Constitution of Georgia 1995, as amended to 2018


Affirmative Action (Broadly)


3. The State shall provide equal rights and opportunities for men and women. The State shall take special measures to ensure the essential equality of men and women and to eliminate inequality.
… (Art. 11)

Citizenship and Nationality

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:
a) legislation on … Georgian citizenship, … (Art. 7)

Citizenship and Nationality


2. Citizenship of Georgia shall be acquired by birth or naturalisation. The procedures for acquiring and losing the citizenship of Georgia, the conditions and procedures for granting citizenship of Georgia to a foreign citizen and the conditions for holding citizenship of another state by a citizen of Georgia shall be determined by the organic law.
3. The deprivation of citizenship shall be inadmissible.
… (Art. 32)

Jurisdiction and Access


2. The Constitutional Court of Georgia is a judicial body of constitutional control. The procedure for its creation and activity shall be determined by the organic law.
… (Art. 59)

Jurisdiction and Access

1. The Constitutional Court of Georgia shall exercise judicial power through constitutional legal proceedings.

4. The Constitutional Court of Georgia shall in accordance with the procedures established by the organic law:
a) review the constitutionality of a normative act with respect to the fundamental human rights enshrined in Chapter Two of the Constitution on the basis of a claim submitted by a natural person, a legal person or the Public Defender;
b) make decisions on the constitutionality of a normative act on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, by at least one fifth of the Members of Parliament, or by the Government;
c) on the basis of a submission by a common court, review the constitutionality of a normative act to be applied by the common court when hearing a particular case, and which may contravene the Constitution according to a reasonable assumption of the court;
d) review disputes about the competences of a respective body on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, Parliament, the Government, the High Council of Justice, the General Prosecutor, the Board of National Bank, the General Auditor, the Public Defender or the supreme representative or executive body of an autonomous republic;
e) review the constitutionality of international treaties on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, the Government, or by at least one fifth of the Members of Parliament;
f) review the constitutionality of activities of a political party, or of the termination of powers of a member of the representative body elected upon nomination by this political party, on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, the Government, or by at least one fifth of the Members of Parliament;
g) review the constitutionality of Parliament's decision to acknowledge or prematurely terminate the powers of a Member of Parliament, on the basis of a claim submitted by at least one fifth of the Members of Parliament or the respective individual;
h) review disputes related to norms regulating referendums or elections, and the constitutionality of referendums and elections held or to be held based on these norms, on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, by at least one fifth of the Members of Parliament, or by the Public Defender;
i) review the constitutionality of a normative act with respect to Chapter Nine of the Constitution on the basis of a claim submitted by the representative body of a local self-government;
j) exercise other powers determined by the Constitution.
… (Art. 60)

Education


6. The State shall take care … of the development of education,
… (Art. 5)

Education

1. Everyone has the right to receive education and the right to choose the form of education they receive.
2. Pre-school education shall be guaranteed in accordance with the procedures established by law. Elementary and basic education shall be compulsory. General education shall be fully funded by the State, in accordance with the procedures established by law. Citizens shall have the right to state-funded vocational and higher education, in accordance with the procedures established by law.
… (Art. 27)

Employment Rights and Protection


4. … The State shall promote the employment of citizens. Conditions for providing the subsistence minimum shall be determined by law.
… (Art. 5)

Employment Rights and Protection

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:

b) … labour and procedural legislation;
… (Art. 7)

Employment Rights and Protection

1. Freedom of labour shall be guaranteed. Everyone has the right to freely choose their employment. The right to safe working conditions and other labour rights shall be protected by the organic law.

4. Freedom of enterprise shall be guaranteed. … (Art. 26)

Equality and Non-Discrimination

1. All persons are equal before the law. Any discrimination on the grounds of race, colour, sex, origin, ethnicity, language, religion, political or other views, social affiliation, property or titular status, place of residence, or on any other grounds shall be prohibited.

3. The State shall provide equal rights and opportunities for men and women. The State shall take special measures to ensure the essential equality of men and women and to eliminate inequality.
… (Art. 11)

Obligations of the State

We, the citizens of Georgia – whose firm will it is to establish a democratic social order, economic freedom, and a legal and a social state; to secure universally recognised human rights and freedoms; … (Preamble)

Obligations of the State


2. The State acknowledges and protects universally recognised human rights and freedoms as eternal and supreme human values. While exercising authority, the people and the State shall be bound by these rights and freedoms as directly applicable law. The Constitution shall not deny other universally recognised human rights and freedoms that are not explicitly referred to herein, but that inherently derive from the principles of the Constitution.
… (Art. 4)

Obligations of the State

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:
a) legislation on human rights, … (Art. 7)

Obligations of the State


2. … A referendum shall not be held in order to adopt or repeal a law, to grant amnesty or pardon, to ratify or denounce international treaties, or to decide issues that envisage the restriction of fundamental constitutional human rights ...
… (Art. 52)

Obligations of Private Parties


2. The State acknowledges and protects universally recognised human rights and freedoms as eternal and supreme human values. While exercising authority, the people and the State shall be bound by these rights and freedoms as directly applicable law.
… (Art. 4)

Obligations of Private Parties


2. The exercise of fundamental human rights shall not violate the rights of others.
… (Art. 34)

Judicial Protection

1. Every person has the right to apply to a court to defend his/her rights.
...
3. The right to defence shall be guaranteed. Everyone has the right to defend his/her rights before a court in person or through a lawyer, or through a representative in cases defined by law. The unrestricted exercise of the rights of a lawyer, as well as the right of lawyers to self-organisation, shall be guaranteed by law.
… (Art. 31)

Judicial Protection


4. The Constitutional Court of Georgia shall in accordance with the procedures established by the organic law:
a) review the constitutionality of a normative act with respect to the fundamental human rights enshrined in Chapter Two of the Constitution on the basis of a claim submitted by a natural person, a legal person or the Public Defender;
… (Art. 60)

National Human Rights Bodies

1. Supervision of the protection of human rights within the territory of Georgia shall be exercised by the Public Defender of Georgia, who shall be elected for a term of 6 years by a majority of at least three fifths of the total number of the Members of Parliament. The same person shall not be elected as a Public Defender consecutively.

