Republic, no younger than 35 years of age and not older than 70 years of age, who has a command of the state language and who has been resident in the republic for no less than 15 years in total may be elected President.
2. There shall be no limit on the number of candidates for the office of the President. A person who has collected not less than 30,000 voters’ signatures may be registered as a presidential candidate.
The procedure for presidential elections shall be defined by the constitutional law. (Art. 62)

Government

...
3. A deputy of the Jogorku Kenesh may be appointed to the position of the Prime minister or first deputy prime minister retaining the mandate and the right to vote at the plenary sessions of the Jogorku Kenesh. The procedure of implementation and limitation of other powers of a deputy appointed to the position of the Prime minister or first deputy prime minister shall be defined by laws. ... (Art. 72)

Government

1. Executive power in the Kyrgyz Republic shall be exercised by the Government, ministries subordinate to it, state committees, administrative departments and local state administrations.
2. The Government shall be the highest body of executive power in the Kyrgyz Republic.
3. The Government shall be headed by the Prime Minister. The Government shall consist of the Prime Minister, vice-prime ministers, ministers and chairpersons of state committees.
The structure of the Government shall include ministries and state committees. (Art. 83)

Government

1. The faction which has more than one half of deputies’ mandates, or a coalition of factions with its participation within 25 days since the date of the first sitting of the Jogorku Kenesh of new convocation shall nominate a candidate for the office of the Prime minister.
The candidate for the office of the Prime minister shall submit to the Jogorku Kenesh the program, structure and composition of the Government.

5. The President within 3 days period shall issue a decree on the appointment of the Prime minister and other members of the Government.
In the event that the President fails to issue the decree on appointment of the Prime minister and members of the Government within the above time period, they shall be deemed appointed.
… (Art. 84)

Legislature

1. The Jogorku Kenesh - the Parliament of the Kyrgyz Republic - shall be the highest representative body exercising legislative power and oversight functions within the limits of its competence.
2. The Jogorku Kenesh shall consist of 120 deputies elected for a five year term on the basis of proportional representation.
As a result of elections a political party may not be granted more than 65 deputy mandates in the Parliament.
Any citizen of the Kyrgyz Republic who has reached 21 years of age as of the election day and who possesses the electoral right, may be elected as a Deputy of the Jogorku Kenesh.
The procedure of electing the deputies to the Jogorku Kenesh including the establishment of an electoral threshold for passing to the Parliament, shall be defined in the constitutional law.
… (Art. 70)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. In the Kyrgyz Republic the diversity of forms of property shall be recognized and equal legal protection to private, state, municipal and other forms of property shall be guaranteed.

4. The Kyrgyz Republic shall protect the property of its citizens and legal persons, as well as its property located on the territory of other States.
5. … Land may also be in private, municipal and other forms of ownership except for pastures which may not be in private property.
6. The limits of and procedure for the exercise of rights by owners and implementation of guarantees of their protection shall be determined by law. (Art. 12)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. Everyone shall have the right to possess, use and dispose of his/her property and results of activity.
… (Art. 42)

Protection from Violence

...
4. The following shall be prohibited in the Kyrgyz Republic:

5. activity of political parities, public and religious organizations, their representations and branches in the event that such structures pursue political goals aimed at forced change of the constitutional setup, undermining national security, incitement of social, racial, inter-national, interethnic and religious hatred. (Art. 4)

Protection from Violence


4. The following guarantees of prohibition established by the present Constitution shall not be subject to any limitations:
1. On application of death penalty, torture and other inhuman, cruel and degrading forms of treatment or punishment;

3. On slavery and human trafficking;
4. On exploitation of child labor;
...
5. The following rights established in the present Constitution, shall not be subject to any limitation whatsoever:
1.That of each detained person to human treatment and respect of human dignity;
... (Art. 20)

Protection from Violence

1. No one may be subjected to torture or other inhuman, cruel or degrading forms of treatment or punishment.
2. Each person deprived of liberty shall have the right to human treatment and respect of human dignity.
3. Conducting of medical, biological or psychological experiments on people without their duly expressed and verified voluntary consent is prohibited. (Art. 22)

Protection from Violence

1. Slavery and human trafficking is prohibited in the Kyrgyz Republic.
2. Exploitation of child labor is prohibited.
3. Forced labor is prohibited except for cases of war, liquidation of aftermath of natural disasters and other emergencies as well as in execution of the verdict of court. … (Art. 23)

Protection from Violence


4. The propagation of national, ethnic, racial and religious hatred, gender as well as other social supremacy which calls to discrimination, hostility and violence shall be prohibited. (Art. 31)

Public Institutions and Services

1. The Kyrgyz Republic shall elaborate social programs aimed at establishing decent conditions of life and free personal development as well as assistance to employment.
2. The Kyrgyz Republic shall ensure the support to socially vulnerable categories of citizens, guaranteed minimal level of labor remuneration, protection of labor and health.
3. The Kyrgyz Republic shall develop a system of social services, medical services, establishes state pensions, benefits as well as other social security safeguards. (Art. 9)

Public Institutions and Services

1. Family shall be the foundation of the society. Family, paternity, maternity and childhood shall be the subject of care of the entire society and preferential protection by law.
… (Art. 36)

Public Institutions and Services

1. Social security in old age, in case of disease and in the event of disability or loss of the breadwinner shall be guaranteed to the citizens under a procedure and in the cases established by the law.
2. Pensions and social assistance in accordance with the economic resources of the state shall ensure a standard of living not lower than the minimum subsistence level established by the law.

4. Social activity of the State shall not result in the state guardianship limiting economic freedom and activity of a citizen and the possibilities of a citizen to attain economic wellbeing for himself/herself and his/her family. (Art. 53)

Status of the Constitution

1. The Constitution shall have supreme legal force and direct application in the Kyrgyz Republic.
2. The Constitution shall serve the basis for the adoption of constitutional laws, laws as well as other regulatory legal acts.
… (Art. 6)

Status of the Constitution

1. A court shall not have the right to apply a legal and regulatory act which is in contradiction with the present Constitution.
… (Art. 101)

Status of International Law

...
3. International treaties to which the Kyrgyz Republic is a party that have entered into force under the established legal procedure and also the universally recognized principles and norms of international law shall be the constituent part of the legal system of the Kyrgyz Republic.
The procedure and modalities of application of international laws as well as universally recognized principles and norms of the international law shall be defined in the law.
… (Art. 6)

Status of International Law


2. … Special measures defined by law and aimed at ensuring equal opportunities for various social groups in accordance with international commitments shall not be considered as discrimination.
… (Art. 16)

Status of International Law

1. Everyone shall be guaranteed judicial protection of his/her rights and freedoms envisaged in the present Constitution, laws, international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party as well as universally recognized principles and norms of international law. … (Art. 40)

Status of International Law

...
2. Everyone shall have the right to apply in accordance with international treaties to international human rights bodies seeking protection of violated rights and freedoms. (Art. 41)

Status of International Law


6. The Constitutional Chamber of the Supreme Court:

2. shall conclude on the constitutionality of international treaties not entered into force and to which the Kyrgyz Republic is a party;
… (Art. 97)

Religious Law

1. The Kyrgyz Republic (Kyrgyzstan) is a sovereign, democratic, secular, unitary and social state governed by the rule of law.
… (Art. 1)

Religious Law

1. No religion in the Kyrgyz Republic shall be recognized as the state or mandatory one.
2. Religion and all cults shall be separated from the state.
3. The involvement of religious associations and ministers of religion in the activity of state authorities shall be prohibited. (Art. 7)

Customary Law

1. In the Kyrgyz Republic, folk customs and traditions which do not infringe upon human rights and freedoms shall be supported by the State.
… (Art. 37)

Customary Law

The citizens of the Kyrgyz Republic shall have the right to establish the courts of aksakaly [elders]. The competences, the procedures of establishment and the activity of the courts of aksakaly [elders] shall be defined by the law. (Art. 59)

Affirmative Action (Broadly)

...
2. … Не являются дискриминацией специальные меры, установленные законом и направленные на обеспечение равных возможностей для различных социальных групп в соответствии с международными обязательствами.

4. В Кыргызской Республике мужчины и женщины имеют равные права и свободы, равные возможности для их реализации.
… (Статья 16)

Citizenship and Nationality

...
2. Ни один гражданин не может быть лишен своего гражданства и права изменить свое гражданство иначе, как в случаях и порядке, установленных конституционным законом. За лицами, являющимися гражданами Кыргызской Республики, признается принадлежность к гражданству другого государства в соответствии с законами и международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика.
3. Кыргызы, проживающие за пределами Кыргызской Республики, вне зависимости от наличия гражданства другого государства, вправе получить гражданство Кыргызской Республики в упрощенном порядке.
Порядок и условия предоставления гражданства Кыргызской Республики определяются законом.
... (Статья 50)

Citizenship and Nationality


7. Президент решает вопросы принятия в гражданство и выхода из гражданства Кыргызской Республики.
… (Статья 64)

Jurisdiction and Access

1. Конституционная палата Верховного суда является органом, осуществляющим конституционный контроль.

6. Конституционная палата Верховного суда:
1) признает неконституционными законы и иные нормативные правовые акты в случае их противоречия Конституции;
2) дает заключение о конституционности не вступивших в силу международных договоров, участницей которых является Кыргызская Республика;
3) дает заключение к проекту закона об изменениях в настоящую Конституцию.
7. Каждый вправе оспорить конституционность закона и иного нормативного правового акта, если считает, что ими нарушаются права и свободы, признаваемые Конституцией.

10. Судебные акты, основанные на нормах законов, признанных неконституционными, пересматриваются судом в каждом конкретном случае по жалобам граждан, чьи права и свободы были затронуты.
... (Статья 97)

Jurisdiction and Access

1. Суд не вправе применять нормативный правовой акт, противоречащий настоящей Конституции.
2. Если при рассмотрении дела в любой судебной инстанции возник вопрос о конституционности закона или иного нормативного правового акта, от которого зависит решение дела, суд направляет запрос в Конституционную палату Верховного суда. (Статья 101)

Education


5. Не подлежит никакому ограничению установленное настоящей Конституцией право:
...
9) на бесплатное получение основного общего и среднего общего образования в государственных образовательных организациях;
… (Статья 20)

Education

...
4. Государство обеспечивает содержание, воспитание, обучение детей-сирот и детей, лишенных родительского попечения.
... (Статья 36)

Education

1. Каждый имеет право на образование.
2. Основное общее образование обязательно.
Каждый имеет право бесплатно получить основное общее и среднее общее образование в государственных образовательных организациях.

4. Государство создает условия для развития государственных, муниципальных и частных учебных заведений.
… (Статья 45)

Employment Rights and Protection

1. Кыргызская Республика разрабатывает социальные программы, направленные на создание достойных условий жизни и свободное развитие личности, содействие занятости.
2. Кыргызская Республика обеспечивает поддержку социально незащищенных категорий граждан, гарантированный минимальный размер оплаты труда, охрану труда и здоровья.
... (Статья 9)

Employment Rights and Protection

...
2. Каждый имеет право на экономическую свободу, свободное использование своих способностей и своего имущества для любой экономической деятельности, не запрещенной законом.
3. Каждый имеет право на свободу труда, распоряжаться своими способностями к труду, на выбор профессии и рода занятий, охрану и условия труда, отвечающие требованиям безопасности и гигиены, а также право на вознаграждение за труд не ниже установленного законом прожиточного минимума. (Статья 42)

Employment Rights and Protection

1. Каждый имеет право на отдых.
2. Максимальная продолжительность рабочего времени, минимальный еженедельный отдых и оплачиваемый ежегодный отпуск, а также иные основные условия осуществления права на отдых определяются законом. (Статья 44)

Equality and Non-Discrimination

...
2. Кыргызская Республика уважает и обеспечивает всем лицам, находящимся в пределах ее территории и под ее юрисдикцией, права и свободы человека.
Никто не может подвергаться дискриминации по признаку пола, расы, языка, инвалидности, этнической принадлежности, вероисповедания, возраста, политических или иных убеждений, образования, происхождения, имущественного или иного положения, а также других обстоятельств.
Не являются дискриминацией специальные меры, установленные законом и направленные на обеспечение равных возможностей для различных социальных групп в соответствии с международными обязательствами.
3. В Кыргызской Республике все равны перед законом и судом.
4. В Кыргызской Республике мужчины и женщины имеют равные права и свободы, равные возможности для их реализации.
... (Статья 16)

Equality and Non-Discrimination


4. Запрещается пропаганда национальной, этнической, расовой, религиозной ненависти, гендерного и иного социального превосходства, призывающая к дискриминации, вражде или насилию. (Статья 31)

Obligations of the State

Мы, народ Кыргызстана,…
подтверждая приверженность цели построения свободного и независимого демократического государства, высшими ценностями которого являются человек, его жизнь, здоровье, права и свободы;
...(Преамбула)

Obligations of the State

1. Права и свободы человека неотчуждаемы и принадлежат каждому от рождения.
Права и свободы человека относятся к высшим ценностям Кыргызской Республики. Они действуют непосредственно, определяют смысл и содержание всех государственных органов, органов местного самоуправления и их должностных лиц.
2. Кыргызская Республика уважает и обеспечивает всем лицам, находящимся в пределах ее территории и под ее юрисдикцией, права и свободы человека.
... (Статья 16)

Obligations of the State

Права и свободы, установленные настоящей Конституцией, не являются исчерпывающими и не должны толковаться как отрицание или умаление других общепризнанных прав и свобод человека и гражданина. (Статья 17)

Obligations of the State

1. Каждому гарантируется судебная защита его прав и свобод, предусмотренных настоящей Конституцией, законами, международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами и нормами международного права.
... (Статья 40)

Judicial Protection

1. Каждому гарантируется судебная защита его прав и свобод, предусмотренных настоящей Конституцией, законами, международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами и нормами международного права.
Государство обеспечивает развитие внесудебных и досудебных методов, форм и способов защиты прав и свобод человека и гражданина.
2. Каждый вправе защищать свои права и свободы всеми способами, не запрещенными законом.
... (Статья 40)

Judicial Protection

1. Каждый имеет право на обращение в органы государственной власти, органы местного самоуправления и к их должностным лицам, которые обязаны предоставить обоснованный ответ в установленный законом срок.
2. Каждый имеет право в соответствии с международными договорами обращаться в международные органы по правам человека за защитой нарушенных прав и свобод. (Статья 41)

Judicial Protection


7. Каждый вправе оспорить конституционность закона и иного нормативного правового акта, если считает, что ими нарушаются права и свободы, признаваемые Конституцией.
… (Статья 97)

National Human Rights Bodies

Парламентский контроль за соблюдением прав и свобод человека и гражданина в Кыргызской Республике осуществляется Акыйкатчы (Омбудсменом). (Статья 108)

Limitations and/or Derogations

Права и свободы, установленные настоящей Конституцией, не являются исчерпывающими и не должны толковаться как отрицание или умаление других общепризнанных прав и свобод человека и гражданина. (Статья 17)

Limitations and/or Derogations

1. В Кыргызской Республике не должны приниматься законы, отменяющие или умаляющие права и свободы человека и гражданина.
2. Права и свободы человека и гражданина могут быть ограничены Конституцией и законами в целях защиты национальной безопасности, общественного порядка, охраны здоровья и нравственности населения, защиты прав и свобод других лиц. Вводимые ограничения должны быть соразмерными указанным целям.
Запрещается принятие подзаконных нормативных правовых актов, ограничивающих права и свободы человека и гражданина.
3. Законом не могут устанавливаться ограничения прав и свобод в иных целях и в большей степени, чем это предусмотрено Конституцией.
4. Не подлежат никаким ограничениям установленные настоящей Конституцией гарантии запрета:
1) на применение смертной казни, пыток и других бесчеловечных, жестоких или унижающих достоинство видов обращения или наказания;
2) на проведение медицинских, биологических, психологических опытов над людьми без их добровольного согласия, выраженного и удостоверенного надлежащим образом;
3) на рабство, торговлю людьми;
4) на эксплуатацию детского труда;
5) на лишение свободы на том только основании, что лицо не в состоянии исполнить договорное обязательство;
6) на уголовное преследование за распространение информации, порочащей честь и достоинство личности;
7) на принуждение к выражению мнения, религиозных и иных убеждений или отказу от них;
8) на принуждение к участию в мирном собрании;
9) на принуждение к определению и указанию своей этнической принадлежности;
10) на произвольное лишение жилища.
5. Не подлежит никакому ограничению установленное настоящей Конституцией право:
1) каждого лишенного свободы на гуманное обращение и уважение человеческого достоинства;
2) просить о помиловании или смягчении наказания;
3) на повторное рассмотрение дела вышестоящим судом;
4) на свободу мысли и мнения;
5) свободно выбирать и иметь религиозные и иные убеждения;
6) свободно определять и указывать свою этническую принадлежность;
7) на возмещение государством вреда, причиненного незаконными действиями органов государственной власти, местного самоуправления и их должностными лицами при исполнении служебных обязанностей;
8) на судебную защиту;
9) на бесплатное получение основного общего и среднего общего образования в государственных образовательных организациях;
10) гражданина беспрепятственно возвращаться в Кыргызскую Республику. (Статья 20)

Marriage and Family Life

1. Семья - основа общества. Семья, отцовство, материнство, детство - предмет заботы всего общества и преимущественной охраны законом.
...
3. Ответственность за обеспечение условий жизни, необходимых для развития ребенка, несут каждый из родителей или другие лица, воспитывающие ребенка, в пределах своих способностей и финансовых возможностей.
...
Семья создается на основе добровольного союза мужчины и женщины, достигших установленного законом брачного возраста, и заключения между ними брака. Ни один брак не может быть заключен без обоюдного согласия лиц, вступающих в брак. Брак регистрируется государством.
Супруги имеют равные права и обязанности в браке и семье. (Статья 36)

Marriage and Family Life

...
2. Уважение к старшим, забота о родных и близких - обязанность каждого. (Статья 37)

Minorities

...
3. Кыргызская Республика гарантирует представителям всех этносов, образующих народ Кыргызстана, право на сохранение родного языка, создание условий для его изучения и развития. (Статья 10)

Minorities

Каждый имеет право свободно определять и указывать свою этническую принадлежность. Никто не должен быть принужден к определению и указанию своей этнической принадлежности. (Статья 38)

Participation in Public Life and Institutions


5. Государство создает условия для представительства различных социальных групп, определенных законом, в государственных органах и органах местного самоуправления, в том числе на уровне принятия решений. (Статья 2)

Participation in Public Life and Institutions

1. Граждане имеют право:
1) участвовать в обсуждении и принятии законов и решений республиканского и местного значения;
...
4. Граждане имеют равные права, равные возможности при поступлении на государственную и муниципальную службу, продвижении в должности в порядке, предусмотренном законом.
5. Граждане Кыргызской Республики, имеющие иное гражданство, не вправе занимать политические государственные должности и должности судей. Данное ограничение может быть установлено законом и для других государственных должностей. (Статья 52)

Political Rights and Association

...
2. Народ Кыргызстана осуществляет свою власть непосредственно на выборах и референдумах, а также через систему государственных органов и органов местного самоуправления на основе настоящей Конституции и законов.

4. Выборы являются свободными.
Выборы депутатов Жогорку Кенеша, Президента, депутатов представительных органов местного самоуправления проводятся на основе всеобщего равного и прямого избирательного права при тайном голосовании.
Право избирать имеют граждане Кыргызской Республики, достигшие 18 лет.
5. Государство создает условия для представительства различных социальных групп, определенных законом, в государственных органах и органах местного самоуправления, в том числе на уровне принятия решений.
… (Статья 2)

Political Rights and Association

...
2. Политические партии, профессиональные союзы и другие общественные объединения могут создаваться гражданами на основе свободного волеизъявления и общности интересов для реализации и защиты своих прав и свобод, удовлетворения политических, экономических, социальных, трудовых, культурных и иных интересов.
… (Статья 4)

Political Rights and Association

Каждый имеет право на свободу объединения. (Статья 35)

Political Rights and Association

1. Граждане имеют право:
1) участвовать в обсуждении и принятии законов и решений республиканского и местного значения;
2) избирать и быть избранными в органы государственной власти и органы местного самоуправления в порядке, предусмотренном настоящей Конституцией и законами;
3) участвовать в референдуме в порядке, предусмотренном конституционным законом.

5. Граждане Кыргызской Республики, имеющие иное гражданство, не вправе занимать политические государственные должности и должности судей. Данное ограничение может быть установлено законом и для других государственных должностей. (Статья 52)

Political Parties

1. В Кыргызской Республике признается политическое многообразие и многопартийность.
2. Политические партии, профессиональные союзы и другие общественные объединения могут создаваться гражданами на основе свободного волеизъявления и общности интересов для реализации и защиты своих прав и свобод, удовлетворения политических, экономических, социальных, трудовых, культурных и иных интересов.
3. Политические партии содействуют выражению политического волеизъявления граждан, принимают участие в выборах депутатов Жогорку Кенеша, Президента и органов местного самоуправления.
4. В Кыргызской Республике запрещается:
1) слияние государственных, муниципальных и партийных институтов; образование и деятельность партийных организаций в государственных и муниципальных учреждениях и организациях; осуществление государственными и муниципальными служащими партийной работы, за исключением случаев, когда такая работа осуществляется вне служебной деятельности;
2) членство военнослужащих, сотрудников правоохранительных органов и судей в политических партиях, их выступления в поддержку какой-либо политической партии;
3) создание политических партий на религиозной, этнической основе, преследование религиозными объединениями политических целей;
4) создание объединениями граждан военизированных формирований;
5) деятельность политических партий, общественных и религиозных объединений, их представительств и филиалов, преследующих политические цели, действия которых направлены на насильственное изменение конституционного строя, подрыв национальной безопасности, разжигание социальной, расовой, межнациональной, межэтнической и религиозной вражды. (Статья 4)

Electoral Bodies

Центральная комиссия по выборам и проведению референдумов обеспечивает подготовку и проведение выборов и референдумов в Кыргызской Республике. (Статья 106)

Head of State


4) … Выборы депутатов Жогорку Кенеша, Президента, депутатов представительных органов местного самоуправления проводятся на основе всеобщего равного и прямого избирательного права при тайном голосовании. … (Статья 2)

Head of State

1. Президент является главой государства.
… (Статья 60)

Head of State

1. Президент избирается на 6 лет гражданами Кыргызской Республики.
… (Статья 61)

Head of State

1. Президентом может быть избран гражданин Кыргызской Республики не моложе 35 лет и не старше 70 лет, владеющий государственным языком и проживающий в республике в совокупности не менее 15 лет.
2. Число кандидатов на пост Президента не ограничивается. Кандидатом в Президенты может быть зарегистрировано лицо, собравшее не менее 30 тысяч подписей избирателей.
Порядок выборов Президента определяется конституционным законом. (Статья 62)

Government

...
3. Депутат Жогорку Кенеша может быть назначен на должность Премьер-министра или первого вице-премьер-министра с сохранением депутатского мандата и права голосования на пленарных заседаниях Жогорку Кенеша. Порядок и условия реализации и ограничений других полномочий депутата, назначенного на должность Премьер-министра или первого вице-премьер-министра, определяются законами. ... (Статья 72)

Government

1. Исполнительную власть в Кыргызской Республике осуществляют Правительство, подчиненные ему министерства, государственные комитеты, административные ведомства и местные государственные администрации.
2. Правительство является высшим органом исполнительной власти Кыргызской Республики.
3. Правительство возглавляется Премьер-министром. Правительство состоит из Премьер-министра, вице-премьер-министров, министров и председателей государственных комитетов.
Структура Правительства включает в себя министерства и государственные комитеты. (Статья 83)

Government

1. Фракция, имеющая более половины депутатских мандатов, или коалиция фракций с ее участием в течение 25 рабочих дней со дня первого заседания Жогорку Кенеша нового созыва выдвигает кандидата на должность Премьер-министра.
Кандидат на должность Премьер-министра вносит в Жогорку Кенеш программу, структуру и состав Правительства.
...
5. Президент в трехдневный срок издает указ о назначении Премьер-министра и остальных членов Правительства.
В случае если Президент в вышеуказанный срок не издает указ о назначении Премьер-министра и членов Правительства, они считаются назначенными.
... (Статья 84)

Legislature

1. Жогорку Кенеш – парламент Кыргызской Республики – является высшим представительным органом, осуществляющим законодательную власть и контрольные функции в пределах своих полномочий.
2. Жогорку Кенеш состоит из 120 депутатов, избираемых сроком на 5 лет по пропорциональной системе.
По результатам выборов политической партии может быть предоставлено не более 65 депутатских мандатов в парламенте.
Депутатом Жогорку Кенеша может быть избран гражданин Кыргызской Республики, достигший на день выборов 21 года, обладающий избирательным правом.
Порядок избрания депутатов Жогорку Кенеша, включая избирательный порог для прохождения в парламент, определяется конституционным законом.
... (Статья 70)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. В Кыргызской Республике признается разнообразие форм собственности и гарантируется равная правовая защита частной, государственной, муниципальной и иных форм собственности.

4. Кыргызская Республика защищает собственность своих граждан и юридических лиц, а также свою собственность, находящуюся на территории других государств.
5. … Земля также может находиться в частной, муниципальной и иных формах собственности, за исключением пастбищ, которые не могут находиться в частной собственности.
6. Пределы и порядок осуществления собственниками своих прав и гарантии их защиты определяются законом. (Статья 12)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. Каждый имеет право на владение, пользование и распоряжение своим имуществом, результатами своей деятельности.
... (Статья 42)

Protection from Violence

...
4. В Кыргызской Республике запрещается:

5) деятельность политических партий, общественных и религиозных объединений, их представительств и филиалов, преследующих политические цели, действия которых направлены на насильственное изменение конституционного строя, подрыв национальной безопасности, разжигание социальной, расовой, межнациональной, межэтнической и религиозной вражды. (Статья 4)

Protection from Violence

...
4. Не подлежат никаким ограничениям установленные настоящей Конституцией гарантии запрета:
1) на применение смертной казни, пыток и других бесчеловечных, жестоких или унижающих достоинство видов обращения или наказания;
...
3) на рабство, торговлю людьми;
4) на эксплуатацию детского труда;
...
5. Не подлежит никакому ограничению установленное настоящей Конституцией право:
1) каждого лишенного свободы на гуманное обращение и уважение человеческого достоинства;
... (Статья 20)

Protection from Violence

1.Никто не может подвергаться пыткам и другим бесчеловечным, жестоким или унижающим достоинство видам обращения или наказания.
2. Каждый лишенный свободы имеет право на гуманное обращение и соблюдение человеческого достоинства.
3. Запрещается проводить медицинские, биологические, психологические опыты над людьми без их добровольного согласия, выраженного и удостоверенного надлежащим образом. (Статья 22)

Protection from Violence

1. В Кыргызской Республике не допускается рабство, торговля людьми.
2. Запрещается эксплуатация детского труда.
3. Запрещается принудительный труд, кроме случаев войны, ликвидации последствий стихийных бедствий и других чрезвычайных обстоятельств, а также в порядке исполнения решения суда. … (Статья 23)

Protection from Violence


4. Запрещается пропаганда национальной, этнической, расовой, религиозной ненависти, гендерного и иного социального превосходства, призывающая к дискриминации, вражде или насилию. (Статья 31)

Public Institutions and Services

1. Кыргызская Республика разрабатывает социальные программы, направленные на создание достойных условий жизни и свободное развитие личности, содействие занятости.
2. Кыргызская Республика обеспечивает поддержку социально незащищенных категорий граждан, гарантированный минимальный размер оплаты труда, охрану труда и здоровья.
3. Кыргызская Республика развивает систему социальных служб, медицинского обслуживания, устанавливает государственные пенсии, пособия и иные гарантии социальной защиты. (Статья 9)

Public Institutions and Services

1. Семья - основа общества. Семья, отцовство, материнство, детство - предмет заботы всего общества и преимущественной охраны законом.
… (Статья 36)

Public Institutions and Services

1. Гражданам гарантируется социальное обеспечение в старости, в случае болезни и утраты трудоспособности, потери кормильца в случаях и порядке, предусмотренных законом.
2. Пенсии, социальная помощь в соответствии с экономическими возможностями государства обеспечивают уровень жизни не ниже установленного законом размера прожиточного минимума.

4. Социальная деятельность государства не должна принимать форму государственного попечительства, ограничивающего экономическую свободу, активность и возможности гражданина самому достигать экономического благополучия для себя и своей семьи. (Статья 53)

Status of the Constitution

1. Конституция имеет высшую юридическую силу и прямое действие в Кыргызской Республике.
2. На основе Конституции принимаются конституционные законы, законы и другие нормативные правовые акты.
... (Статья 6)

Status of the Constitution

1. Суд не вправе применять нормативный правовой акт, противоречащий настоящей Конституции.
… (Статья 101)

Status of International Law

...
3. Вступившие в установленном законом порядке в силу международные договоры, участницей которых является Кыргызская Республика, а также общепризнанные принципы и нормы международного права являются составной частью правовой системы Кыргызской Республики.
Порядок и условия применения международных договоров и общепризнанных принципов и норм международного права определяются законами.
... (Статья 6)

Status of International Law


2. … Не являются дискриминацией специальные меры, установленные законом и направленные на обеспечение равных возможностей для различных социальных групп в соответствии с международными обязательствами.
… (Статья 16)

Status of International Law

1. Каждому гарантируется судебная защита его прав и свобод, предусмотренных настоящей Конституцией, законами, международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами и нормами международного права. ... (Статья 40)

Status of International Law

...
2. Каждый имеет право в соответствии с международными договорами обращаться в международные органы по правам человека за защитой нарушенных прав и свобод. (Статья 41)

Status of International Law


6. Конституционная палата Верховного суда:

2) дает заключение о конституционности не вступивших в силу международных договоров, участницей которых является Кыргызская Республика;
… (Статья 97)

Religious Law

1. Кыргызская Республика (Кыргызстан) - суверенное, демократическое, правовое, светское, унитарное, социальное государство.
… (Статья 1)

Religious Law

1. В Кыргызской Республике никакая религия не может устанавливаться в качестве государственной или обязательной.
2. Религия и все культы отделены от государства.
3. Запрещается вмешательство религиозных объединений и служителей культов в деятельность государственных органов. (Статья 7)

Customary Law

1. В Кыргызской Республике народные обычаи и традиции, не ущемляющие права и свободы человека, поддерживаются государством.
… (Статья 37)

Customary Law

В Кыргызской Республике граждане вправе учреждать суды аксакалов. Порядок учреждения судов аксакалов, их полномочия и деятельность определяются законом. (Статья 59)

Affirmative Action (Broadly)

...
2. … Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар кодулоо деп эсептелбейт.

4. Кыргыз Республикасында эркектер менен аялдар бирдей укуктарга жана эркиндиктерге, аларды ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ.
… (16-берене)

Citizenship and Nationality

...
2. Бир дагы жаран конституциялык мыйзамда белгиленген учурлардан жана тартиптен тышкары өзүнүн жарандыгынан жана өзүнүн жарандыгын өзгөртүү укугунан ажыратылышы мүмкүн эмес. Кыргыз Республикасынын жарандары болуп эсептелген адамдардын мыйзамдарга жана Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык башка мамлекеттин жарандыгына тийиштүүлүгү да таанылат.
3. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жашаган кыргыздар башка мамлекеттин жараны болгондугуна карабастан жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгын алууга укуктуу.
Кыргыз Республикасынын жарандыгын берүүнүн тартиби жана шарты мыйзам менен аныкталат.
… (50-берене)

Citizenship and Nationality


7. Президент Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жана жарандыгынан чыгаруу маселелерин чечет.
… (64-берене)

Jurisdiction and Access

1. Жогорку соттун Конституциялык палатасы конституциялык контролдоону жүзөгө ашыруучу орган болуп саналат.

6. Жогорку соттун Конституциялык палатасы:
1) мыйзамдар жана башка ченемдик укуктук актылар Конституцияга карама-каршы келген учурда аларды Конституцияга ылайык эмес деп табат;
2) Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган күчүнө кирбеген эл аралык келишимдердин конституциялуулугу тууралуу корутунду берет;
3) ушул Конституцияга өзгөртүүлөр тууралуу мыйзамдын долбооруна корутунду берет.
7. Конституция тарабынан таанылган укуктар жана эркиндиктер алар тарабынан бузулуп жатат деп эсептелсе ар бир адам мыйзамдын жана башка ченемдик укук актыларынын конституциялуулугун талашууга укуктуу.

10. Конституциялык эмес деп таанылган мыйзамдардын ченемдерине негизделген сот актылары ар бир конкреттүү учурда укуктарына жана эркиндиктерине шек келтирилген жарандардын даттануулары боюнча сот тарабынан кайра каралат.
... (97-берене)

Jurisdiction and Access

1. Сот ушул Конституцияга каршы келген ченемдик укуктук актыны колдонууга укуксуз.
2. Эгерде ар кандай сот инстанциясында ишти кароодо иштин чечилиши көз каранды болгон мыйзамдын же башка ченемдик укуктук актынын конституциялуулугу жөнүндө маселе келип чыкса, анда сот Жогорку соттун Конституциялык палатасына суроо-талапты жиберет. (101-берене)

Education


5. Ушул Конституцияда белгиленген төмөндөгүдөй укуктар эч чектелүүгө тийиш эмес:

9) мамлекеттик билим берүү уюмдарында негизги жалпы жана орто жалпы билимди акысыз алуу;
… (20-берене)

Education


4. Мамлекет жетим балдарды жана ата-энесинин камкордугунан ажыраган балдарды багууну, тарбиялоону, окутууну камсыз кылат.
… (36-берене)

Education

1. Ар ким билим алууга укуктуу.
2. Негизги жалпы билим алуу милдеттүү.
Ар ким мамлекеттик билим берүү уюмдарында негизги жалпы жана орто жалпы билимди акысыз алууга укуктуу.