4. The powers of the Public Defender shall be defined by the organic law. (Art. 35)

Limitations and/or Derogations


2. … The Constitution shall not deny other universally recognised human rights and freedoms that are not explicitly referred to herein, but that inherently derive from the principles of the Constitution.
… (Art. 4)

Limitations and/or Derogations


2. The exercise of fundamental human rights shall not violate the rights of others.
3. The restriction of a fundamental human right shall be commensurate with the significance of the legitimate aim that it serves. (Art. 34)

Limitations and/or Derogations


4. During a state of emergency or martial law, the President of Georgia shall have the right to restrict by decree the rights listed in Articles 13, 14, 15, 17, 18, 19, 21 and 26 of the Constitution across the entire territory of Georgia or in any part of it. During a state of emergency or martial law, the President of Georgia shall have the right to suspend by decree Articles 13(2)-(6), 14(2), 15(2), 17(3), (5) and (6), 18(2), 19(3) of the Constitution across the entire territory of Georgia or in any part of it. The President of Georgia shall immediately submit the decree provided for by this paragraph to Parliament for approval. A decree on the restriction of a right shall enter into force upon its issuance, whereas a decree on the suspension of a norm shall enter into force upon approval by Parliament. A decree on the restriction of a right shall be approved in accordance with the procedure established by paragraph 3 of this article.
… (Art. 71)

Limitations and/or Derogations


2. … A referendum shall not be held in order to adopt or repeal a law, to grant amnesty or pardon, to ratify or denounce international treaties, or to decide issues that envisage the restriction of fundamental constitutional human rights.
… (Art. 52)

Marriage and Family Life


4. The State shall take care of human health care and social protection, ensuring the subsistence minimum and decent housing, and protecting the welfare of the family.
… (Art. 5)

Marriage and Family Life

1. Personal and family life shall be inviolable.
… (Art. 15)

Marriage and Family Life

1. Marriage, as a union of a woman and a man for the purpose of founding a family, shall be based on the equality of rights and the free will of spouses.
2. The rights of mothers and children shall be protected by law. (Art. 30)

Participation in Public Life and Institutions

1. Every citizen of Georgia shall have the right to hold any public office if the individual meets the requirements established by legislation. Conditions for civil service shall be determined by law.
… (Art. 25)

Political Rights and Association

1. Freedom of association shall be guaranteed.
… (Art. 22)

Political Rights and Association

1. Citizens of Georgia shall have the right to form a political party and participate in its activities in accordance with the organic law.
… (Art. 23)

Political Rights and Association

1. Every citizen of Georgia who has attained the age of 18 shall have the right to participate in referendums and elections of the bodies of the state, autonomous republics and local self-governments. The free expression of the will of a voter shall be guaranteed.
… (Art. 24)

Political Parties


4. Political parties shall participate in the formation and exercise of the political will of the people. The activities of political parties shall be based on the principles of freedom, equality, transparency, and intra-party democracy. (Art. 3)

Political Parties

1. Citizens of Georgia shall have the right to form a political party and participate in its activities in accordance with the organic law.
2. Political party membership of persons enlisted in the Defence Forces or bodies responsible for state and public security, and those appointed as judges, shall cease.
3. The establishment and activity of a political party that aims to overthrow or forcibly change the constitutional order of Georgia, infringe on the independence or violate the territorial integrity of the country, or that propagates war or violence or incites national, ethnic, provincial, religious or social strife, shall be inadmissible. The establishment of a political party on a territorial principle shall be inadmissible.
4. The prohibition of a political party shall be admissible only by decision of the constitutional court, in cases defined by the organic law and in accordance with the established procedure. (Art. 23)

Electoral Bodies

1. The President of Georgia shall:

d) … participate in the appointment of the Chairperson and members of the Central Election Commission of Georgia in cases defined by the organic law and in accordance with the established procedure;
… (Art. 52)

Head of State


2. The office of the President, the Prime Minister and the Chairperson of the Parliament of Georgia may not be held by a citizen of Georgia who is simultaneously the citizen of a foreign country. (Art. 25)

Head of State

1. The President of Georgia is the Head of the state of Georgia and is the guarantor of the country’s unity and national independence.
… (Art. 49)

Head of State

1. The President of Georgia shall be elected for a term of 5 years by the Electoral College, without debates and by open ballot. The same person may be elected President of Georgia only twice.
2. Any citizen of Georgia having the electoral right, who has attained the age of 40 and who has lived in Georgia for at least 15 years, may be elected President of Georgia.
… (Art. 50)

Government


2. The office of the President, the Prime Minister and the Chairperson of the Parliament of Georgia may not be held by a citizen of Georgia who is simultaneously the citizen of a foreign country. (Art. 25)

Government

1. The Government of Georgia is the supreme body of executive power that implements the domestic and foreign policies of the country.

3. The Government shall consist of a Prime Minister and ministers.

5. One or several State Ministers may be represented in the Government.
… (Art. 54)

Government

1. The Prime Minister of Georgia is the head of the Government.
2. The Prime Minister shall define the main directions of Government activities, organise Government activities, coordinate and control the activities of ministers, and sign legal acts of the Government.