4. Мамлекет мамлекеттик, муниципалдык жана менчик окуу жайларын өнүктүрүү үчүн шарт түзөт.
… (45-берене)

Employment Rights and Protection

1. Кыргыз Республикасы татыктуу жашоо-турмуш шартын түзүүгө жана инсанды эркин өстүрүүгө, жумушка орноштурууга көмөк көрсөтүүгө багытталган социалдык программаларды иштеп чыгат.
2. Кыргыз Республикасы социалдык жактан корголбогон жарандардын категорияларына колдоо көрсөтүүнү, эмгек акынын кепилдик берилген минималдуу өлчөмүн, эмгекти жана саламаттыкты коргоону камсыз кылат.
... (9-берене)

Employment Rights and Protection

...
2. Ар ким экономикалык эркиндикке ээ, өз жөндөмдүүлүгү менен мүлкүн мыйзамда тыюу салынбаган ар кандай экономикалык ишмердүүлүк үчүн эркин колдонууга укуктуу.
3. Ар ким эркин эмгектенүүгө, эмгекке жөндөмдүүлүгүн пайдаланууга, кесибин жана иштин түрүн тандоого, коопсуздуктун жана гигиенанын талаптарына жооп берген эмгектик коргоого жана эмгек шарттарына укуктуу, ошондой эле мыйзам менен белгиленген жашоо минимумунан төмөн болбогон эмгек акы алуу укугуна ээ. (42-берене)

Employment Rights and Protection

1. Ар ким эс алууга укуктуу.
2. Эң узак иш убактысы, жумалык эс алуунун эң кыска мөөнөтү жана жыл сайын акы төлөнүүчү өргүү, ошондой эле эс алуу укугун ишке ашыруунун башка негизги шарттары мыйзам менен аныкталат. (44-берене)

Equality and Non-Discrimination

...
2. Кыргыз Республикасы өз аймагынын чегинде, өзүнүн юрисдикциясында турган бардык адамдардын укуктары менен эркиндиктерин урматтайт жана камсыз кылат.
Эч ким жынысы, расасы, тили, майыптуулугу, этноско таандыктыгы, туткан дини, курагы, саясий же башка ынанымдары, билими, теги, мүлктүк же башка абалы, ошондой эле башка жагдайлары боюнча кодулоого алынышы мүмкүн эмес.
Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар кодулоо деп эсептелбейт.
3. Кыргыз Республикасында мыйзам жана сот алдында бардыгы бирдей.
4. Кыргыз Республикасында эркектер менен аялдар бирдей укуктарга жана эркиндиктерге, аларды ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ.
… (16-берене)

Equality and Non-Discrimination


4. Улуттук, этностук, расалык, диний жек көрүүчүлүктү, гендердик жана башка социалдык үстөмдүктү үгүттөп, кодулоого, касташууга же күч колдонууга чакырган үндөөлөргө тыюу салынат. (31-берене)

Obligations of the State

Биз, куттуу Кыргызстандын эли,…
адам, анын өмүрү, саламаттыгы, укуктары жана эркиндиктери жогорку баалуулуктар болуп саналган эркин жана көз карандысыз демократиялык мамлекетти куруу максатына берилгенибизди ырастап;
… (Преамбула)

Obligations of the State

1. Адам укуктары жана эркиндиктери ажырагыс, ал ар бир адамга төрөлгөндөн эле таандык.
Адам укуктары жана эркиндиктери Кыргыз Республикасынын жогорку баалуулуктарына кирет. Алар түздөн-түз колдонулат, бардык мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын ишмердигинин мааниси менен мазмунун аныктайт.
2. Кыргыз Республикасы өз аймагынын чегинде, өзүнүн юрисдикциясында турган бардык адамдардын укуктары менен эркиндиктерин урматтайт жана камсыз кылат.
… (16-берене)

Obligations of the State

Ушул Конституцияда белгиленген укуктар менен эркиндиктер бардык жактан толук жетишерлик деп эсептелбейт жана адамдын, жарандын башка жалпы таанылган укуктары менен эркиндиктерин тануу же басмырлоо катары чечмеленбеши керек. (17-берене)

Obligations of the State

1. Ар кимге ушул Конституцияда, мыйзамдарда, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпыга таанылган принциптеринде жана ченемдеринде каралган анын укуктары менен эркиндигин соттук коргоого кепилдиктер берилет.
… (40-берене)

Judicial Protection

1. Ар кимге ушул Конституцияда, мыйзамдарда, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпыга таанылган принциптеринде жана ченемдеринде каралган анын укуктары менен эркиндигин соттук коргоого кепилдиктер берилет.
Мамлекет адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндигин коргоонун соттон тышкары жана сотко чейинки усулдарын, түрлөрүн, ыкмаларын өнүктүрүүнү камсыздайт.
2. Ар ким өз укугун жана эркиндигин мыйзам менен тыюу салынбаган бардык ыкмалар менен коргоого укуктуу.
... (40-берене)

Judicial Protection

1. Ар ким мамлекеттик бийлик органдарына, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана алардын кызмат адамдарына кайрылууга укуктуу, алар ага мыйзам менен белгиленген мөөнөттөрдө негиздүү жооп берүүгө милдеттүү.
2. Ар ким бузулган укуктары менен эркиндиктерин коргоо үчүн эл аралык келишимдерге ылайык адам укуктары боюнча эл аралык органдарга кайрылууга укуктуу. (41-берене)

Judicial Protection


7. Конституция тарабынан таанылган укуктар жана эркиндиктер алар тарабынан бузулуп жатат деп эсептелсе ар бир адам мыйзамдын жана башка ченемдик укук актыларынын конституциялуулугун талашууга укуктуу.
… (97-берене)

National Human Rights Bodies

Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын эркиндиктеринин сакталышына парламенттик контролду Акыйкатчы (Омбудсмен) жүргүзөт. (108-берене)

Limitations and/or Derogations

Ушул Конституцияда белгиленген укуктар менен эркиндиктер бардык жактан толук жетишерлик деп эсептелбейт жана адамдын, жарандын башка жалпы таанылган укуктары менен эркиндиктерин тануу же басмырлоо катары чечмеленбеши керек. (17-берене)

Limitations and/or Derogations

1. Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктерин жокко чыгаруучу же кемсинтүүчү мыйзамдар кабыл алынбашы керек.
2. Адамдын, жарандын укуктары менен эркиндиктери улуттук коопсуздукту, коомдук тартипти, калктын саламаттыгын, адеп-ахлагын сактоо, башка адамдардын укуктары менен эркиндиктерин коргоо максатында Конституция жана мыйзамдар менен чектелиши мүмкүн. Киргизилип жаткан чектөөлөр көрсөтүлгөн максаттарга өлчөмдөш болушу керек.
Адамдын, жарандын укуктарын, эркиндиктерин чектеген мыйзам алдындагы ченемдик укуктук актыларды кабыл алууга тыюу салынат.
3. Конституцияда каралгандан башка максаттарда жана андан ашкан даражада укуктарга жана эркиндиктерге мыйзам менен чектөө коюлушу мүмкүн эмес.
4. Төмөнкүдөй тыюу салуулар боюнча ушул Конституцияда белгиленген кепилдиктерге эч кандай чектөө коюлууга тийиш эмес:
1) өлүм жазасын, кыйноону, дагы башка адамкерчиликсиз, мыкаачылык мамилени же болбосо жазалоонун кадыр-баркты басмырлаган түрлөрүн колдонууга карата салынган тыюуларга чектөө;
2) алардын ыктыярдуу макулдугу талаптагыдай билдирилмейинче жана ырасталмайынча адамдарга медициналык, биологиялык, психологиялык тажрыйбаларды жүргүзүүгө;
3) кулчулукка, адамдарды соодалоого коюлган;
4) бала эмгегин эксплуатациялоого;
5) келишимдик милдеттенмелерин аткарууга мүмкүнчүлүгү жок деген негизде эле адамды эркиндигинен ажыратууга;
6) инсандын ар-намысына шек келтирген маалыматты жайылткандыгы үчүн кылмыштык куугунтуктоого;
7) ой-пикирин, диний жана башка ынанымдарын билдирүүгө жана алардан баш тартууга мажбурлоого;
8) тынч чогулууга катышууга мажбурлоого;
9) өзүнүн кайсы этноско таандык экенин аныктап көрсөтүүгө мажбурлоого;
10) турак-жайынан өзүм билемдик менен ажыратууга.
5. Ушул Конституцияда белгиленген төмөндөгүдөй укуктар эч чектелүүгө тийиш эмес:
1) ар бир эркиндигинен ажыратылган адамдын өзүнө адамкерчиликтүү мамиле кылууну жана адамдык кадыр-баркын сыйлоону талап кылуу;
2) ырайым кылууну же жазасын жеңилдетүүнү сурануу;
3) жогору турган сот тарабынан ишти кайра каратуу;
4) ой-пикир эркиндиги тууралуу;
5) диний же башка ынанымдарды эркин тандап алуу жана ээ болуу;
6) өзүнүн кайсы этноско таандык экенин эркин аныктоо жана көрсөтүү;
7) кызматтык милдеттерди аткаруу учурунда мамлекеттик бийликтин, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын мыйзамсыз иш-аракеттери менен келтирилген зыяндын ордун мамлекеттен толтуртуп алуу;
8) соттук коргонуу;
9) мамлекеттик билим берүү уюмдарында негизги жалпы жана орто жалпы билимди акысыз алуу;
10) жарандын Кыргыз Республикасына тоскоолдуксуз кайтып келүү укугу. (20-берене)

Marriage and Family Life

1. Үй-бүлө - коомдун негизи. Үй-бүлө, ата болуу, эне болуу, балалык - бүткүл коомдун камкордугуна алынат жана мыйзам менен артыкчылыктуу корголот.

3. Баланын өнүгүшү үчүн зарыл болгон жашоо шарттарын камсыздоо жоопкерчилиги өздөрүнүн жөндөмдөрү менен финансылык мүмкүнчүлүктөрүнө жараша баланы тарбиялап жатышкан ата-эне менен тарбиячы адамдардын ар бирине жүктөлөт.
...
5. Үй-бүлө мыйзамда белгиленген нике курагына жеткен эркек менен аялдын ыктыярдуу никеге туруусунун негизинде түзүлөт. Никелешип жаткан эки адамдын макулдугусуз никеге жол берилбейт. Нике мамлекет тарабынан катталат.
Жубайлар никеде жана үй-бүлөдө тең укуктарга жана милдеттерге ээ. (36-берене)

Marriage and Family Life


2. Улууларды урматтоо, туугандарына жана жакындарына камкордук көрүү - ар бир адамдын милдети. (37-берене)

Minorities


3. Кыргыз Республикасы Кыргызстан элин түзгөн бардык этностордун өкүлдөрүнө эне тилин сактоо, аны окуп-үйрөнүү жана өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү укугуна кепилдик берет. (10-берене)

Minorities

Ар ким өзүнүн этностук тийиштүүлүгүн эркин аныктоого жана көрсөтүүгө укуктуу. Эч ким өзүнүн этностук тийиштүүлүгүн аныктоого жана көрсөтүүгө мажбурланбашы керек. (38-берене)

Participation in Public Life and Institutions


5. Мамлекет мыйзамда белгиленген ар кайсы социалдык топтордун мамлекеттик органдардагы жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарындагы, анын ичинде чечим чыгаруу деңгээлинде өкүлчүлүгү үчүн шарттарды түзөт. (2-берене)

Participation in Public Life and Institutions

1. Жарандар төмөндөгүлөргө укуктуу:
1) республикалык жана жергиликтүү маанидеги мыйзамдарды, чечимдерди талкуулоого жана аларды кабыл алууга катышууга;
...
4. Жарандар мамлекеттик жана муниципалдык кызматка кирүүдө, мыйзамда каралган тартипте кызматка көтөрүлүүдө бирдей укуктарга, бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ.
5. Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жарандары саясий мамлекеттик кызматты жана соттордун кызмат ордун ээлөөгө укуксуз. Мындай чектөө башка мамлекеттик кызматтар үчүн да мыйзам менен белгилениши мүмкүн. (52-берене)

Political Rights and Association

...
2. Кыргызстандын эли өз бийлигин ушул Конституциянын жана мыйзамдардын негизинде түздөн-түз шайлоолордо жана референдумдарда, ошондой эле мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын системасы аркылуу жүзөгө ашырат.

4. Шайлоо эркин болуп саналат.
Жогорку Кеңештин депутаттарын, Президентти, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын депутаттарын шайлоо жашыруун жалпы, тең жана түз шайлоо укугунун негизинде жашыруун добуш берүү менен өткөрүлөт.
Кыргыз Республикасынын 18 жашка толгон жарандары шайлоого укуктуу.
5. Мамлекет мыйзамда белгиленген ар кайсы социалдык топтордун мамлекеттик органдардагы жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарындагы, анын ичинде чечим чыгаруу деңгээлинде өкүлчүлүгү үчүн шарттарды түзөт.
… (2-берене)

Political Rights and Association

...
2. Саясий партиялар, кесиптик бирликтер, дагы башка коомдук бирикмелер өздөрүнүн укуктарын жана эркиндиктерин жүзөгө ашыруу жана жарандардын өз эркин коргоо, саясий, экономикалык, социалдык, эмгектик, маданий жана башка кызыкчылыктарын канааттандыруу үчүн эркин билдирүү жана кызыкчылыктарынын жалпылыгынын негизинде түзүлүшү мүмкүн.
… (4-берене)

Political Rights and Association

Ар ким биригүү эркиндигине укуктуу. (35-берене)

Political Rights and Association

1.Жарандар төмөндөгүлөргө укуктуу:
1) республикалык жана жергиликтүү маанидеги мыйзамдарды, чечимдерди талкуулоого жана аларды кабыл алууга катышууга;
2) ушул Конституцияда жана мыйзамдарда каралган тартипте мамлекеттик бийлик органдарын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын шайлоого жана аларга шайланууга;
3) конституциялык мыйзамда каралган тартипте референдумга катышууга.

5. Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жарандары саясий мамлекеттик кызматты жана соттордун кызмат ордун ээлөөгө укуксуз. Мындай чектөө башка мамлекеттик кызматтар үчүн да мыйзам менен белгилениши мүмкүн. (52-берене)

Political Parties

1. Кыргыз Республикасында саясий көп түрдүүлүк жана көп партиялуулук таанылат.
2. Саясий партиялар, кесиптик бирликтер, дагы башка коомдук бирикмелер өздөрүнүн укуктарын жана эркиндиктерин жүзөгө ашыруу жана жарандардын өз эркин коргоо, саясий, экономикалык, социалдык, эмгектик, маданий жана башка кызыкчылыктарын канааттандыруу үчүн эркин билдирүү жана кызыкчылыктарынын жалпылыгынын негизинде түзүлүшү мүмкүн.
3. Саясий партиялар жарандардын саясий эркин билдирүүгө көмөк көрсөтөт, Жогорку Кеңештин депутаттарын, Президентти, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын шайлоого катышат.
4. Кыргыз Республикасында төмөнкүлөргө тыюу салынат:
1) мамлекеттик, муниципалдык жана партиялык институттардын кошулушуна; мамлекеттик жана муниципалдык мекемелерде жана уюмдарда партиялык уюмдардын түзүлүшүнө жана иштешине; мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлер кызматтык иштен тышкары жүзөгө ашырган учурларды кошпогондо, партиялык ишти аткарышына;
2) аскер кызматчыларынын, укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин жана судьялардын саясий партияларга мүчө болушуна, алардын кайсы бир саясий партияларды колдоп чыгышына;
3) диний, этностук негизде саясий партияларды түзүүгө, диний бирикмелердин саясий максаттарды көздөшүнө;
4) жарандардын бирикмелери тарабынан аскерлешкен курумдардын түзүлүшүнө;
5) иш-аракети конституциялык түзүлүштү күч менен өзгөртүүгө, улуттук коопсуздукту бүлдүрүүгө, социалдык, расалык, улут аралык, этностор аралык жана диний касташууну тутандырууга багытталган максаттарды көздөгөн саясий партиялардын, коомдук жана диний бирикмелердин, алардын өкүлчүлүктөрүнүн жана филиалдарынын иштешине. (4-берене)

Electoral Bodies

Шайлоо жана референдумдарды өткөрүү боюнча борбордук комиссия Кыргыз Республикасында шайлоолорду жана референдумдарды даярдоону жана өткөрүүнү камсыз кылат. (106-берене)

Head of State


4. … Жогорку Кеңештин депутаттарын, Президентти, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын депутаттарын шайлоо жалпы , тең жана түз шайлоо укугунун негизинде жашыруун добуш берүү менен өткөрүлөт. … (2-берене)

Head of State

1. Президент мамлекет башчысы болуп саналат.
… (60-берене)

Head of State

1. Президент Кыргыз Республикасынын жарандары тарабынан 6 жылга шайланат.
… (61-берене)

Head of State

1. Президент болуп 35 жаштан төмөн эмес жана 70 жаштан жогору эмес, мамлекеттик тилди билген жана республикада жалпысынан 15 жылдан кем эмес жашаган Кыргыз Республикасынын жараны шайлана алат.
2. Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин саны чектелбейт. 30 миңден кем эмес шайлоочунун колтамгасын топтогон адам Президенттикке талапкер болуп каттала алат.
Президентти шайлоо тартиби конституциялык мыйзам менен аныкталат. (62-берене)

Government


3. Жогорку Кеңештин депутаты Премьер-министрдин же биринчи вице-премьер-министрдин кызмат ордуна депутаттык мандатын жана Жогорку Кеңештин пленардык жыйындарында добуш берүү укугун сактоо менен дайындалышы мүмкүн. Премьер-министрдин же биринчи вице-премьер-министрдин кызмат ордуна дайындалган депутаттын башка ыйгарым укуктарын ишке ашыруунун жана чектөөнүн тартиби жана шарттары мыйзамдар менен аныкталат. ... (72-берене)

Government

1. Кыргыз Республикасында аткаруу бийлигин Өкмөт, ага баш ийген министрликтер, мамлекеттик комитеттер, административдик ведомстволор жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялар ишке ашырат.
2. Өкмөт Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жогорку органы болуп саналат.
3. Өкмөттү Премьер-министр башкарат. Өкмөт Премьер-министрден, вице-премьер-министрлерден, министрлерден жана мамлекеттик комитеттердин төрагаларынан турат.
Өкмөттүн түзүмү өзүнө министрликтерди жана мамлекеттик комитеттерди камтыйт. (83-берене)

Government

1. Депутаттык мандаттардын теңинен көбүнө ээ болгон фракция же анын катышуусу менен фракциялардын коалициясы жаңы чакырылыштагы Жогорку Кеңештин биринчи жыйналышы өткөн күндөн тартып 25 жумушчу күндүн ичинде Премьер-министрдин кызматына талапкерди көрсөтөт.
Премьер-министрдин кызмат ордуна талапкер Өкмөттүн программасын, түзүмүн жана курамын Жогорку Кеңешке киргизет.