4. The Prime Minister shall appoint and dismiss ministers.
… (Art. 55)

Legislature

1. The Parliament of Georgia is the supreme representative body of the country that exercises legislative power, defines the main directions of the country’s domestic and foreign policies, controls the activities of the Government within the scope established by the Constitution, and exercises other powers.
… (Art. 36)

Legislature

1. Following the full restoration of Georgia’s jurisdiction throughout the entire territory of Georgia, two chambers shall be established within Parliament: the Council of the Republic and the Senate. The Council of the Republic shall be composed of members elected by a proportional system. The Senate shall be composed of members elected from the Autonomous Republic of Abkhazia, the Autonomous Republic of Ajara and other territorial units of Georgia, and five members appointed by the President of Georgia. The composition, powers, and procedures for the election of chambers shall be determined by the organic law.
2. Before the condition provided for by paragraph 1 of this article is created, Parliament shall be composed of 150 Members of Parliament elected in a single multi-mandate electoral district for a term of 4 years by a proportional system on the basis of universal, free, equal and direct suffrage, by secret ballot.

4. Any citizen of Georgia having the electoral right, who has attained the age of 25 and who has lived in Georgia for at least 10 years, may be elected as a Member of Parliament. A person who has been sentenced to imprisonment by a court judgment shall not be elected as a Member of Parliament.
5. A political party that is registered in accordance with the procedures established by law shall have the right to participate in the parliamentary elections if it has a Member of Parliament who has been elected through the party’s nomination by the date when the elections are scheduled, or if it is supported by the signatures of at least 25 000 voters, in accordance with the procedures established by the organic law.
… (Art. 37)

Property, Inheritance and Land Tenure


3. Abolishing the universal right to private property shall be prohibited. (Art. 6)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:

b) … legislation pertaining to land, minerals, and other natural resources;
… (Art. 7)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. The right to own and inherit property shall be recognised and guaranteed.

4. As a resource of special importance, agricultural land may be owned only by the State, a self-governing unit, a citizen of Georgia or an association of citizens of Georgia. Exceptional cases may be determined by the organic law, which shall be adopted by a majority of at least two thirds of the total number of the Members of Parliament. (Art. 19)

Protection from Violence

1. Human dignity shall be inviolable and shall be protected by the State.
2. Torture, inhuman or degrading treatment, and the use of inhuman or degrading punishment shall be prohibited. (Art. 9)

Protection from Violence


2. The physical integrity of a person shall be protected. (Art. 10)

Protection from Violence


3. The establishment and activity of a political party that aims to overthrow or forcibly change the constitutional order of Georgia, infringe on the independence or violate the territorial integrity of the country, or that propagates war or violence or incites national, ethnic, provincial, religious or social strife, shall be inadmissible. The establishment of a political party on a territorial principle shall be inadmissible.
… (Art. 23)

Public Institutions and Services

1. Georgia is a social state.
2. The State shall take care of strengthening the principles of social justice, social equality and social solidarity within society.
3. The State shall take care of the equitable socio-economic and demographic development in the entire territory of the country. Special conditions for the development of high mountain regions shall be determined by law.
4. The State shall take care of human health care and social protection, ensuring the subsistence minimum and decent housing, and protecting the welfare of the family. The State shall promote the employment of citizens. Conditions for providing the subsistence minimum shall be determined by law.
… (Art. 5)

Status of the Constitution


4. State authority shall be exercised within the ambit of the Constitution and law. The Constitution of Georgia shall be the supreme law of the State. …
5. … An international treaty of Georgia shall take precedence over domestic normative acts unless it comes into conflict with the Constitution or the Constitutional Agreement of Georgia. (Art. 4)

Status of the Constitution


5. A judgment of the Constitutional Court shall be final. An act or a part thereof that has been recognised as unconstitutional shall cease to have legal effect as soon as the respective judgment of the Constitutional Court is made public, unless the relevant judgment envisages a later time frame for invalidating the act or a part thereof.
… (Art. 60)

Status of International Law


5. The legislation of Georgia shall comply with the universally recognised principles and norms of international law. An international treaty of Georgia shall take precedence over domestic normative acts unless it comes into conflict with the Constitution or the Constitutional Agreement of Georgia. (Art. 4)

Status of International Law

… The relationship between the state of Georgia and the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia shall be determined by a constitutional agreement, which shall be in full compliance with the universally recognised principles and norms of international law in the area of human rights and freedoms. (Art. 8)

Status of International Law


2. In accordance with universally recognised principles and norms of international law and the legislation of Georgia, citizens of Georgia, regardless of their ethnic and religious affiliation or language, shall have the right to maintain and develop their culture, and use their mother tongue in private and in public, without any discrimination.
… (Art. 11)

Status of International Law


4. The Constitutional Court of Georgia shall in accordance with the procedures established by the organic law:

e) review the constitutionality of international treaties on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, the Government, or by at least one fifth of the Members of Parliament;
… (Art. 60)

Status of International Law

The constitutional bodies shall take all measures within the scope of their competences to ensure the full integration of Georgia into the European Union and the North Atlantic Treaty Organization. (Art. 78)

Religious Law

Along with freedom of belief and religion, the State shall recognise the outstanding role of the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia in the history of Georgia, and its independence from the State. The relationship between the state of Georgia and the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia shall be determined by a constitutional agreement, which shall be in full compliance with the universally recognised principles and norms of international law in the area of human rights and freedoms. (Art. 8)

Affirmative Action (Broadly)


3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ უფლებებსა და შესაძლებლობებს მამაკაცებისა და ქალებისათვის. სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ზომებს მამაკაცებისა და ქალების არსებითი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად.
… (მუხლი 11)

Citizenship and Nationality

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:
ა) კანონმდებლობა ... საქართველოს მოქალაქეობის, … (მუხლი 7)

Citizenship and Nationality


2. საქართველოს მოქალაქეობა მოიპოვება დაბადებით ან ნატურალიზაციით. საქართველოს მოქალაქეობის მოპოვებისა და დაკარგვის წესი, სხვა სახელმწიფოს მოქალაქისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭების პირობები და წესი და საქართველოს მოქალაქის მიერ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის ფლობის პირობები განისაზღვრება ორგანული კანონით.
3. მოქალაქეობის ჩამორთმევა დაუშვებელია.
… (მუხლი 32)

Jurisdiction and Access


2. საკონსტიტუციო კონტროლის სასამართლო ორგანოა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო. მისი შექმნისა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება ორგანული კანონით.
… (მუხლი 59)

Jurisdiction and Access

1. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო სასამართლო ხელისუფლებას ახორციელებს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების წესით.