5. Президент үч күндүк мөөнөттө Премьер-министрди жана Өкмөттүн башка мүчөлөрүн дайындоо тууралуу жарлык чыгарат.
Эгерде Президент жогоруда көрсөтүлгөн мөөнөттө Премьер-министрди жана Өкмөттүн мүчөлөрүн дайындоо жөнүндө жарлык чыгарбаса, алар дайындалды деп эсептелет.
… (84-берене)

Legislature

1. Жогорку Кеңеш – Кыргыз Республикасынын парламенти – мыйзам чыгаруу бийлигин жана өз ыйгарым укуктарынын чегинде контролдук кылуу милдеттерин жүзөгө ашыруучу өкүлчүлүктүү жогорку орган болуп саналат.
2. Жогорку Кеңеш пропорциялуу система боюнча 5 жылдык мөөнөткө шайлануучу 120 депутаттан турат.
Шайлоонун жыйынтыктары боюнча саясий партияга парламентте 65тен көп эмес депутаттык мандат берилиши мүмкүн.
Шайлоо күнүнө карата 21 жашка чыккан, шайлоого укугу бар Кыргыз Республикасынын жараны Жогорку Кеңештин депутаты болуп шайлана алат.
Парламентке өтүү үчүн шайлоо босогосун кошуп алганда Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоонун тартиби конституциялык мыйзам менен аныкталат.
… (70-берене)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. Кыргыз Республикасында менчиктин ар кандай түрлөрү таанылат жана жеке, мамлекеттик, муниципалдык жана башка менчик түрлөрүн тең укуктуу корголушуна кепилдик берилет.

4. Кыргыз Республикасы өз жарандары менен юридикалык жактарынын менчигин, ошондой эле башка мамлекеттердин аймагында жайгашкан өзүнүн менчигин коргойт.
5. … Жеке менчикте болушу мүмкүн эмес жайыттарды кошпогондо, жер ошондой эле менчиктин жеке, муниципалдык жана башка формаларында болушу мүмкүн.
6. Менчик ээлеринин өз укуктарын ишке ашыруунун чектери жана тартиби, аларды коргоонун кепилдиктери мыйзам менен аныкталат. (12-берене)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. Ар ким өз мүлкүнө, өз ишмердигинин натыйжаларына ээ болуу, колдонуу жана тескөө укугуна ээ.
… (42-берене)

Protection from Violence

...
4. Кыргыз Республикасында төмөнкүлөргө тыюу салынат:

5) иш-аракети конституциялык түзүлүштү күч менен өзгөртүүгө, улуттук коопсуздукту бүлдүрүүгө, социалдык, расалык, улут аралык, этностор аралык жана диний касташууну тутандырууга багытталган максаттарды көздөгөн саясий партиялардын, коомдук жана диний бирикмелердин, алардын өкүлчүлүктөрүнүн жана филиалдарынын иштешине. (4-берене)

Protection from Violence

...
4. Төмөнкүдөй тыюу салуулар боюнча ушул Конституцияда белгиленген кепилдиктерге эч кандай чектөө коюлууга тийиш эмес:
1) өлүм жазасын, кыйноону, дагы башка адамкерчиликсиз, мыкаачылык мамилени же болбосо жазалоонун кадыр-баркты басмырлаган түрлөрүн колдонууга карата салынган тыюуларга чектөө;
...
3) кулчулукка, адамдарды соодалоого коюлган;
4) бала эмгегин эксплуатациялоого;
...
5. Ушул Конституцияда белгиленген төмөндөгүдөй укуктар эч чектелүүгө тийиш эмес:
1) ар бир эркиндигинен ажыратылган адамдын өзүнө адамкерчиликтүү мамиле кылууну жана адамдык кадыр-баркын сыйлоону талап кылуу;
... (20-берене)

Protection from Violence

1.Эч ким кыйноолорго, башка адамкерчиликсиз, мыкаачылык же кадыр-баркты басмырлаган мамилеге же жазалоого туш болушу мүмкүн эмес.
2. Эркиндигинен ажыратылган ар бир адам өзүнө гумандуу мамиле жасалышына жана адамдык кадыр-баркынын сакталышына укуктуу.
3. Тиешелүү түрдө билдирилип, күбөлөндүрүлгөн ыктыярдуу макулдугусуз адамдарга медициналык, биологиялык, психологиялык тажрыйбаларды жүргүзүүгө тыюу салынат. (22-берене)

Protection from Violence

1. Кыргыз Республикасында кулчулукка, адамдарды соодалоого жол берилбейт.
2. Бала эмгегин эксплуатациялоого тыюу салынат.
3. Согушка, жаратылыш кырсыктарынын кесепеттерин жоюуга, башка өзгөчө кырдаалдар менен соттун чечимин аткарууга байланышкан учурлардан тышкары мажбурлап иштетүүгө тыюу салынат. … (23-берене)

Protection from Violence


4. Улуттук, этностук, расалык, диний жек көрүүчүлүктү, гендердик жана башка социалдык үстөмдүктү үгүттөп, кодулоого, касташууга же күч колдонууга чакырган үндөөлөргө тыюу салынат. (31-берене)

Public Institutions and Services

1. Кыргыз Республикасы татыктуу жашоо-турмуш шартын түзүүгө жана инсанды эркин өстүрүүгө, жумушка орноштурууга көмөк көрсөтүүгө багытталган социалдык программаларды иштеп чыгат.
2. Кыргыз Республикасы социалдык жактан корголбогон жарандардын категорияларына колдоо көрсөтүүнү, эмгек акынын кепилдик берилген минималдуу өлчөмүн, эмгекти жана саламаттыкты коргоону камсыз кылат.
3. Кыргыз Республикасы социалдык кызматтардын, медициналык тейлөөнүн системасын өнүктүрөт, мамлекеттик пенсияларды, жөлөкпулдарды, социалдык коргоонун дагы башка кепилдиктерин белгилейт. (9-берене)

Public Institutions and Services

1. Үй-бүлө - коомдун негизи. Үй-бүлө, ата болуу, эне болуу, балалык - бүткүл коомдун камкордугуна алынат жана мыйзам менен артыкчылыктуу корголот.
… (36-берене)

Public Institutions and Services

1. Жарандарга улгайганда, ооруп, же эмгектенүүгө жараксыз болуп калганда, багып-көрөөрүнөн ажыраганда мыйзамда каралган тартипте жана жагдайларда социалдык жактан камсыз кылуу кепилдиги берилет.
2. Мамлекеттин экономикалык мүмкүнчүлүгүнө жараша пенсия, социалдык жардам мыйзамда каралган жашоо минимумунан кем эмес өлчөмдө жашоо деңгээлин камсыздайт.

4. Мамлекеттин социалдык ишмердиги жарандын өзү жана өз үй-бүлөсү үчүн экономикалык жыргалчылыкка өзү жетишүүгө болгон экономикалык эркиндигин, жигердүүлүгүн жана мүмкүнчүлүгүн чектеген мамлекеттик камкордукка айланып кетпеши керек. (53-берене)

Status of the Constitution

1. Конституция эң жогорку юридикалык күчкө ээ жана ал Кыргыз Республикасында түздөн-түз колдонулат.
2. Конституциянын негизинде конституциялык мыйзамдар, мыйзамдар жана башка ченемдик укуктук актылар кабыл алынат.
… (6-берене)

Status of the Constitution

1. Сот ушул Конституцияга каршы келген ченемдик укуктук актыны колдонууга укуксуз.
… (101-берене)

Status of International Law

...
3. Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп эсептелген, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдер, ошондой эле эл аралык укуктун жалпы кабыл алынган принциптери менен ченемдери Кыргыз Республикасынын укук системасынын ажыралгыс бөлүгү болуп саналат.
Эл аралык келишимдерди жана эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптерин жана ченемдерин колдонуу тартиби жана шарттары мыйзамдар менен аныкталат.
… (6-берене)

Status of International Law


2. … Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар кодулоо деп эсептелбейт.
… (16-берене)

Status of International Law

1. Ар кимге ушул Конституцияда, мыйзамдарда, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпыга таанылган принциптеринде жана ченемдеринде каралган анын укуктары менен эркиндигин соттук коргоого кепилдиктер берилет. … (40-берене)

Status of International Law

...
2. Ар ким бузулган укуктары менен эркиндиктерин коргоо үчүн эл аралык келишимдерге ылайык адам укуктары боюнча эл аралык органдарга кайрылууга укуктуу. (41-берене)

Status of International Law


6. Жогорку соттун Конституциялык палатасы:

2) Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган күчүнө кирбеген эл аралык келишимдердин конституциялуулугу тууралуу корутунду берет;
… (97-берене)

Religious Law

1. Кыргыз Республикасы (Кыргызстан) – эгемендүү, демократиялык, укуктук, мамлекеттик башкарууга дин аралашпаган, унитардык, социалдык мамлекет.
… (1- берене)

Religious Law

1. Кыргыз Республикасында эч бир дин мамлекеттик же милдеттүү дин катары кабыл алынышы мүмкүн эмес.
2. Дин жана бардык ырасымдар мамлекеттен ажыратылган.
3. Диний бирикмелердин жана дин кызматчыларынын мамлекеттик органдардын ишине кийлигишүүсүнө тыюу салынат. (7-берене)

Customary Law

1. Кыргыз Республикасында адамдын укугу менен эркиндигин кемсинтпеген элдик үрп-адаттар, каада-салттар мамлекет тарабынан колдоого алынат.
… (37-берене)

Customary Law

Кыргыз Республикасында жарандар аксакалдар сотторун уюштурууга укуктуу. Аксакалдар сотторун уюштуруу тартиби, алардын ыйгарым укуктары жана иштеши мыйзам менен аныкталат. (59-берене)

Affirmative Action (Broadly)

English

...
2. … Special measures defined by law and aimed at ensuring equal opportunities for various social groups in accordance with international commitments shall not be considered as discrimination.

4. In the Kyrgyz Republic men and women shall have equal rights and freedoms and equal opportunities for their realization.
… (Art. 16)

Russian

...
2. … Не являются дискриминацией специальные меры, установленные законом и направленные на обеспечение равных возможностей для различных социальных групп в соответствии с международными обязательствами.

4. В Кыргызской Республике мужчины и женщины имеют равные права и свободы, равные возможности для их реализации.
… (Статья 16)

Kyrgyz

...
2. … Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар кодулоо деп эсептелбейт.

4. Кыргыз Республикасында эркектер менен аялдар бирдей укуктарга жана эркиндиктерге, аларды ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ.
… (16-берене)

Citizenship and Nationality

English

...
2. No one may be deprived of his/her citizenship and denied the right to change his/her citizenship otherwhise than in cases and according to procedures established by the constitutional law. Persons who are citizens of the Kyrgyz Republic shall enjoy recognition of affiliation to the citizenship of another state in accordance with the law and international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party.
3. The Kyrgyz people residing outside the Kyrgyz Republic shall have the right, regardless of their citizenship of another State, to acquire citizenship of the Kyrgyz Republic under a simplified procedure.
The procedure and conditions for granting citizenship of the Kyrgyz Republic shall be defined by law.
… (Art. 50)

Russian

...
2. Ни один гражданин не может быть лишен своего гражданства и права изменить свое гражданство иначе, как в случаях и порядке, установленных конституционным законом. За лицами, являющимися гражданами Кыргызской Республики, признается принадлежность к гражданству другого государства в соответствии с законами и международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика.
3. Кыргызы, проживающие за пределами Кыргызской Республики, вне зависимости от наличия гражданства другого государства, вправе получить гражданство Кыргызской Республики в упрощенном порядке.
Порядок и условия предоставления гражданства Кыргызской Республики определяются законом.
... (Статья 50)

Kyrgyz

...
2. Бир дагы жаран конституциялык мыйзамда белгиленген учурлардан жана тартиптен тышкары өзүнүн жарандыгынан жана өзүнүн жарандыгын өзгөртүү укугунан ажыратылышы мүмкүн эмес. Кыргыз Республикасынын жарандары болуп эсептелген адамдардын мыйзамдарга жана Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык башка мамлекеттин жарандыгына тийиштүүлүгү да таанылат.
3. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жашаган кыргыздар башка мамлекеттин жараны болгондугуна карабастан жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте Кыргыз Республикасынын жарандыгын алууга укуктуу.
Кыргыз Республикасынын жарандыгын берүүнүн тартиби жана шарты мыйзам менен аныкталат.
… (50-берене)

Citizenship and Nationality

English


7. The President shall decide upon the issues of naturalization and denunciation of citizenship in the Kyrgyz Republic.
… (Art. 64)

Russian


7. Президент решает вопросы принятия в гражданство и выхода из гражданства Кыргызской Республики.
… (Статья 64)

Kyrgyz


7. Президент Кыргыз Республикасынын жарандыгына кабыл алуу жана жарандыгынан чыгаруу маселелерин чечет.
… (64-берене)

Jurisdiction and Access

English

1. The Constitutional Chamber of the Supreme Court shall be a body which shall perform constitutional oversight.

6. The Constitutional Chamber of the Supreme Court:
1. shall declare unconstitutional laws and other regulatory legal acts in the event that they contradict the Constitution;
2. shall conclude on the constitutionality of international treaties not entered into force and to which the Kyrgyz Republic is a party;
3. shall conclude on the draft law on changes to the present Constitution.
7. Everyone shall have the right to challenge the constitutionality of a law or another regulatory legal act in case he/she believes that these acts violate rights and freedoms recognized in the Constitution.
...
10. Court rulings based on provisions of laws declared unconstitutional, shall be revised by courts in each concrete case upon appeals of citizens whose rights and freedoms were affected.
... (Art. 97)

Russian

1. Конституционная палата Верховного суда является органом, осуществляющим конституционный контроль.

6. Конституционная палата Верховного суда:
1) признает неконституционными законы и иные нормативные правовые акты в случае их противоречия Конституции;
2) дает заключение о конституционности не вступивших в силу международных договоров, участницей которых является Кыргызская Республика;
3) дает заключение к проекту закона об изменениях в настоящую Конституцию.
7. Каждый вправе оспорить конституционность закона и иного нормативного правового акта, если считает, что ими нарушаются права и свободы, признаваемые Конституцией.

10. Судебные акты, основанные на нормах законов, признанных неконституционными, пересматриваются судом в каждом конкретном случае по жалобам граждан, чьи права и свободы были затронуты.
... (Статья 97)

Kyrgyz

1. Жогорку соттун Конституциялык палатасы конституциялык контролдоону жүзөгө ашыруучу орган болуп саналат.

6. Жогорку соттун Конституциялык палатасы:
1) мыйзамдар жана башка ченемдик укуктук актылар Конституцияга карама-каршы келген учурда аларды Конституцияга ылайык эмес деп табат;
2) Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган күчүнө кирбеген эл аралык келишимдердин конституциялуулугу тууралуу корутунду берет;
3) ушул Конституцияга өзгөртүүлөр тууралуу мыйзамдын долбооруна корутунду берет.
7. Конституция тарабынан таанылган укуктар жана эркиндиктер алар тарабынан бузулуп жатат деп эсептелсе ар бир адам мыйзамдын жана башка ченемдик укук актыларынын конституциялуулугун талашууга укуктуу.