4. საკონსტიტუციო სასამართლო ორგანული კანონით დადგენილი წესით:
ა) ფიზიკური პირის, იურიდიული პირის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეორე თავით აღიარებულ ადამიანის ძირითად უფლებებთან მიმართებით;
ბ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან მთავრობის სარჩელის საფუძველზე იღებს გადაწყვეტილებას ნორმატიული აქტის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე;
გ) საერთო სასამართლოს წარდგინების საფუძველზე იხილავს იმ ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობის საკითხს, რომელიც კონკრეტული საქმის განხილვისას უნდა გამოიყენოს საერთო სასამართლომ და რომელიც მისი საფუძვლიანი ვარაუდით შეიძლება ეწინააღმდეგებოდეს კონსტიტუციას;
დ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის, მთავრობის, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს, გენერალური პროკურორის, ეროვნული ბანკის საბჭოს, გენერალური აუდიტორის, სახალხო დამცველის ან ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ან აღმასრულებელი ორგანოს სარჩელის საფუძველზე იხილავს დავას შესაბამისი ორგანოს უფლებამოსილების შესახებ;
ე) საქართველოს პრეზიდენტის ან მთავრობის სარჩელის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის სარჩელის ან წარდგინების საფუძველზე იხილავს საერთაშორისო ხელშეკრულების კონსტიტუციურობის საკითხს;
ვ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან მთავრობის სარჩელის საფუძველზე იხილავს პოლიტიკური პარტიის საქმიანობის კონსტიტუციურობისა და ამ პოლიტიკური პარტიის წარდგენით არჩეული წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრის უფლებამოსილების შეწყვეტის საკითხს;
ზ) პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან შესაბამისი პირის სარჩელის საფუძველზე იხილავს პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ცნობის ან ვადამდე შეწყვეტის შესახებ პარლამენტის გადაწყვეტილების კონსტიტუციურობის საკითხს;
თ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს რეფერენდუმის ან არჩევნების მომწესრიგებელი ნორმისა და ამ ნორმის საფუძველზე ჩასატარებელი ან ჩატარებული რეფერენდუმის ან არჩევნების კონსტიტუციურობასთან დაკავშირებულ დავას;
ი) ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეცხრე თავთან მიმართებით;
კ) ახორციელებს კონსტიტუციით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილებებს.
… (მუხლი 60)

Education


6. სახელმწიფო ზრუნავს … განათლების, … განვითარებაზე.
… (მუხლი 5)

Education

1. ყველას აქვს განათლების მიღებისა და მისი ფორმის არჩევის უფლება.
2. სკოლამდელი აღზრდა და განათლება უზრუნველყოფილია კანონით დადგენილი წესით. დაწყებითი და საბაზო განათლება სავალდებულოა. ზოგად განათლებას კანონით დადგენილი წესით სრულად აფინანსებს სახელმწიფო. მოქალაქეებს უფლება აქვთ კანონით დადგენილი წესით სახელმწიფოს დაფინანსებით მიიღონ პროფესიული და უმაღლესი განათლება.
… (მუხლი 27)

Employment Rights and Protection


4. … სახელმწიფო ხელს უწყობს მოქალაქეს დასაქმებაში. საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის პირობები განისაზღვრება კანონით.
… (მუხლი 5)

Employment Rights and Protection

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:

ბ) … შრომის სამართლის,
… (მუხლი 7)

Employment Rights and Protection

1. შრომის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. ყველას აქვს სამუშაოს თავისუფალი არჩევის უფლება. უფლება შრომის უსაფრთხო პირობებზე და სხვა შრომითი უფლებები დაცულია ორგანული კანონით.

4. მეწარმეობის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. … (მუხლი 26)

Equality and Non-Discrimination

1. ყველა ადამიანი სამართლის წინაშე თანასწორია. აკრძალულია დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, სქესის, წარმოშობის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების, სოციალური კუთვნილების, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის ან სხვა ნიშნის მიხედვით.

3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ უფლებებსა და შესაძლებლობებს მამაკაცებისა და ქალებისათვის. სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ზომებს მამაკაცებისა და ქალების არსებითი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად.
… (მუხლი 11)

Obligations of the State

ჩვენ, საქართველოს მოქალაქენი, რომელთა ურყევი ნებაა, დავამკვიდროთ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველვყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, … (პრეამბულა)

Obligations of the State


2. სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით. კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, რომლებიც აქ არ არის მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობს კონსტიტუციის პრინციპებიდან.
… (მუხლი 4)

Obligations of the State

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:
ა) კანონმდებლობა ადამიანის უფლებების, … (მუხლი 7)

Obligations of the State


2. … არ შეიძლება რეფერენდუმის ჩატარება კანონის მისაღებად ან გასაუქმებლად, ამნისტიის ან შეწყალების გამო, საერთაშორისო ხელშეკრულების რატიფიცირების ან დენონსირების შესახებ, აგრეთვე ისეთ საკითხზე, რომელიც ითვალისწინებს ადამიანის ძირითადი კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვას ...
… (მუხლი 52)

Obligations of Private Parties


2. სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით.
… (მუხლი 4)

Obligations of Private Parties


2. ადამიანის ძირითადი უფლებების განხორციელებამ არ უნდა დაარღვიოს სხვათა უფლებები.
… (მუხლი 34)

Judicial Protection

1. ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს.
...
3. დაცვის უფლება გარანტირებულია. ყველას აქვს უფლება სასამართლოში დაიცვას თავისი უფლებები პირადად ან ადვოკატის მეშვეობით, აგრეთვე კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში − წარმომადგენლის მეშვეობით. ადვოკატის უფლებების შეუფერხებელი განხორციელება და ადვოკატთა თვითორგანიზების უფლება გარანტირებულია კანონით.
… (მუხლი 31)

Judicial Protection


4. საკონსტიტუციო სასამართლო ორგანული კანონით დადგენილი წესით:
ა) ფიზიკური პირის, იურიდიული პირის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეორე თავით აღიარებულ ადამიანის ძირითად უფლებებთან მიმართებით;
… (მუხლი 60)

National Human Rights Bodies

1. საქართველოს ტერიტორიაზე ადამიანის უფლებების დაცვას ზედამხედველობს საქართველოს სახალხო დამცველი, რომელსაც 6 წლის ვადით სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეხუთედის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი. სახალხო დამცველად ერთი და იმავე პირის ზედიზედ ორჯერ არჩევა დაუშვებელია.

4. სახალხო დამცველის უფლებამოსილება განისაზღვრება ორგანული კანონით. (მუხლი 35)

Limitations and/or Derogations


2. … კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, რომლებიც აქ არ არის მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობს კონსტიტუციის პრინციპებიდან.
… (მუხლი 4)

Limitations and/or Derogations


2. ადამიანის ძირითადი უფლებების განხორციელებამ არ უნდა დაარღვიოს სხვათა უფლებები.
3. ადამიანის ძირითადი უფლების შეზღუდვა უნდა შეესაბამებოდეს იმ ლეგიტიმური მიზნის მნიშვნელობას, რომლის მიღწევასაც იგი ემსახურება. (მუხლი 34)

Limitations and/or Derogations


4. საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს საქართველოს პრეზიდენტს უფლება აქვს ქვეყანაში ან მის რომელიმე ნაწილში დეკრეტით შეზღუდოს კონსტიტუციის მე-13, მე-14, მე-15, მე-17, მე-18, მე-19, 21-ე და 26-ე მუხლებში ჩამოთვლილი უფლებები. საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს საქართველოს პრეზიდენტს უფლება აქვს ქვეყანაში ან მის რომელიმე ნაწილში დეკრეტით შეაჩეროს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-2−მე-6 პუნქტების, მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის, მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის, მე-17 მუხლის მე-3, მე-5 და მე-6 პუნქტების, მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის და მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის მოქმედება. საქართველოს პრეზიდენტი ამ პუნქტით გათვალისწინებულ დეკრეტს დაუყოვნებლივ წარუდგენს პარლამენტს დასამტკიცებლად. დეკრეტი უფლების შეზღუდვის შესახებ ძალაში შედის გამოცემისთანავე, ხოლო ნორმის შეჩერების შესახებ − პარლამენტის მიერ დამტკიცებისთანავე. დეკრეტი უფლების შეზღუდვის შესახებ მტკიცდება ამ მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი წესით.
… (მუხლი 71)

Limitations and/or Derogations


2. … არ შეიძლება რეფერენდუმის ჩატარება კანონის მისაღებად ან გასაუქმებლად, ამნისტიის ან შეწყალების გამო, საერთაშორისო ხელშეკრულების რატიფიცირების ან დენონსირების შესახებ, აგრეთვე ისეთ საკითხზე, რომელიც ითვალისწინებს ადამიანის ძირითადი კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვას.
… (მუხლი 52)

Marriage and Family Life


4. სახელმწიფო ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვაზე, საარსებო მინიმუმითა და ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე, ოჯახის კეთილდღეობის დაცვაზე.
… (მუხლი 5)

Marriage and Family Life

1. ადამიანის პირადი და ოჯახური ცხოვრება ხელშეუხებელია.
… (მუხლი 15)

Marriage and Family Life

1. ქორწინება, როგორც ქალისა და მამაკაცის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით, ემყარება მეუღლეთა უფლებრივ თანასწორობასა და ნებაყოფლობას.
2. დედათა და ბავშვთა უფლებები დაცულია კანონით. (მუხლი 30)

Participation in Public Life and Institutions

1. საქართველოს ყოველ მოქალაქეს აქვს უფლება დაიკავოს ნებისმიერი საჯარო თანამდებობა, თუ იგი აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. საჯარო სამსახურის პირობები განისაზღვრება კანონით.
… (მუხლი 25)

Political Rights and Association

1. გაერთიანების თავისუფლება უზრუნველყოფილია.
… (მუხლი 22)

Political Rights and Association

1. საქართველოს მოქალაქეებს უფლება აქვთ ორგანული კანონის შესაბამისად შექმნან პოლიტიკური პარტია და მონაწილეობა მიიღონ მის საქმიანობაში.
… (მუხლი 23)

Political Rights and Association

1. საქართველოს ყოველ მოქალაქეს 18 წლის ასაკიდან აქვს რეფერენდუმში, სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში მონაწილეობის უფლება. უზრუნველყოფილია ამომრჩევლის ნების თავისუფალი გამოვლენა.
… (მუხლი 24)