10. Конституциялык эмес деп таанылган мыйзамдардын ченемдерине негизделген сот актылары ар бир конкреттүү учурда укуктарына жана эркиндиктерине шек келтирилген жарандардын даттануулары боюнча сот тарабынан кайра каралат.
... (97-берене)

Jurisdiction and Access

English

1. A court shall not have the right to apply a legal and regulatory act which is in contradiction with the present Constitution.
2. In the event that during examination of a case in any judicial instance, there arises a question concerning the constitutionality of the law or other legal and regulatory act on which ruling of the case shall be based, the court shall send an inquiry to the constitutional Chamber of the Supreme Court. (Art. 101)

Russian

1. Суд не вправе применять нормативный правовой акт, противоречащий настоящей Конституции.
2. Если при рассмотрении дела в любой судебной инстанции возник вопрос о конституционности закона или иного нормативного правового акта, от которого зависит решение дела, суд направляет запрос в Конституционную палату Верховного суда. (Статья 101)

Kyrgyz

1. Сот ушул Конституцияга каршы келген ченемдик укуктук актыны колдонууга укуксуз.
2. Эгерде ар кандай сот инстанциясында ишти кароодо иштин чечилиши көз каранды болгон мыйзамдын же башка ченемдик укуктук актынын конституциялуулугу жөнүндө маселе келип чыкса, анда сот Жогорку соттун Конституциялык палатасына суроо-талапты жиберет. (101-берене)

Education

English


5. The following rights established in the present Constitution, shall not be subject to any limitation whatsoever:

9. That of free basic general and secondary general education in state educational establishments;
… (Art. 20)

Russian


5. Не подлежит никакому ограничению установленное настоящей Конституцией право:
...
9) на бесплатное получение основного общего и среднего общего образования в государственных образовательных организациях;
… (Статья 20)

Kyrgyz


5. Ушул Конституцияда белгиленген төмөндөгүдөй укуктар эч чектелүүгө тийиш эмес:

9) мамлекеттик билим берүү уюмдарында негизги жалпы жана орто жалпы билимди акысыз алуу;
… (20-берене)

Education

English


4. The state shall ensure the maintenance, upbringing and education to child orphans and children deprived of parental care.
… (Art. 36)

Russian

...
4. Государство обеспечивает содержание, воспитание, обучение детей-сирот и детей, лишенных родительского попечения.
... (Статья 36)

Kyrgyz


4. Мамлекет жетим балдарды жана ата-энесинин камкордугунан ажыраган балдарды багууну, тарбиялоону, окутууну камсыз кылат.
… (36-берене)

Education

English

1. Everyone shall have the right to education.
2. General basic education shall be compulsory.
Everyone shall have the right to receive general basic and secondary basic education in state educational establishments free of charge.

4. The State shall create conditions for the development of public, municipal and private educational establishments.
… (Art. 45)

Russian

1. Каждый имеет право на образование.
2. Основное общее образование обязательно.
Каждый имеет право бесплатно получить основное общее и среднее общее образование в государственных образовательных организациях.

4. Государство создает условия для развития государственных, муниципальных и частных учебных заведений.
… (Статья 45)

Kyrgyz

1. Ар ким билим алууга укуктуу.
2. Негизги жалпы билим алуу милдеттүү.
Ар ким мамлекеттик билим берүү уюмдарында негизги жалпы жана орто жалпы билимди акысыз алууга укуктуу.

4. Мамлекет мамлекеттик, муниципалдык жана менчик окуу жайларын өнүктүрүү үчүн шарт түзөт.
… (45-берене)

Employment Rights and Protection

English

1. The Kyrgyz Republic shall elaborate social programs aimed at establishing decent conditions of life and free personal development as well as assistance to employment.
2. The Kyrgyz Republic shall ensure the support to socially vulnerable categories of citizens, guaranteed minimal level of labor remuneration, protection of labor and health.
... (Art. 9)

Russian

1. Кыргызская Республика разрабатывает социальные программы, направленные на создание достойных условий жизни и свободное развитие личности, содействие занятости.
2. Кыргызская Республика обеспечивает поддержку социально незащищенных категорий граждан, гарантированный минимальный размер оплаты труда, охрану труда и здоровья.
... (Статья 9)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасы татыктуу жашоо-турмуш шартын түзүүгө жана инсанды эркин өстүрүүгө, жумушка орноштурууга көмөк көрсөтүүгө багытталган социалдык программаларды иштеп чыгат.
2. Кыргыз Республикасы социалдык жактан корголбогон жарандардын категорияларына колдоо көрсөтүүнү, эмгек акынын кепилдик берилген минималдуу өлчөмүн, эмгекти жана саламаттыкты коргоону камсыз кылат.
... (9-берене)

Employment Rights and Protection

English

...
2. Everyone shall have the right to economic freedom and free use of his/her abilities and property for any economic activity not prohibited by law.
3. Everyone shall have the right to freedom of labor, the use of his/her their abilities for work and choice of profession and occupation, labor protection and labor arrangements meeting safety and hygienic requirements as well as the right to remuneration for labor not less than minimum subsistence level. (Art. 42)

Russian

...
2. Каждый имеет право на экономическую свободу, свободное использование своих способностей и своего имущества для любой экономической деятельности, не запрещенной законом.
3. Каждый имеет право на свободу труда, распоряжаться своими способностями к труду, на выбор профессии и рода занятий, охрану и условия труда, отвечающие требованиям безопасности и гигиены, а также право на вознаграждение за труд не ниже установленного законом прожиточного минимума. (Статья 42)

Kyrgyz

...
2. Ар ким экономикалык эркиндикке ээ, өз жөндөмдүүлүгү менен мүлкүн мыйзамда тыюу салынбаган ар кандай экономикалык ишмердүүлүк үчүн эркин колдонууга укуктуу.
3. Ар ким эркин эмгектенүүгө, эмгекке жөндөмдүүлүгүн пайдаланууга, кесибин жана иштин түрүн тандоого, коопсуздуктун жана гигиенанын талаптарына жооп берген эмгектик коргоого жана эмгек шарттарына укуктуу, ошондой эле мыйзам менен белгиленген жашоо минимумунан төмөн болбогон эмгек акы алуу укугуна ээ. (42-берене)

Employment Rights and Protection

English

1. Everyone shall have the right to leisure.
2. Maximum duration of work time, minimal weekly rest, paid annual leave as well as other basic modalities of the implementation of right to leisure shall be envisaged in the law. (Art. 44)

Russian

1. Каждый имеет право на отдых.
2. Максимальная продолжительность рабочего времени, минимальный еженедельный отдых и оплачиваемый ежегодный отпуск, а также иные основные условия осуществления права на отдых определяются законом. (Статья 44)

Kyrgyz

1. Ар ким эс алууга укуктуу.
2. Эң узак иш убактысы, жумалык эс алуунун эң кыска мөөнөтү жана жыл сайын акы төлөнүүчү өргүү, ошондой эле эс алуу укугун ишке ашыруунун башка негизги шарттары мыйзам менен аныкталат. (44-берене)

Equality and Non-Discrimination

English

...
2. The Kyrgyz Republic shall respect and ensure human rights and freedoms to all persons on its territory and under its jurisdiction.
No one may be subject to discrimination on the basis of sex, race, language, disability, ethnicity, belief, age, political and other convictions, education, background, proprietary and other status as well as other circumstances.
Special measures defined by law and aimed at ensuring equal opportunities for various social groups in accordance with international commitments shall not be considered as discrimination.
3. In the Kyrgyz Republic everyone shall be equal before the law and the courts.
4. In the Kyrgyz Republic men and women shall have equal rights and freedoms and equal opportunities for their realization.
… (Art. 16)

Russian

...
2. Кыргызская Республика уважает и обеспечивает всем лицам, находящимся в пределах ее территории и под ее юрисдикцией, права и свободы человека.
Никто не может подвергаться дискриминации по признаку пола, расы, языка, инвалидности, этнической принадлежности, вероисповедания, возраста, политических или иных убеждений, образования, происхождения, имущественного или иного положения, а также других обстоятельств.
Не являются дискриминацией специальные меры, установленные законом и направленные на обеспечение равных возможностей для различных социальных групп в соответствии с международными обязательствами.
3. В Кыргызской Республике все равны перед законом и судом.
4. В Кыргызской Республике мужчины и женщины имеют равные права и свободы, равные возможности для их реализации.
... (Статья 16)

Kyrgyz

...
2. Кыргыз Республикасы өз аймагынын чегинде, өзүнүн юрисдикциясында турган бардык адамдардын укуктары менен эркиндиктерин урматтайт жана камсыз кылат.
Эч ким жынысы, расасы, тили, майыптуулугу, этноско таандыктыгы, туткан дини, курагы, саясий же башка ынанымдары, билими, теги, мүлктүк же башка абалы, ошондой эле башка жагдайлары боюнча кодулоого алынышы мүмкүн эмес.
Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар кодулоо деп эсептелбейт.
3. Кыргыз Республикасында мыйзам жана сот алдында бардыгы бирдей.
4. Кыргыз Республикасында эркектер менен аялдар бирдей укуктарга жана эркиндиктерге, аларды ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ.
… (16-берене)

Equality and Non-Discrimination

English


4. The propagation of national, ethnic, racial and religious hatred, gender as well as other social supremacy which calls to discrimination, hostility and violence shall be prohibited. (Art. 31)

Russian


4. Запрещается пропаганда национальной, этнической, расовой, религиозной ненависти, гендерного и иного социального превосходства, призывающая к дискриминации, вражде или насилию. (Статья 31)

Kyrgyz


4. Улуттук, этностук, расалык, диний жек көрүүчүлүктү, гендердик жана башка социалдык үстөмдүктү үгүттөп, кодулоого, касташууга же күч колдонууга чакырган үндөөлөргө тыюу салынат. (31-берене)

Obligations of the State

English

We, the people of Kyrgyzstan, …
Confirming adherence to the goal to build free, independent and democratic state whose highest values are the individual, his / her life, health, rights and freedoms;
… (Preamble)

Russian

Мы, народ Кыргызстана,…
подтверждая приверженность цели построения свободного и независимого демократического государства, высшими ценностями которого являются человек, его жизнь, здоровье, права и свободы;
...(Преамбула)

Kyrgyz

Биз, куттуу Кыргызстандын эли,…
адам, анын өмүрү, саламаттыгы, укуктары жана эркиндиктери жогорку баалуулуктар болуп саналган эркин жана көз карандысыз демократиялык мамлекетти куруу максатына берилгенибизди ырастап;
… (Преамбула)

Obligations of the State

English

1. Fundamental human rights and freedoms are inalienable and belong to each person from birth.
Human rights and freedoms belong to the superior values of the Kyrgyz Republic. They act directly; define the essence and contents of activity of all state agencies, local self-governance bodies and their officials thereof.
2. The Kyrgyz Republic shall respect and ensure human rights and freedoms to all persons on its territory and under its jurisdiction.
… (Art. 16)

Russian

1. Права и свободы человека неотчуждаемы и принадлежат каждому от рождения.
Права и свободы человека относятся к высшим ценностям Кыргызской Республики. Они действуют непосредственно, определяют смысл и содержание всех государственных органов, органов местного самоуправления и их должностных лиц.
2. Кыргызская Республика уважает и обеспечивает всем лицам, находящимся в пределах ее территории и под ее юрисдикцией, права и свободы человека.
... (Статья 16)

Kyrgyz

1. Адам укуктары жана эркиндиктери ажырагыс, ал ар бир адамга төрөлгөндөн эле таандык.
Адам укуктары жана эркиндиктери Кыргыз Республикасынын жогорку баалуулуктарына кирет. Алар түздөн-түз колдонулат, бардык мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын ишмердигинин мааниси менен мазмунун аныктайт.
2. Кыргыз Республикасы өз аймагынын чегинде, өзүнүн юрисдикциясында турган бардык адамдардын укуктары менен эркиндиктерин урматтайт жана камсыз кылат.
… (16-берене)

Obligations of the State

English

Rights and freedoms established in the present Constitution shall not be exhaustive and shall not be interpreted as denial or derogation of other universally recognized human and civic rights and freedoms. (Art. 17)

Russian

Права и свободы, установленные настоящей Конституцией, не являются исчерпывающими и не должны толковаться как отрицание или умаление других общепризнанных прав и свобод человека и гражданина. (Статья 17)

Kyrgyz

Ушул Конституцияда белгиленген укуктар менен эркиндиктер бардык жактан толук жетишерлик деп эсептелбейт жана адамдын, жарандын башка жалпы таанылган укуктары менен эркиндиктерин тануу же басмырлоо катары чечмеленбеши керек. (17-берене)

Obligations of the State

English

1. Everyone shall be guaranteed judicial protection of his/her rights and freedoms envisaged in the present Constitution, laws, international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party as well as universally recognized principles and norms of international law.
… (Art. 40)

Russian

1. Каждому гарантируется судебная защита его прав и свобод, предусмотренных настоящей Конституцией, законами, международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами и нормами международного права.
... (Статья 40)

Kyrgyz

1. Ар кимге ушул Конституцияда, мыйзамдарда, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпыга таанылган принциптеринде жана ченемдеринде каралган анын укуктары менен эркиндигин соттук коргоого кепилдиктер берилет.
… (40-берене)

Judicial Protection

English

1. Everyone shall be guaranteed judicial protection of his/her rights and freedoms envisaged in the present Constitution, laws, international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party as well as universally recognized principles and norms of international law.
The state shall ensure the development of extrajudicial and pre-trial methods, forms and means to protect human and civil rights and freedoms.
2. Everyone shall have the right to protect his/her rights and freedoms by any means that are not prohibited by law.
... (Art. 40)

Russian

1. Каждому гарантируется судебная защита его прав и свобод, предусмотренных настоящей Конституцией, законами, международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами и нормами международного права.
Государство обеспечивает развитие внесудебных и досудебных методов, форм и способов защиты прав и свобод человека и гражданина.
2. Каждый вправе защищать свои права и свободы всеми способами, не запрещенными законом.
... (Статья 40)

Kyrgyz

1. Ар кимге ушул Конституцияда, мыйзамдарда, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпыга таанылган принциптеринде жана ченемдеринде каралган анын укуктары менен эркиндигин соттук коргоого кепилдиктер берилет.
Мамлекет адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндигин коргоонун соттон тышкары жана сотко чейинки усулдарын, түрлөрүн, ыкмаларын өнүктүрүүнү камсыздайт.
2. Ар ким өз укугун жана эркиндигин мыйзам менен тыюу салынбаган бардык ыкмалар менен коргоого укуктуу.
... (40-берене)

Judicial Protection

English

1. Everyone shall have the right to appeal to state authorities, local self governance bodies as well as officials thereof; these officials should provide a substantiated answer within the deadlines envisaged in the law.
2. Everyone shall have the right to apply in accordance with international treaties to international human rights bodies seeking protection of violated rights and freedoms. (Art. 41)

Russian

1. Каждый имеет право на обращение в органы государственной власти, органы местного самоуправления и к их должностным лицам, которые обязаны предоставить обоснованный ответ в установленный законом срок.
2. Каждый имеет право в соответствии с международными договорами обращаться в международные органы по правам человека за защитой нарушенных прав и свобод. (Статья 41)

Kyrgyz

1. Ар ким мамлекеттик бийлик органдарына, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана алардын кызмат адамдарына кайрылууга укуктуу, алар ага мыйзам менен белгиленген мөөнөттөрдө негиздүү жооп берүүгө милдеттүү.
2. Ар ким бузулган укуктары менен эркиндиктерин коргоо үчүн эл аралык келишимдерге ылайык адам укуктары боюнча эл аралык органдарга кайрылууга укуктуу. (41-берене)

Judicial Protection

English


7. Everyone shall have the right to challenge the constitutionality of a law or another regulatory legal act in case he/she believes that these acts violate rights and freedoms recognized in the Constitution.
… (Art. 97)

Russian


7. Каждый вправе оспорить конституционность закона и иного нормативного правового акта, если считает, что ими нарушаются права и свободы, признаваемые Конституцией.
… (Статья 97)

Kyrgyz


7. Конституция тарабынан таанылган укуктар жана эркиндиктер алар тарабынан бузулуп жатат деп эсептелсе ар бир адам мыйзамдын жана башка ченемдик укук актыларынын конституциялуулугун талашууга укуктуу.
… (97-берене)

National Human Rights Bodies

English

The parliamentary oversight over the observance of human and civil rights and freedoms in the Kyrgyz Republic shall be performed by the Ombudsman (Akiykatchy). (Art. 108)

Russian

Парламентский контроль за соблюдением прав и свобод человека и гражданина в Кыргызской Республике осуществляется Акыйкатчы (Омбудсменом). (Статья 108)

Kyrgyz

Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын эркиндиктеринин сакталышына парламенттик контролду Акыйкатчы (Омбудсмен) жүргүзөт. (108-берене)

Limitations and/or Derogations

English

Rights and freedoms established in the present Constitution shall not be exhaustive and shall not be interpreted as denial or derogation of other universally recognized human and civic rights and freedoms. (Art. 17)

Russian

Права и свободы, установленные настоящей Конституцией, не являются исчерпывающими и не должны толковаться как отрицание или умаление других общепризнанных прав и свобод человека и гражданина. (Статья 17)

Kyrgyz

Ушул Конституцияда белгиленген укуктар менен эркиндиктер бардык жактан толук жетишерлик деп эсептелбейт жана адамдын, жарандын башка жалпы таанылган укуктары менен эркиндиктерин тануу же басмырлоо катары чечмеленбеши керек. (17-берене)

Limitations and/or Derogations

English

1. The laws that deny or derogate human and civil rights and freedoms shall not be adopted in the Kyrgyz Republic.
2. Human and civil rights and freedoms may be limited by the Constitution and laws for the purposes of protecting national security, public order, health and morale of the population as well as rights and freedoms of other persons. Such limitations can be also introduced in view of specific modalities of military or other civil service. The introduced limitations should be commensurate to the declared objectives.
The adoption of by-law regulatory acts which limit human and civil rights and freedoms is prohibited.
3. A law may not impose the limitation of rights and freedoms with other objective and to a greater extent than it is envisaged in the Constitution.
4. The following guarantees of prohibition established by the present Constitution shall not be subject to any limitations:
1. On application of death penalty, torture and other inhuman, cruel and degrading forms of treatment or punishment;
2. On conducting of medical, biological or psychological experiments on people without their duly expressed and verified voluntary consent;
3. On slavery and human trafficking;
4. On exploitation of child labor;
5. On deprivation of freedom solely for the inability of a person to meet the contractual obligation;
6. On criminal prosecution for the dissemination of information which encroaches on honor and dignity of a person;
7. On coercion to express opinions, religious or other beliefs or denial thereof;
8. On coercion to participate in a peaceful assembly;
9. On coercion to determine and state one's ethnicity;
10. On arbitrary deprivation of housing.
5. The following rights established in the present Constitution, shall not be subject to any limitation whatsoever:
1. That of each detained person to human treatment and respect of human dignity;
2. That of appeal to pardon or alleviation of punishment;
3. That of repeated consideration of the case by a higher court;
4. That of freedom of thought and opinion;
5. That of freedom of choice and possessing religious or other beliefs;
6. That of freedom to determine and state one's ethnicity;
7. That of compensation by their state of harm caused by illegal actions of state authorities, local self-governance bodies and officials thereof in their official capacity;
8. That of judicial protection;
9. That of free basic general and secondary general education in state educational establishments;
10. That of a citizen to unimpeded return to the Kyrgyz Republic. (Art. 20)

Russian

1. В Кыргызской Республике не должны приниматься законы, отменяющие или умаляющие права и свободы человека и гражданина.
2. Права и свободы человека и гражданина могут быть ограничены Конституцией и законами в целях защиты национальной безопасности, общественного порядка, охраны здоровья и нравственности населения, защиты прав и свобод других лиц. Вводимые ограничения должны быть соразмерными указанным целям.
Запрещается принятие подзаконных нормативных правовых актов, ограничивающих права и свободы человека и гражданина.
3. Законом не могут устанавливаться ограничения прав и свобод в иных целях и в большей степени, чем это предусмотрено Конституцией.
4. Не подлежат никаким ограничениям установленные настоящей Конституцией гарантии запрета:
1) на применение смертной казни, пыток и других бесчеловечных, жестоких или унижающих достоинство видов обращения или наказания;
2) на проведение медицинских, биологических, психологических опытов над людьми без их добровольного согласия, выраженного и удостоверенного надлежащим образом;
3) на рабство, торговлю людьми;
4) на эксплуатацию детского труда;
5) на лишение свободы на том только основании, что лицо не в состоянии исполнить договорное обязательство;
6) на уголовное преследование за распространение информации, порочащей честь и достоинство личности;
7) на принуждение к выражению мнения, религиозных и иных убеждений или отказу от них;
8) на принуждение к участию в мирном собрании;
9) на принуждение к определению и указанию своей этнической принадлежности;
10) на произвольное лишение жилища.
5. Не подлежит никакому ограничению установленное настоящей Конституцией право:
1) каждого лишенного свободы на гуманное обращение и уважение человеческого достоинства;
2) просить о помиловании или смягчении наказания;
3) на повторное рассмотрение дела вышестоящим судом;
4) на свободу мысли и мнения;
5) свободно выбирать и иметь религиозные и иные убеждения;
6) свободно определять и указывать свою этническую принадлежность;
7) на возмещение государством вреда, причиненного незаконными действиями органов государственной власти, местного самоуправления и их должностными лицами при исполнении служебных обязанностей;
8) на судебную защиту;
9) на бесплатное получение основного общего и среднего общего образования в государственных образовательных организациях;
10) гражданина беспрепятственно возвращаться в Кыргызскую Республику. (Статья 20)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктерин жокко чыгаруучу же кемсинтүүчү мыйзамдар кабыл алынбашы керек.
2. Адамдын, жарандын укуктары менен эркиндиктери улуттук коопсуздукту, коомдук тартипти, калктын саламаттыгын, адеп-ахлагын сактоо, башка адамдардын укуктары менен эркиндиктерин коргоо максатында Конституция жана мыйзамдар менен чектелиши мүмкүн. Киргизилип жаткан чектөөлөр көрсөтүлгөн максаттарга өлчөмдөш болушу керек.
Адамдын, жарандын укуктарын, эркиндиктерин чектеген мыйзам алдындагы ченемдик укуктук актыларды кабыл алууга тыюу салынат.
3. Конституцияда каралгандан башка максаттарда жана андан ашкан даражада укуктарга жана эркиндиктерге мыйзам менен чектөө коюлушу мүмкүн эмес.
4. Төмөнкүдөй тыюу салуулар боюнча ушул Конституцияда белгиленген кепилдиктерге эч кандай чектөө коюлууга тийиш эмес:
1) өлүм жазасын, кыйноону, дагы башка адамкерчиликсиз, мыкаачылык мамилени же болбосо жазалоонун кадыр-баркты басмырлаган түрлөрүн колдонууга карата салынган тыюуларга чектөө;
2) алардын ыктыярдуу макулдугу талаптагыдай билдирилмейинче жана ырасталмайынча адамдарга медициналык, биологиялык, психологиялык тажрыйбаларды жүргүзүүгө;
3) кулчулукка, адамдарды соодалоого коюлган;
4) бала эмгегин эксплуатациялоого;
5) келишимдик милдеттенмелерин аткарууга мүмкүнчүлүгү жок деген негизде эле адамды эркиндигинен ажыратууга;
6) инсандын ар-намысына шек келтирген маалыматты жайылткандыгы үчүн кылмыштык куугунтуктоого;
7) ой-пикирин, диний жана башка ынанымдарын билдирүүгө жана алардан баш тартууга мажбурлоого;
8) тынч чогулууга катышууга мажбурлоого;
9) өзүнүн кайсы этноско таандык экенин аныктап көрсөтүүгө мажбурлоого;
10) турак-жайынан өзүм билемдик менен ажыратууга.
5. Ушул Конституцияда белгиленген төмөндөгүдөй укуктар эч чектелүүгө тийиш эмес:
1) ар бир эркиндигинен ажыратылган адамдын өзүнө адамкерчиликтүү мамиле кылууну жана адамдык кадыр-баркын сыйлоону талап кылуу;
2) ырайым кылууну же жазасын жеңилдетүүнү сурануу;
3) жогору турган сот тарабынан ишти кайра каратуу;
4) ой-пикир эркиндиги тууралуу;
5) диний же башка ынанымдарды эркин тандап алуу жана ээ болуу;
6) өзүнүн кайсы этноско таандык экенин эркин аныктоо жана көрсөтүү;
7) кызматтык милдеттерди аткаруу учурунда мамлекеттик бийликтин, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын мыйзамсыз иш-аракеттери менен келтирилген зыяндын ордун мамлекеттен толтуртуп алуу;
8) соттук коргонуу;
9) мамлекеттик билим берүү уюмдарында негизги жалпы жана орто жалпы билимди акысыз алуу;
10) жарандын Кыргыз Республикасына тоскоолдуксуз кайтып келүү укугу. (20-берене)

Marriage and Family Life

English

1. Family shall be the foundation of the society. Family, paternity, maternity and childhood shall be the subject of care of the entire society and preferential protection by law.
...
3. The responsibility for ensuring living conditions necessary for the development of a child, shall be borne by each of the parents or other persons rearing a child within their capacity and financial possibilities.
...
5. A family is created upon voluntary union of a man and a woman who reached the age of consent and entry into marriage. No marriage shall be entered into without mutual consent of persons desiring to marry. The marriage shall be registered by the state.
The spouses shall have equal rights and obligations in marriage and family. (Art. 36)4

Russian

1. Семья - основа общества. Семья, отцовство, материнство, детство - предмет заботы всего общества и преимущественной охраны законом.
...
3. Ответственность за обеспечение условий жизни, необходимых для развития ребенка, несут каждый из родителей или другие лица, воспитывающие ребенка, в пределах своих способностей и финансовых возможностей.
...
Семья создается на основе добровольного союза мужчины и женщины, достигших установленного законом брачного возраста, и заключения между ними брака. Ни один брак не может быть заключен без обоюдного согласия лиц, вступающих в брак. Брак регистрируется государством.
Супруги имеют равные права и обязанности в браке и семье. (Статья 36)

Kyrgyz

1. Үй-бүлө - коомдун негизи. Үй-бүлө, ата болуу, эне болуу, балалык - бүткүл коомдун камкордугуна алынат жана мыйзам менен артыкчылыктуу корголот.

3. Баланын өнүгүшү үчүн зарыл болгон жашоо шарттарын камсыздоо жоопкерчилиги өздөрүнүн жөндөмдөрү менен финансылык мүмкүнчүлүктөрүнө жараша баланы тарбиялап жатышкан ата-эне менен тарбиячы адамдардын ар бирине жүктөлөт.
...
5. Үй-бүлө мыйзамда белгиленген нике курагына жеткен эркек менен аялдын ыктыярдуу никеге туруусунун негизинде түзүлөт. Никелешип жаткан эки адамдын макулдугусуз никеге жол берилбейт. Нике мамлекет тарабынан катталат.
Жубайлар никеде жана үй-бүлөдө тең укуктарга жана милдеттерге ээ. (36-берене)

Marriage and Family Life

English


2. Respect for the elderly and caring for family and close relatives shall be the obligation of everyone. (Art. 37)

Russian

...
2. Уважение к старшим, забота о родных и близких - обязанность каждого. (Статья 37)

Kyrgyz


2. Улууларды урматтоо, туугандарына жана жакындарына камкордук көрүү - ар бир адамдын милдети. (37-берене)

Minorities

English


3. The Kyrgyz Republic shall ensure that the representatives of all ethnicities which form the population of Kyrgyzstan have the right to preserve their native language as well as creation of conditions for its learning and development. (Art. 10)

Russian

...
3. Кыргызская Республика гарантирует представителям всех этносов, образующих народ Кыргызстана, право на сохранение родного языка, создание условий для его изучения и развития. (Статья 10)

Kyrgyz


3. Кыргыз Республикасы Кыргызстан элин түзгөн бардык этностордун өкүлдөрүнө эне тилин сактоо, аны окуп-үйрөнүү жана өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү укугуна кепилдик берет. (10-берене)

Minorities

English

Everyone shall have the right to freely determine and state his/her ethnicity. No one may be forced to determine and state his/her ethnicity. (Art. 38)

Russian

Каждый имеет право свободно определять и указывать свою этническую принадлежность. Никто не должен быть принужден к определению и указанию своей этнической принадлежности. (Статья 38)

Kyrgyz

Ар ким өзүнүн этностук тийиштүүлүгүн эркин аныктоого жана көрсөтүүгө укуктуу. Эч ким өзүнүн этностук тийиштүүлүгүн аныктоого жана көрсөтүүгө мажбурланбашы керек. (38-берене)

Participation in Public Life and Institutions

English


5. The state shall ensure the conditions for the representation of various social groups defined by the law in state authorities and local self-governance bodies, including at the level of decision-making. (Art. 2)

Russian


5. Государство создает условия для представительства различных социальных групп, определенных законом, в государственных органах и органах местного самоуправления, в том числе на уровне принятия решений. (Статья 2)

Kyrgyz


5. Мамлекет мыйзамда белгиленген ар кайсы социалдык топтордун мамлекеттик органдардагы жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарындагы, анын ичинде чечим чыгаруу деңгээлинде өкүлчүлүгү үчүн шарттарды түзөт. (2-берене)

Participation in Public Life and Institutions

English

1. Citizens shall have the right to:
1. participate in the discussion and adoption of laws and decisions of republican and local significance;
...
4. Citizens shall have equal rights and equal opportunities to take up posts in civil and municipal service as well as promotion in accordance with the regulations established in the law.
5. Citizens of the Kyrgyz Republic who have another citizenship may not assume political state posts and the positions of judges. Such limitation may be also established by the law for other public positions. (Art. 52)

Russian

1. Граждане имеют право:
1) участвовать в обсуждении и принятии законов и решений республиканского и местного значения;
...
4. Граждане имеют равные права, равные возможности при поступлении на государственную и муниципальную службу, продвижении в должности в порядке, предусмотренном законом.
5. Граждане Кыргызской Республики, имеющие иное гражданство, не вправе занимать политические государственные должности и должности судей. Данное ограничение может быть установлено законом и для других государственных должностей. (Статья 52)

Kyrgyz

1. Жарандар төмөндөгүлөргө укуктуу:
1) республикалык жана жергиликтүү маанидеги мыйзамдарды, чечимдерди талкуулоого жана аларды кабыл алууга катышууга;
...
4. Жарандар мамлекеттик жана муниципалдык кызматка кирүүдө, мыйзамда каралган тартипте кызматка көтөрүлүүдө бирдей укуктарга, бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ.
5. Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жарандары саясий мамлекеттик кызматты жана соттордун кызмат ордун ээлөөгө укуксуз. Мындай чектөө башка мамлекеттик кызматтар үчүн да мыйзам менен белгилениши мүмкүн. (52-берене)

Political Rights and Association

English

...
2. The people of Kyrgyzstan shall exercise its power directly at elections and referenda, as well as through the system of state authorities and local self-governance bodies on the basis of the present Constitution and laws.

4. The elections shall be free.
The elections of the deputies of the Jogorku Kenesh, the President as well as the deputies of representative local self-governance bodies shall be conducted on the basis of universal equal and direct suffrage by secret ballot.
The right to vote shall be granted to the citizens of the Kyrgyz Republic having reached 18 years of age.
5. The state shall ensure the conditions for the representation of various social groups defined by the law in state authorities and local self-governance bodies, including at the level of decision-making.
… (Art. 2)

Russian

...
2. Народ Кыргызстана осуществляет свою власть непосредственно на выборах и референдумах, а также через систему государственных органов и органов местного самоуправления на основе настоящей Конституции и законов.

4. Выборы являются свободными.
Выборы депутатов Жогорку Кенеша, Президента, депутатов представительных органов местного самоуправления проводятся на основе всеобщего равного и прямого избирательного права при тайном голосовании.
Право избирать имеют граждане Кыргызской Республики, достигшие 18 лет.
5. Государство создает условия для представительства различных социальных групп, определенных законом, в государственных органах и органах местного самоуправления, в том числе на уровне принятия решений.
… (Статья 2)

Kyrgyz

...
2. Кыргызстандын эли өз бийлигин ушул Конституциянын жана мыйзамдардын негизинде түздөн-түз шайлоолордо жана референдумдарда, ошондой эле мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын системасы аркылуу жүзөгө ашырат.

4. Шайлоо эркин болуп саналат.
Жогорку Кеңештин депутаттарын, Президентти, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын депутаттарын шайлоо жашыруун жалпы, тең жана түз шайлоо укугунун негизинде жашыруун добуш берүү менен өткөрүлөт.
Кыргыз Республикасынын 18 жашка толгон жарандары шайлоого укуктуу.
5. Мамлекет мыйзамда белгиленген ар кайсы социалдык топтордун мамлекеттик органдардагы жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарындагы, анын ичинде чечим чыгаруу деңгээлинде өкүлчүлүгү үчүн шарттарды түзөт.
… (2-берене)

Political Rights and Association

English

...
2. The citizens shall be entitled to create political parties, professional unions as well as other public associations on the basis of free will and unity of interests for implementation and protection of their rights and freedoms, as well as satisfying political, economic, social, labor, cultural and other interests.
… (Art. 4)

Russian

...
2. Политические партии, профессиональные союзы и другие общественные объединения могут создаваться гражданами на основе свободного волеизъявления и общности интересов для реализации и защиты своих прав и свобод, удовлетворения политических, экономических, социальных, трудовых, культурных и иных интересов.
… (Статья 4)

Kyrgyz

...
2. Саясий партиялар, кесиптик бирликтер, дагы башка коомдук бирикмелер өздөрүнүн укуктарын жана эркиндиктерин жүзөгө ашыруу жана жарандардын өз эркин коргоо, саясий, экономикалык, социалдык, эмгектик, маданий жана башка кызыкчылыктарын канааттандыруу үчүн эркин билдирүү жана кызыкчылыктарынын жалпылыгынын негизинде түзүлүшү мүмкүн.
… (4-берене)

Political Rights and Association

English

Everyone shall have the right of freedom of association. (Art. 35)

Russian

Каждый имеет право на свободу объединения. (Статья 35)

Kyrgyz

Ар ким биригүү эркиндигине укуктуу. (35-берене)

Political Rights and Association

English

1. Citizens shall have the right to:
1) participate in the discussion and adoption of laws and decisions of republican and local significance;
2 )to elect and to be elected to state authorities and local self governance bodies in accordance with the procedures established by the present Constitution and the law;
3) to take part in referenda in accordance with procedures established by the constitutional law.

5) Citizens of the Kyrgyz Republic who have another citizenship may not assume political state posts and the positions of judges. Such limitation may be also established by the law for other public positions. (Art. 52)

Russian

1. Граждане имеют право:
1) участвовать в обсуждении и принятии законов и решений республиканского и местного значения;
2) избирать и быть избранными в органы государственной власти и органы местного самоуправления в порядке, предусмотренном настоящей Конституцией и законами;
3) участвовать в референдуме в порядке, предусмотренном конституционным законом.

5. Граждане Кыргызской Республики, имеющие иное гражданство, не вправе занимать политические государственные должности и должности судей. Данное ограничение может быть установлено законом и для других государственных должностей. (Статья 52)

Kyrgyz

1.Жарандар төмөндөгүлөргө укуктуу:
1) республикалык жана жергиликтүү маанидеги мыйзамдарды, чечимдерди талкуулоого жана аларды кабыл алууга катышууга;
2) ушул Конституцияда жана мыйзамдарда каралган тартипте мамлекеттик бийлик органдарын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын шайлоого жана аларга шайланууга;
3) конституциялык мыйзамда каралган тартипте референдумга катышууга.