Political Parties


4. პოლიტიკური პარტიები მონაწილეობენ ხალხის პოლიტიკური ნების ჩამოყალიბებასა და განხორციელებაში. პოლიტიკური პარტიების საქმიანობა ეფუძნება მათი თავისუფლების, თანასწორობის, გამჭვირვალობის და შიდაპარტიული დემოკრატიის პრინციპებს. (მუხლი 3)

Political Parties

1. საქართველოს მოქალაქეებს უფლება აქვთ ორგანული კანონის შესაბამისად შექმნან პოლიტიკური პარტია და მონაწილეობა მიიღონ მის საქმიანობაში.
2. პირს, რომელიც ჩაირიცხება თავდაცვის ძალების ან სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვაზე პასუხისმგებელი ორგანოს შემადგენლობაში, განწესდება მოსამართლედ, უწყდება პოლიტიკური პარტიის წევრობა.
3. დაუშვებელია ისეთი პოლიტიკური პარტიის შექმნა და საქმიანობა, რომლის მიზანია საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ან ძალადობით შეცვლა, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფა, ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა ან რომელიც ეწევა ომის ან ძალადობის პროპაგანდას, აღვივებს ეროვნულ, ეთნიკურ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს. დაუშვებელია პოლიტიკური პარტიის შექმნა ტერიტორიული ნიშნით.
4. პოლიტიკური პარტიის აკრძალვა შეიძლება მხოლოდ საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ორგანული კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. (მუხლი 23)

Electoral Bodies

1. საქართველოს პრეზიდენტი:

დ) … ორგანული კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით მონაწილეობს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარისა და წევრების თანამდებობაზე განწესებაში;
… (მუხლი 52)

Head of State


2. საქართველოს პრეზიდენტის, პრემიერ-მინისტრის ან პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა არ შეიძლება ეკავოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც იმავდროულად სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა. (მუხლი 25)

Head of State

1. საქართველოს პრეზიდენტი არის საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი.
… (მუხლი 49)

Head of State

1. საქართველოს პრეზიდენტს 5 წლის ვადით დებატების გარეშე ღია კენჭისყრით ირჩევს საარჩევნო კოლეგია. ერთი და იგივე პირი საქართველოს პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს მხოლოდ ორჯერ.
2. საქართველოს პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 40 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 15 წელს მაინც.
… (მუხლი 50)

Government


2. საქართველოს პრეზიდენტის, პრემიერ-მინისტრის ან პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა არ შეიძლება ეკავოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც იმავდროულად სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა. (მუხლი 25)

Government

1. საქართველოს მთავრობა არის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას.

3. მთავრობა შედგება პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრებისაგან.

5. მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება იყოს ერთი ან რამდენიმე სახელმწიფო მინისტრი.
… (მუხლი 54)

Government

1. მთავრობის მეთაურია საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.
2. პრემიერ-მინისტრი განსაზღვრავს მთავრობის საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს, ორგანიზებას უწევს მთავრობის საქმიანობას, ახორციელებს მინისტრების საქმიანობის კოორდინაციასა და კონტროლს, ხელს აწერს მთავრობის სამართლებრივ აქტებს.

4. პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს.
… (მუხლი 55)

Legislature

1. საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს, კონსტიტუციით დადგენილ ფარგლებში კონტროლს უწევს მთავრობის საქმიანობას და ახორციელებს სხვა უფლებამოსილებებს.
… (მუხლი 36)

Legislature

1. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენის შემდეგ პარლამენტის შემადგენლობაში იქნება ორი პალატა: რესპუბლიკის საბჭო და სენატი. რესპუბლიკის საბჭო შედგება პროპორციული წესით არჩეული წევრებისაგან. სენატი შედგება აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და საქართველოს სხვა ტერიტორიულ ერთეულებში არჩეული წევრებისა და საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული 5 წევრისაგან. პალატების შემადგენლობას, უფლებამოსილებასა და არჩევის წესს განსაზღვრავს ორგანული კანონი.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირობის შექმნამდე პარლამენტი შედგება საყოველთაო, თავისუფალი, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით 4 წლის ვადით ერთიან მრავალმანდატიან საარჩევნო ოლქში პროპორციული სისტემით არჩეული 150 პარლამენტის წევრისაგან.

4. პარლამენტის წევრად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 10 წელს მაინც. პარლამენტის წევრად არ შეიძლება აირჩეს პირი, რომელსაც სასამართლოს განაჩენით შეფარდებული აქვს თავისუფლების აღკვეთა.
5. პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებულ პოლიტიკურ პარტიას, რომელსაც ჰყავს მისი წარდგენით არჩეული პარლამენტის წევრი არჩევნების დანიშვნის დროისათვის ან რომლის მხარდაჭერა ორგანული კანონით დადგენილი წესით დადასტურებულია არანაკლებ 25000 ამომრჩევლის ხელმოწერით.
… (მუხლი 37)

Property, Inheritance and Land Tenure


3. დაუშვებელია კერძო საკუთრების საყოველთაო უფლების გაუქმება. (მუხლი 6)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:

ბ) … მიწის, წიაღისეულისა და სხვა ბუნებრივი რესურსების კანონმდებლობა;
… (მუხლი 7)

Property, Inheritance and Land Tenure

1. საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია.

4. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი, შეიძლება იყოს მხოლოდ სახელმწიფოს, თვითმმართველი ერთეულის, საქართველოს მოქალაქის ან საქართველოს მოქალაქეთა გაერთიანების საკუთრებაში. გამონაკლისი შემთხვევები შეიძლება დადგინდეს ორგანული კანონით, რომელიც მიიღება პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ ორი მესამედის უმრავლესობით. (მუხლი 19)

Protection from Violence

1. ადამიანის ღირსება ხელშეუვალია და მას იცავს სახელმწიფო.
2. დაუშვებელია ადამიანის წამება, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობა, არაადამიანური ან დამამცირებელი სასჯელის გამოყენება. (მუხლი 9)

Protection from Violence


2. ადამიანის ფიზიკური ხელშეუხებლობა დაცულია. (მუხლი 10)

Protection from Violence


3. დაუშვებელია ისეთი პოლიტიკური პარტიის შექმნა და საქმიანობა, რომლის მიზანია საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ან ძალადობით შეცვლა, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფა, ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა ან რომელიც ეწევა ომის ან ძალადობის პროპაგანდას, აღვივებს ეროვნულ, ეთნიკურ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს. დაუშვებელია პოლიტიკური პარტიის შექმნა ტერიტორიული ნიშნით.
… (მუხლი 23)

Public Institutions and Services

1. საქართველო არის სოციალური სახელმწიფო.
2. სახელმწიფო ზრუნავს საზოგადოებაში სოციალური სამართლიანობის, სოციალური თანასწორობისა და სოციალური სოლიდარობის პრინციპების განმტკიცებაზე.
3. სახელმწიფო ზრუნავს ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე თანაბარ სოციალურ-ეკონომიკურ და დემოგრაფიულ განვითარებაზე. მაღალმთიანი რეგიონების განვითარებისათვის კანონი ქმნის განსაკუთრებულ პირობებს.
4. სახელმწიფო ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვაზე, საარსებო მინიმუმითა და ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე, ოჯახის კეთილდღეობის დაცვაზე. სახელმწიფო ხელს უწყობს მოქალაქეს დასაქმებაში. საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის პირობები განისაზღვრება კანონით.
… (მუხლი 5)

Status of the Constitution


4. სახელმწიფო ხელისუფლება ხორციელდება კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ ფარგლებში. საქართველოს კონსტიტუცია სახელმწიფოს უზენაესი კანონია. …
5. … საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას ან კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტის მიმართ. (მუხლი 4)

Status of the Constitution


5. საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა. არაკონსტიტუციურად ცნობილი აქტი ან მისი ნაწილი კარგავს ძალას საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან, თუ შესაბამისი გადაწყვეტილება არ ადგენს აქტის ან მისი ნაწილის ძალის დაკარგვის სხვა, გვიანდელ ვადას.
… (მუხლი 60)

Status of International Law


5. საქართველოს კანონმდებლობა შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს. საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას ან კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტის მიმართ. (მუხლი 4)

Status of International Law

… საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის ურთიერთობა განისაზღვრება კონსტიტუციური შეთანხმებით, რომელიც სრულად უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა სფეროში. (მუხლი 8)

Status of International Law


2. საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპებისა და ნორმების და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად საქართველოს მოქალაქეებს, განურჩევლად მათი ეთნიკური, რელიგიური თუ ენობრივი კუთვნილებისა, უფლება აქვთ ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე შეინარჩუნონ და განავითარონ თავიანთი კულტურა, ისარგებლონ დედაენით პირად ცხოვრებაში ან საჯაროდ.
… (მუხლი 11)

Status of International Law


4. საკონსტიტუციო სასამართლო ორგანული კანონით დადგენილი წესით:

ე) საქართველოს პრეზიდენტის ან მთავრობის სარჩელის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის სარჩელის ან წარდგინების საფუძველზე იხილავს საერთაშორისო ხელშეკრულების კონსტიტუციურობის საკითხს;
… (მუხლი 60)

Status of International Law

კონსტიტუციურმა ორგანოებმა თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში მიიღონ ყველა ზომა ევროპის კავშირსა და ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში საქართველოს სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად. (მუხლი 78)

Religious Law

რწმენისა და აღმსარებლობის თავისუფლებასთან ერთად სახელმწიფო აღიარებს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის განსაკუთრებულ როლს საქართველოს ისტორიაში და მის დამოუკიდებლობას სახელმწიფოსაგან. საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის ურთიერთობა განისაზღვრება კონსტიტუციური შეთანხმებით, რომელიც სრულად უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა სფეროში. (მუხლი 8)

Affirmative Action (Broadly)

English


3. The State shall provide equal rights and opportunities for men and women. The State shall take special measures to ensure the essential equality of men and women and to eliminate inequality.
… (Art. 11)

Georgian


3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ უფლებებსა და შესაძლებლობებს მამაკაცებისა და ქალებისათვის. სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ზომებს მამაკაცებისა და ქალების არსებითი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად.
… (მუხლი 11)

Citizenship and Nationality

English

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:
a) legislation on … Georgian citizenship, … (Art. 7)

Georgian

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:
ა) კანონმდებლობა ... საქართველოს მოქალაქეობის, … (მუხლი 7)

Citizenship and Nationality

English


2. Citizenship of Georgia shall be acquired by birth or naturalisation. The procedures for acquiring and losing the citizenship of Georgia, the conditions and procedures for granting citizenship of Georgia to a foreign citizen and the conditions for holding citizenship of another state by a citizen of Georgia shall be determined by the organic law.
3. The deprivation of citizenship shall be inadmissible.
… (Art. 32)

Georgian


2. საქართველოს მოქალაქეობა მოიპოვება დაბადებით ან ნატურალიზაციით. საქართველოს მოქალაქეობის მოპოვებისა და დაკარგვის წესი, სხვა სახელმწიფოს მოქალაქისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭების პირობები და წესი და საქართველოს მოქალაქის მიერ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის ფლობის პირობები განისაზღვრება ორგანული კანონით.
3. მოქალაქეობის ჩამორთმევა დაუშვებელია.
… (მუხლი 32)

Jurisdiction and Access

English


2. The Constitutional Court of Georgia is a judicial body of constitutional control. The procedure for its creation and activity shall be determined by the organic law.
… (Art. 59)