5. Башка жарандыгы бар Кыргыз Республикасынын жарандары саясий мамлекеттик кызматты жана соттордун кызмат ордун ээлөөгө укуксуз. Мындай чектөө башка мамлекеттик кызматтар үчүн да мыйзам менен белгилениши мүмкүн. (52-берене)

Political Parties

English

1. Political diversity and multi-party system shall be recognized in the Kyrgyz Republic.
2. The citizens shall be entitled to create political parties, professional unions as well as other public associations on the basis of free will and unity of interests for implementation and protection of their rights and freedoms, as well as satisfying political, economic, social, labor, cultural and other interests.
3. Political parties shall assist to the expression of political will of citizens, as well as shall participate in the elections of the deputies of the Jogorku Kenesh, the President as well as local self-governance bodies.
4. The following shall be prohibited in the Kyrgyz Republic:
1. merger of state, municipal and party institutions; establishment and activity of party organizations in state and municipal institutions and organizations; carrying out party activity by civil and municipal servants except for the cases when such activity is implemented outside their official duties;
2. membership of those serving in the army, law-enforcement agencies as well as judges in political parties as well as their statements in support of any political party;
3. creation of political parties on religious or ethnic basis as well as pursuit of political goals by religious associations;
4. creation of militant formations by associations of citizens;
5. activity of political parties, public and religious organizations, their representations and branches in the event that such structures pursue political goals aimed at forced change of the constitutional setup, undermining national security, incitement of social, racial, inter-national, inter-ethnic and religious hatred. (Art. 4)

Russian

1. В Кыргызской Республике признается политическое многообразие и многопартийность.
2. Политические партии, профессиональные союзы и другие общественные объединения могут создаваться гражданами на основе свободного волеизъявления и общности интересов для реализации и защиты своих прав и свобод, удовлетворения политических, экономических, социальных, трудовых, культурных и иных интересов.
3. Политические партии содействуют выражению политического волеизъявления граждан, принимают участие в выборах депутатов Жогорку Кенеша, Президента и органов местного самоуправления.
4. В Кыргызской Республике запрещается:
1) слияние государственных, муниципальных и партийных институтов; образование и деятельность партийных организаций в государственных и муниципальных учреждениях и организациях; осуществление государственными и муниципальными служащими партийной работы, за исключением случаев, когда такая работа осуществляется вне служебной деятельности;
2) членство военнослужащих, сотрудников правоохранительных органов и судей в политических партиях, их выступления в поддержку какой-либо политической партии;
3) создание политических партий на религиозной, этнической основе, преследование религиозными объединениями политических целей;
4) создание объединениями граждан военизированных формирований;
5) деятельность политических партий, общественных и религиозных объединений, их представительств и филиалов, преследующих политические цели, действия которых направлены на насильственное изменение конституционного строя, подрыв национальной безопасности, разжигание социальной, расовой, межнациональной, межэтнической и религиозной вражды. (Статья 4)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында саясий көп түрдүүлүк жана көп партиялуулук таанылат.
2. Саясий партиялар, кесиптик бирликтер, дагы башка коомдук бирикмелер өздөрүнүн укуктарын жана эркиндиктерин жүзөгө ашыруу жана жарандардын өз эркин коргоо, саясий, экономикалык, социалдык, эмгектик, маданий жана башка кызыкчылыктарын канааттандыруу үчүн эркин билдирүү жана кызыкчылыктарынын жалпылыгынын негизинде түзүлүшү мүмкүн.
3. Саясий партиялар жарандардын саясий эркин билдирүүгө көмөк көрсөтөт, Жогорку Кеңештин депутаттарын, Президентти, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын шайлоого катышат.
4. Кыргыз Республикасында төмөнкүлөргө тыюу салынат:
1) мамлекеттик, муниципалдык жана партиялык институттардын кошулушуна; мамлекеттик жана муниципалдык мекемелерде жана уюмдарда партиялык уюмдардын түзүлүшүнө жана иштешине; мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлер кызматтык иштен тышкары жүзөгө ашырган учурларды кошпогондо, партиялык ишти аткарышына;
2) аскер кызматчыларынын, укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин жана судьялардын саясий партияларга мүчө болушуна, алардын кайсы бир саясий партияларды колдоп чыгышына;
3) диний, этностук негизде саясий партияларды түзүүгө, диний бирикмелердин саясий максаттарды көздөшүнө;
4) жарандардын бирикмелери тарабынан аскерлешкен курумдардын түзүлүшүнө;
5) иш-аракети конституциялык түзүлүштү күч менен өзгөртүүгө, улуттук коопсуздукту бүлдүрүүгө, социалдык, расалык, улут аралык, этностор аралык жана диний касташууну тутандырууга багытталган максаттарды көздөгөн саясий партиялардын, коомдук жана диний бирикмелердин, алардын өкүлчүлүктөрүнүн жана филиалдарынын иштешине. (4-берене)

Electoral Bodies

English

The Central commission on election and referenda shall ensure preparation and conducting elections and referenda in the Kyrgyz Republic. (Art. 106)

Russian

Центральная комиссия по выборам и проведению референдумов обеспечивает подготовку и проведение выборов и референдумов в Кыргызской Республике. (Статья 106)

Kyrgyz

Шайлоо жана референдумдарды өткөрүү боюнча борбордук комиссия Кыргыз Республикасында шайлоолорду жана референдумдарды даярдоону жана өткөрүүнү камсыз кылат. (106-берене)

Head of State

English


4. … The elections of the deputies of the Jogorku Kenesh, the President as well as the deputies of representative local self-governance bodies shall be conducted on the basis of universal equal and direct suffrage by secret ballot. … (Art. 2)

Russian


4) … Выборы депутатов Жогорку Кенеша, Президента, депутатов представительных органов местного самоуправления проводятся на основе всеобщего равного и прямого избирательного права при тайном голосовании. … (Статья 2)

Kyrgyz


4. … Жогорку Кеңештин депутаттарын, Президентти, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын депутаттарын шайлоо жалпы , тең жана түз шайлоо укугунун негизинде жашыруун добуш берүү менен өткөрүлөт. … (2-берене)

Head of State

English

1. The President shall be the head of State.
… (Art. 60)

Russian

1. Президент является главой государства.
… (Статья 60)

Kyrgyz

1. Президент мамлекет башчысы болуп саналат.
… (60-берене)

Head of State

English

1. The President shall be elected by the citizens of the Kyrgyz Republic for a term of 6 years.
… (Art. 61)

Russian

1. Президент избирается на 6 лет гражданами Кыргызской Республики.
… (Статья 61)

Kyrgyz

1. Президент Кыргыз Республикасынын жарандары тарабынан 6 жылга шайланат.
… (61-берене)

Head of State

English

1. A citizen of the Kyrgyz Republic, no younger than 35 years of age and not older than 70 years of age, who has a command of the state language and who has been resident in the republic for no less than 15 years in total may be elected President.
2. There shall be no limit on the number of candidates for the office of the President. A person who has collected not less than 30,000 voters’ signatures may be registered as a presidential candidate.
The procedure for presidential elections shall be defined by the constitutional law. (Art. 62)

Russian

1. Президентом может быть избран гражданин Кыргызской Республики не моложе 35 лет и не старше 70 лет, владеющий государственным языком и проживающий в республике в совокупности не менее 15 лет.
2. Число кандидатов на пост Президента не ограничивается. Кандидатом в Президенты может быть зарегистрировано лицо, собравшее не менее 30 тысяч подписей избирателей.
Порядок выборов Президента определяется конституционным законом. (Статья 62)

Kyrgyz

1. Президент болуп 35 жаштан төмөн эмес жана 70 жаштан жогору эмес, мамлекеттик тилди билген жана республикада жалпысынан 15 жылдан кем эмес жашаган Кыргыз Республикасынын жараны шайлана алат.
2. Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин саны чектелбейт. 30 миңден кем эмес шайлоочунун колтамгасын топтогон адам Президенттикке талапкер болуп каттала алат.
Президентти шайлоо тартиби конституциялык мыйзам менен аныкталат. (62-берене)

Government

English

...
3. A deputy of the Jogorku Kenesh may be appointed to the position of the Prime minister or first deputy prime minister retaining the mandate and the right to vote at the plenary sessions of the Jogorku Kenesh. The procedure of implementation and limitation of other powers of a deputy appointed to the position of the Prime minister or first deputy prime minister shall be defined by laws. ... (Art. 72)

Russian

...
3. Депутат Жогорку Кенеша может быть назначен на должность Премьер-министра или первого вице-премьер-министра с сохранением депутатского мандата и права голосования на пленарных заседаниях Жогорку Кенеша. Порядок и условия реализации и ограничений других полномочий депутата, назначенного на должность Премьер-министра или первого вице-премьер-министра, определяются законами. ... (Статья 72)

Kyrgyz


3. Жогорку Кеңештин депутаты Премьер-министрдин же биринчи вице-премьер-министрдин кызмат ордуна депутаттык мандатын жана Жогорку Кеңештин пленардык жыйындарында добуш берүү укугун сактоо менен дайындалышы мүмкүн. Премьер-министрдин же биринчи вице-премьер-министрдин кызмат ордуна дайындалган депутаттын башка ыйгарым укуктарын ишке ашыруунун жана чектөөнүн тартиби жана шарттары мыйзамдар менен аныкталат. ... (72-берене)

Government

English

1. Executive power in the Kyrgyz Republic shall be exercised by the Government, ministries subordinate to it, state committees, administrative departments and local state administrations.
2. The Government shall be the highest body of executive power in the Kyrgyz Republic.
3. The Government shall be headed by the Prime Minister. The Government shall consist of the Prime Minister, vice-prime ministers, ministers and chairpersons of state committees.
The structure of the Government shall include ministries and state committees. (Art. 83)

Russian

1. Исполнительную власть в Кыргызской Республике осуществляют Правительство, подчиненные ему министерства, государственные комитеты, административные ведомства и местные государственные администрации.
2. Правительство является высшим органом исполнительной власти Кыргызской Республики.
3. Правительство возглавляется Премьер-министром. Правительство состоит из Премьер-министра, вице-премьер-министров, министров и председателей государственных комитетов.
Структура Правительства включает в себя министерства и государственные комитеты. (Статья 83)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында аткаруу бийлигин Өкмөт, ага баш ийген министрликтер, мамлекеттик комитеттер, административдик ведомстволор жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялар ишке ашырат.
2. Өкмөт Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин жогорку органы болуп саналат.
3. Өкмөттү Премьер-министр башкарат. Өкмөт Премьер-министрден, вице-премьер-министрлерден, министрлерден жана мамлекеттик комитеттердин төрагаларынан турат.
Өкмөттүн түзүмү өзүнө министрликтерди жана мамлекеттик комитеттерди камтыйт. (83-берене)

Government

English

1. The faction which has more than one half of deputies’ mandates, or a coalition of factions with its participation within 25 days since the date of the first sitting of the Jogorku Kenesh of new convocation shall nominate a candidate for the office of the Prime minister.
The candidate for the office of the Prime minister shall submit to the Jogorku Kenesh the program, structure and composition of the Government.

5. The President within 3 days period shall issue a decree on the appointment of the Prime minister and other members of the Government.
In the event that the President fails to issue the decree on appointment of the Prime minister and members of the Government within the above time period, they shall be deemed appointed.
… (Art. 84)

Russian

1. Фракция, имеющая более половины депутатских мандатов, или коалиция фракций с ее участием в течение 25 рабочих дней со дня первого заседания Жогорку Кенеша нового созыва выдвигает кандидата на должность Премьер-министра.
Кандидат на должность Премьер-министра вносит в Жогорку Кенеш программу, структуру и состав Правительства.
...
5. Президент в трехдневный срок издает указ о назначении Премьер-министра и остальных членов Правительства.
В случае если Президент в вышеуказанный срок не издает указ о назначении Премьер-министра и членов Правительства, они считаются назначенными.
... (Статья 84)

Kyrgyz

1. Депутаттык мандаттардын теңинен көбүнө ээ болгон фракция же анын катышуусу менен фракциялардын коалициясы жаңы чакырылыштагы Жогорку Кеңештин биринчи жыйналышы өткөн күндөн тартып 25 жумушчу күндүн ичинде Премьер-министрдин кызматына талапкерди көрсөтөт.
Премьер-министрдин кызмат ордуна талапкер Өкмөттүн программасын, түзүмүн жана курамын Жогорку Кеңешке киргизет.

5. Президент үч күндүк мөөнөттө Премьер-министрди жана Өкмөттүн башка мүчөлөрүн дайындоо тууралуу жарлык чыгарат.
Эгерде Президент жогоруда көрсөтүлгөн мөөнөттө Премьер-министрди жана Өкмөттүн мүчөлөрүн дайындоо жөнүндө жарлык чыгарбаса, алар дайындалды деп эсептелет.
… (84-берене)

Legislature

English

1. The Jogorku Kenesh - the Parliament of the Kyrgyz Republic - shall be the highest representative body exercising legislative power and oversight functions within the limits of its competence.
2. The Jogorku Kenesh shall consist of 120 deputies elected for a five year term on the basis of proportional representation.
As a result of elections a political party may not be granted more than 65 deputy mandates in the Parliament.
Any citizen of the Kyrgyz Republic who has reached 21 years of age as of the election day and who possesses the electoral right, may be elected as a Deputy of the Jogorku Kenesh.
The procedure of electing the deputies to the Jogorku Kenesh including the establishment of an electoral threshold for passing to the Parliament, shall be defined in the constitutional law.
… (Art. 70)

Russian

1. Жогорку Кенеш – парламент Кыргызской Республики – является высшим представительным органом, осуществляющим законодательную власть и контрольные функции в пределах своих полномочий.
2. Жогорку Кенеш состоит из 120 депутатов, избираемых сроком на 5 лет по пропорциональной системе.
По результатам выборов политической партии может быть предоставлено не более 65 депутатских мандатов в парламенте.
Депутатом Жогорку Кенеша может быть избран гражданин Кыргызской Республики, достигший на день выборов 21 года, обладающий избирательным правом.
Порядок избрания депутатов Жогорку Кенеша, включая избирательный порог для прохождения в парламент, определяется конституционным законом.
... (Статья 70)

Kyrgyz

1. Жогорку Кеңеш – Кыргыз Республикасынын парламенти – мыйзам чыгаруу бийлигин жана өз ыйгарым укуктарынын чегинде контролдук кылуу милдеттерин жүзөгө ашыруучу өкүлчүлүктүү жогорку орган болуп саналат.
2. Жогорку Кеңеш пропорциялуу система боюнча 5 жылдык мөөнөткө шайлануучу 120 депутаттан турат.
Шайлоонун жыйынтыктары боюнча саясий партияга парламентте 65тен көп эмес депутаттык мандат берилиши мүмкүн.
Шайлоо күнүнө карата 21 жашка чыккан, шайлоого укугу бар Кыргыз Республикасынын жараны Жогорку Кеңештин депутаты болуп шайлана алат.
Парламентке өтүү үчүн шайлоо босогосун кошуп алганда Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоонун тартиби конституциялык мыйзам менен аныкталат.
… (70-берене)

Property, Inheritance and Land Tenure

English

1. In the Kyrgyz Republic the diversity of forms of property shall be recognized and equal legal protection to private, state, municipal and other forms of property shall be guaranteed.

4. The Kyrgyz Republic shall protect the property of its citizens and legal persons, as well as its property located on the territory of other States.
5. … Land may also be in private, municipal and other forms of ownership except for pastures which may not be in private property.
6. The limits of and procedure for the exercise of rights by owners and implementation of guarantees of their protection shall be determined by law. (Art. 12)

Russian

1. В Кыргызской Республике признается разнообразие форм собственности и гарантируется равная правовая защита частной, государственной, муниципальной и иных форм собственности.

4. Кыргызская Республика защищает собственность своих граждан и юридических лиц, а также свою собственность, находящуюся на территории других государств.
5. … Земля также может находиться в частной, муниципальной и иных формах собственности, за исключением пастбищ, которые не могут находиться в частной собственности.
6. Пределы и порядок осуществления собственниками своих прав и гарантии их защиты определяются законом. (Статья 12)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында менчиктин ар кандай түрлөрү таанылат жана жеке, мамлекеттик, муниципалдык жана башка менчик түрлөрүн тең укуктуу корголушуна кепилдик берилет.

4. Кыргыз Республикасы өз жарандары менен юридикалык жактарынын менчигин, ошондой эле башка мамлекеттердин аймагында жайгашкан өзүнүн менчигин коргойт.
5. … Жеке менчикте болушу мүмкүн эмес жайыттарды кошпогондо, жер ошондой эле менчиктин жеке, муниципалдык жана башка формаларында болушу мүмкүн.
6. Менчик ээлеринин өз укуктарын ишке ашыруунун чектери жана тартиби, аларды коргоонун кепилдиктери мыйзам менен аныкталат. (12-берене)

Property, Inheritance and Land Tenure

English

1. Everyone shall have the right to possess, use and dispose of his/her property and results of activity.
… (Art. 42)

Russian

1. Каждый имеет право на владение, пользование и распоряжение своим имуществом, результатами своей деятельности.
... (Статья 42)

Kyrgyz

1. Ар ким өз мүлкүнө, өз ишмердигинин натыйжаларына ээ болуу, колдонуу жана тескөө укугуна ээ.
… (42-берене)

Protection from Violence

English

...
4. The following shall be prohibited in the Kyrgyz Republic:

5. activity of political parities, public and religious organizations, their representations and branches in the event that such structures pursue political goals aimed at forced change of the constitutional setup, undermining national security, incitement of social, racial, inter-national, interethnic and religious hatred. (Art. 4)

Russian

...
4. В Кыргызской Республике запрещается:

5) деятельность политических партий, общественных и религиозных объединений, их представительств и филиалов, преследующих политические цели, действия которых направлены на насильственное изменение конституционного строя, подрыв национальной безопасности, разжигание социальной, расовой, межнациональной, межэтнической и религиозной вражды. (Статья 4)

Kyrgyz

...
4. Кыргыз Республикасында төмөнкүлөргө тыюу салынат:

5) иш-аракети конституциялык түзүлүштү күч менен өзгөртүүгө, улуттук коопсуздукту бүлдүрүүгө, социалдык, расалык, улут аралык, этностор аралык жана диний касташууну тутандырууга багытталган максаттарды көздөгөн саясий партиялардын, коомдук жана диний бирикмелердин, алардын өкүлчүлүктөрүнүн жана филиалдарынын иштешине. (4-берене)

Protection from Violence

English


4. The following guarantees of prohibition established by the present Constitution shall not be subject to any limitations:
1. On application of death penalty, torture and other inhuman, cruel and degrading forms of treatment or punishment;

3. On slavery and human trafficking;
4. On exploitation of child labor;
...
5. The following rights established in the present Constitution, shall not be subject to any limitation whatsoever:
1.That of each detained person to human treatment and respect of human dignity;
... (Art. 20)

Russian

...
4. Не подлежат никаким ограничениям установленные настоящей Конституцией гарантии запрета:
1) на применение смертной казни, пыток и других бесчеловечных, жестоких или унижающих достоинство видов обращения или наказания;
...
3) на рабство, торговлю людьми;
4) на эксплуатацию детского труда;
...
5. Не подлежит никакому ограничению установленное настоящей Конституцией право:
1) каждого лишенного свободы на гуманное обращение и уважение человеческого достоинства;
... (Статья 20)

Kyrgyz

...
4. Төмөнкүдөй тыюу салуулар боюнча ушул Конституцияда белгиленген кепилдиктерге эч кандай чектөө коюлууга тийиш эмес:
1) өлүм жазасын, кыйноону, дагы башка адамкерчиликсиз, мыкаачылык мамилени же болбосо жазалоонун кадыр-баркты басмырлаган түрлөрүн колдонууга карата салынган тыюуларга чектөө;
...
3) кулчулукка, адамдарды соодалоого коюлган;
4) бала эмгегин эксплуатациялоого;
...
5. Ушул Конституцияда белгиленген төмөндөгүдөй укуктар эч чектелүүгө тийиш эмес:
1) ар бир эркиндигинен ажыратылган адамдын өзүнө адамкерчиликтүү мамиле кылууну жана адамдык кадыр-баркын сыйлоону талап кылуу;
... (20-берене)

Protection from Violence

English

1. No one may be subjected to torture or other inhuman, cruel or degrading forms of treatment or punishment.
2. Each person deprived of liberty shall have the right to human treatment and respect of human dignity.
3. Conducting of medical, biological or psychological experiments on people without their duly expressed and verified voluntary consent is prohibited. (Art. 22)

Russian

1.Никто не может подвергаться пыткам и другим бесчеловечным, жестоким или унижающим достоинство видам обращения или наказания.
2. Каждый лишенный свободы имеет право на гуманное обращение и соблюдение человеческого достоинства.
3. Запрещается проводить медицинские, биологические, психологические опыты над людьми без их добровольного согласия, выраженного и удостоверенного надлежащим образом. (Статья 22)

Kyrgyz

1.Эч ким кыйноолорго, башка адамкерчиликсиз, мыкаачылык же кадыр-баркты басмырлаган мамилеге же жазалоого туш болушу мүмкүн эмес.
2. Эркиндигинен ажыратылган ар бир адам өзүнө гумандуу мамиле жасалышына жана адамдык кадыр-баркынын сакталышына укуктуу.
3. Тиешелүү түрдө билдирилип, күбөлөндүрүлгөн ыктыярдуу макулдугусуз адамдарга медициналык, биологиялык, психологиялык тажрыйбаларды жүргүзүүгө тыюу салынат. (22-берене)

Protection from Violence

English

1. Slavery and human trafficking is prohibited in the Kyrgyz Republic.
2. Exploitation of child labor is prohibited.
3. Forced labor is prohibited except for cases of war, liquidation of aftermath of natural disasters and other emergencies as well as in execution of the verdict of court. … (Art. 23)

Russian

1. В Кыргызской Республике не допускается рабство, торговля людьми.
2. Запрещается эксплуатация детского труда.
3. Запрещается принудительный труд, кроме случаев войны, ликвидации последствий стихийных бедствий и других чрезвычайных обстоятельств, а также в порядке исполнения решения суда. … (Статья 23)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында кулчулукка, адамдарды соодалоого жол берилбейт.
2. Бала эмгегин эксплуатациялоого тыюу салынат.
3. Согушка, жаратылыш кырсыктарынын кесепеттерин жоюуга, башка өзгөчө кырдаалдар менен соттун чечимин аткарууга байланышкан учурлардан тышкары мажбурлап иштетүүгө тыюу салынат. … (23-берене)

Protection from Violence

English


4. The propagation of national, ethnic, racial and religious hatred, gender as well as other social supremacy which calls to discrimination, hostility and violence shall be prohibited. (Art. 31)

Russian


4. Запрещается пропаганда национальной, этнической, расовой, религиозной ненависти, гендерного и иного социального превосходства, призывающая к дискриминации, вражде или насилию. (Статья 31)

Kyrgyz


4. Улуттук, этностук, расалык, диний жек көрүүчүлүктү, гендердик жана башка социалдык үстөмдүктү үгүттөп, кодулоого, касташууга же күч колдонууга чакырган үндөөлөргө тыюу салынат. (31-берене)

Public Institutions and Services

English

1. The Kyrgyz Republic shall elaborate social programs aimed at establishing decent conditions of life and free personal development as well as assistance to employment.
2. The Kyrgyz Republic shall ensure the support to socially vulnerable categories of citizens, guaranteed minimal level of labor remuneration, protection of labor and health.
3. The Kyrgyz Republic shall develop a system of social services, medical services, establishes state pensions, benefits as well as other social security safeguards. (Art. 9)

Russian

1. Кыргызская Республика разрабатывает социальные программы, направленные на создание достойных условий жизни и свободное развитие личности, содействие занятости.
2. Кыргызская Республика обеспечивает поддержку социально незащищенных категорий граждан, гарантированный минимальный размер оплаты труда, охрану труда и здоровья.
3. Кыргызская Республика развивает систему социальных служб, медицинского обслуживания, устанавливает государственные пенсии, пособия и иные гарантии социальной защиты. (Статья 9)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасы татыктуу жашоо-турмуш шартын түзүүгө жана инсанды эркин өстүрүүгө, жумушка орноштурууга көмөк көрсөтүүгө багытталган социалдык программаларды иштеп чыгат.
2. Кыргыз Республикасы социалдык жактан корголбогон жарандардын категорияларына колдоо көрсөтүүнү, эмгек акынын кепилдик берилген минималдуу өлчөмүн, эмгекти жана саламаттыкты коргоону камсыз кылат.
3. Кыргыз Республикасы социалдык кызматтардын, медициналык тейлөөнүн системасын өнүктүрөт, мамлекеттик пенсияларды, жөлөкпулдарды, социалдык коргоонун дагы башка кепилдиктерин белгилейт. (9-берене)

Public Institutions and Services

English

1. Family shall be the foundation of the society. Family, paternity, maternity and childhood shall be the subject of care of the entire society and preferential protection by law.
… (Art. 36)

Russian

1. Семья - основа общества. Семья, отцовство, материнство, детство - предмет заботы всего общества и преимущественной охраны законом.
… (Статья 36)

Kyrgyz

1. Үй-бүлө - коомдун негизи. Үй-бүлө, ата болуу, эне болуу, балалык - бүткүл коомдун камкордугуна алынат жана мыйзам менен артыкчылыктуу корголот.
… (36-берене)

Public Institutions and Services

English

1. Social security in old age, in case of disease and in the event of disability or loss of the breadwinner shall be guaranteed to the citizens under a procedure and in the cases established by the law.
2. Pensions and social assistance in accordance with the economic resources of the state shall ensure a standard of living not lower than the minimum subsistence level established by the law.

4. Social activity of the State shall not result in the state guardianship limiting economic freedom and activity of a citizen and the possibilities of a citizen to attain economic wellbeing for himself/herself and his/her family. (Art. 53)

Russian

1. Гражданам гарантируется социальное обеспечение в старости, в случае болезни и утраты трудоспособности, потери кормильца в случаях и порядке, предусмотренных законом.
2. Пенсии, социальная помощь в соответствии с экономическими возможностями государства обеспечивают уровень жизни не ниже установленного законом размера прожиточного минимума.

4. Социальная деятельность государства не должна принимать форму государственного попечительства, ограничивающего экономическую свободу, активность и возможности гражданина самому достигать экономического благополучия для себя и своей семьи. (Статья 53)

Kyrgyz

1. Жарандарга улгайганда, ооруп, же эмгектенүүгө жараксыз болуп калганда, багып-көрөөрүнөн ажыраганда мыйзамда каралган тартипте жана жагдайларда социалдык жактан камсыз кылуу кепилдиги берилет.
2. Мамлекеттин экономикалык мүмкүнчүлүгүнө жараша пенсия, социалдык жардам мыйзамда каралган жашоо минимумунан кем эмес өлчөмдө жашоо деңгээлин камсыздайт.

4. Мамлекеттин социалдык ишмердиги жарандын өзү жана өз үй-бүлөсү үчүн экономикалык жыргалчылыкка өзү жетишүүгө болгон экономикалык эркиндигин, жигердүүлүгүн жана мүмкүнчүлүгүн чектеген мамлекеттик камкордукка айланып кетпеши керек. (53-берене)

Status of the Constitution

English

1. The Constitution shall have supreme legal force and direct application in the Kyrgyz Republic.
2. The Constitution shall serve the basis for the adoption of constitutional laws, laws as well as other regulatory legal acts.
… (Art. 6)

Russian

1. Конституция имеет высшую юридическую силу и прямое действие в Кыргызской Республике.
2. На основе Конституции принимаются конституционные законы, законы и другие нормативные правовые акты.
... (Статья 6)

Kyrgyz

1. Конституция эң жогорку юридикалык күчкө ээ жана ал Кыргыз Республикасында түздөн-түз колдонулат.
2. Конституциянын негизинде конституциялык мыйзамдар, мыйзамдар жана башка ченемдик укуктук актылар кабыл алынат.
… (6-берене)

Status of the Constitution

English

1. A court shall not have the right to apply a legal and regulatory act which is in contradiction with the present Constitution.
… (Art. 101)

Russian

1. Суд не вправе применять нормативный правовой акт, противоречащий настоящей Конституции.
… (Статья 101)

Kyrgyz

1. Сот ушул Конституцияга каршы келген ченемдик укуктук актыны колдонууга укуксуз.
… (101-берене)

Status of International Law

English

...
3. International treaties to which the Kyrgyz Republic is a party that have entered into force under the established legal procedure and also the universally recognized principles and norms of international law shall be the constituent part of the legal system of the Kyrgyz Republic.
The procedure and modalities of application of international laws as well as universally recognized principles and norms of the international law shall be defined in the law.
… (Art. 6)

Russian

...
3. Вступившие в установленном законом порядке в силу международные договоры, участницей которых является Кыргызская Республика, а также общепризнанные принципы и нормы международного права являются составной частью правовой системы Кыргызской Республики.
Порядок и условия применения международных договоров и общепризнанных принципов и норм международного права определяются законами.
... (Статья 6)

Kyrgyz

...
3. Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп эсептелген, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдер, ошондой эле эл аралык укуктун жалпы кабыл алынган принциптери менен ченемдери Кыргыз Республикасынын укук системасынын ажыралгыс бөлүгү болуп саналат.
Эл аралык келишимдерди жана эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптерин жана ченемдерин колдонуу тартиби жана шарттары мыйзамдар менен аныкталат.
… (6-берене)

Status of International Law

English


2. … Special measures defined by law and aimed at ensuring equal opportunities for various social groups in accordance with international commitments shall not be considered as discrimination.
… (Art. 16)

Russian


2. … Не являются дискриминацией специальные меры, установленные законом и направленные на обеспечение равных возможностей для различных социальных групп в соответствии с международными обязательствами.
… (Статья 16)

Kyrgyz


2. … Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар кодулоо деп эсептелбейт.
… (16-берене)

Status of International Law

English

1. Everyone shall be guaranteed judicial protection of his/her rights and freedoms envisaged in the present Constitution, laws, international treaties to which the Kyrgyz Republic is a party as well as universally recognized principles and norms of international law. … (Art. 40)

Russian

1. Каждому гарантируется судебная защита его прав и свобод, предусмотренных настоящей Конституцией, законами, международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами и нормами международного права. ... (Статья 40)

Kyrgyz

1. Ар кимге ушул Конституцияда, мыйзамдарда, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпыга таанылган принциптеринде жана ченемдеринде каралган анын укуктары менен эркиндигин соттук коргоого кепилдиктер берилет. … (40-берене)

Status of International Law

English

...
2. Everyone shall have the right to apply in accordance with international treaties to international human rights bodies seeking protection of violated rights and freedoms. (Art. 41)

Russian

...
2. Каждый имеет право в соответствии с международными договорами обращаться в международные органы по правам человека за защитой нарушенных прав и свобод. (Статья 41)

Kyrgyz

...
2. Ар ким бузулган укуктары менен эркиндиктерин коргоо үчүн эл аралык келишимдерге ылайык адам укуктары боюнча эл аралык органдарга кайрылууга укуктуу. (41-берене)

Status of International Law

English


6. The Constitutional Chamber of the Supreme Court:

2. shall conclude on the constitutionality of international treaties not entered into force and to which the Kyrgyz Republic is a party;
… (Art. 97)

Russian


6. Конституционная палата Верховного суда:

2) дает заключение о конституционности не вступивших в силу международных договоров, участницей которых является Кыргызская Республика;
… (Статья 97)

Kyrgyz


6. Жогорку соттун Конституциялык палатасы:

2) Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган күчүнө кирбеген эл аралык келишимдердин конституциялуулугу тууралуу корутунду берет;
… (97-берене)

Religious Law

English

1. The Kyrgyz Republic (Kyrgyzstan) is a sovereign, democratic, secular, unitary and social state governed by the rule of law.
… (Art. 1)

Russian

1. Кыргызская Республика (Кыргызстан) - суверенное, демократическое, правовое, светское, унитарное, социальное государство.
… (Статья 1)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасы (Кыргызстан) – эгемендүү, демократиялык, укуктук, мамлекеттик башкарууга дин аралашпаган, унитардык, социалдык мамлекет.
… (1- берене)

Religious Law

English

1. No religion in the Kyrgyz Republic shall be recognized as the state or mandatory one.
2. Religion and all cults shall be separated from the state.
3. The involvement of religious associations and ministers of religion in the activity of state authorities shall be prohibited. (Art. 7)

Russian

1. В Кыргызской Республике никакая религия не может устанавливаться в качестве государственной или обязательной.
2. Религия и все культы отделены от государства.
3. Запрещается вмешательство религиозных объединений и служителей культов в деятельность государственных органов. (Статья 7)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында эч бир дин мамлекеттик же милдеттүү дин катары кабыл алынышы мүмкүн эмес.
2. Дин жана бардык ырасымдар мамлекеттен ажыратылган.
3. Диний бирикмелердин жана дин кызматчыларынын мамлекеттик органдардын ишине кийлигишүүсүнө тыюу салынат. (7-берене)

Customary Law

English

1. In the Kyrgyz Republic, folk customs and traditions which do not infringe upon human rights and freedoms shall be supported by the State.
… (Art. 37)

Russian

1. В Кыргызской Республике народные обычаи и традиции, не ущемляющие права и свободы человека, поддерживаются государством.
… (Статья 37)

Kyrgyz

1. Кыргыз Республикасында адамдын укугу менен эркиндигин кемсинтпеген элдик үрп-адаттар, каада-салттар мамлекет тарабынан колдоого алынат.
… (37-берене)

Customary Law

English

The citizens of the Kyrgyz Republic shall have the right to establish the courts of aksakaly [elders]. The competences, the procedures of establishment and the activity of the courts of aksakaly [elders] shall be defined by the law. (Art. 59)

Russian

В Кыргызской Республике граждане вправе учреждать суды аксакалов. Порядок учреждения судов аксакалов, их полномочия и деятельность определяются законом. (Статья 59)

Kyrgyz

Кыргыз Республикасында жарандар аксакалдар сотторун уюштурууга укуктуу. Аксакалдар сотторун уюштуруу тартиби, алардын ыйгарым укуктары жана иштеши мыйзам менен аныкталат. (59-берене)

1

Constitution of the Kyrgyz Republic 2010, as amended to 2016 (English). According to Art. 10: “1. The state language of the Kyrgyz Republic shall be the Kyrgyz language."

2

3

Links to all sites last visited 31 March 2021

4

There is a discrepancy in numbering between the English and Russian texts.