Georgian


2. საკონსტიტუციო კონტროლის სასამართლო ორგანოა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო. მისი შექმნისა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება ორგანული კანონით.
… (მუხლი 59)

Jurisdiction and Access

English

1. The Constitutional Court of Georgia shall exercise judicial power through constitutional legal proceedings.

4. The Constitutional Court of Georgia shall in accordance with the procedures established by the organic law:
a) review the constitutionality of a normative act with respect to the fundamental human rights enshrined in Chapter Two of the Constitution on the basis of a claim submitted by a natural person, a legal person or the Public Defender;
b) make decisions on the constitutionality of a normative act on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, by at least one fifth of the Members of Parliament, or by the Government;
c) on the basis of a submission by a common court, review the constitutionality of a normative act to be applied by the common court when hearing a particular case, and which may contravene the Constitution according to a reasonable assumption of the court;
d) review disputes about the competences of a respective body on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, Parliament, the Government, the High Council of Justice, the General Prosecutor, the Board of National Bank, the General Auditor, the Public Defender or the supreme representative or executive body of an autonomous republic;
e) review the constitutionality of international treaties on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, the Government, or by at least one fifth of the Members of Parliament;
f) review the constitutionality of activities of a political party, or of the termination of powers of a member of the representative body elected upon nomination by this political party, on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, the Government, or by at least one fifth of the Members of Parliament;
g) review the constitutionality of Parliament's decision to acknowledge or prematurely terminate the powers of a Member of Parliament, on the basis of a claim submitted by at least one fifth of the Members of Parliament or the respective individual;
h) review disputes related to norms regulating referendums or elections, and the constitutionality of referendums and elections held or to be held based on these norms, on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, by at least one fifth of the Members of Parliament, or by the Public Defender;
i) review the constitutionality of a normative act with respect to Chapter Nine of the Constitution on the basis of a claim submitted by the representative body of a local self-government;
j) exercise other powers determined by the Constitution.
… (Art. 60)

Georgian

1. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო სასამართლო ხელისუფლებას ახორციელებს საკონსტიტუციო სამართალწარმოების წესით.

4. საკონსტიტუციო სასამართლო ორგანული კანონით დადგენილი წესით:
ა) ფიზიკური პირის, იურიდიული პირის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეორე თავით აღიარებულ ადამიანის ძირითად უფლებებთან მიმართებით;
ბ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან მთავრობის სარჩელის საფუძველზე იღებს გადაწყვეტილებას ნორმატიული აქტის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე;
გ) საერთო სასამართლოს წარდგინების საფუძველზე იხილავს იმ ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობის საკითხს, რომელიც კონკრეტული საქმის განხილვისას უნდა გამოიყენოს საერთო სასამართლომ და რომელიც მისი საფუძვლიანი ვარაუდით შეიძლება ეწინააღმდეგებოდეს კონსტიტუციას;
დ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის, მთავრობის, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს, გენერალური პროკურორის, ეროვნული ბანკის საბჭოს, გენერალური აუდიტორის, სახალხო დამცველის ან ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ან აღმასრულებელი ორგანოს სარჩელის საფუძველზე იხილავს დავას შესაბამისი ორგანოს უფლებამოსილების შესახებ;
ე) საქართველოს პრეზიდენტის ან მთავრობის სარჩელის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის სარჩელის ან წარდგინების საფუძველზე იხილავს საერთაშორისო ხელშეკრულების კონსტიტუციურობის საკითხს;
ვ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან მთავრობის სარჩელის საფუძველზე იხილავს პოლიტიკური პარტიის საქმიანობის კონსტიტუციურობისა და ამ პოლიტიკური პარტიის წარდგენით არჩეული წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრის უფლებამოსილების შეწყვეტის საკითხს;
ზ) პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან შესაბამისი პირის სარჩელის საფუძველზე იხილავს პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ცნობის ან ვადამდე შეწყვეტის შესახებ პარლამენტის გადაწყვეტილების კონსტიტუციურობის საკითხს;
თ) საქართველოს პრეზიდენტის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს რეფერენდუმის ან არჩევნების მომწესრიგებელი ნორმისა და ამ ნორმის საფუძველზე ჩასატარებელი ან ჩატარებული რეფერენდუმის ან არჩევნების კონსტიტუციურობასთან დაკავშირებულ დავას;
ი) ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეცხრე თავთან მიმართებით;
კ) ახორციელებს კონსტიტუციით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილებებს.
… (მუხლი 60)

Education

English


6. The State shall take care … of the development of education,
… (Art. 5)

Georgian


6. სახელმწიფო ზრუნავს … განათლების, … განვითარებაზე.
… (მუხლი 5)

Education

English

1. Everyone has the right to receive education and the right to choose the form of education they receive.
2. Pre-school education shall be guaranteed in accordance with the procedures established by law. Elementary and basic education shall be compulsory. General education shall be fully funded by the State, in accordance with the procedures established by law. Citizens shall have the right to state-funded vocational and higher education, in accordance with the procedures established by law.
… (Art. 27)

Georgian

1. ყველას აქვს განათლების მიღებისა და მისი ფორმის არჩევის უფლება.
2. სკოლამდელი აღზრდა და განათლება უზრუნველყოფილია კანონით დადგენილი წესით. დაწყებითი და საბაზო განათლება სავალდებულოა. ზოგად განათლებას კანონით დადგენილი წესით სრულად აფინანსებს სახელმწიფო. მოქალაქეებს უფლება აქვთ კანონით დადგენილი წესით სახელმწიფოს დაფინანსებით მიიღონ პროფესიული და უმაღლესი განათლება.
… (მუხლი 27)

Employment Rights and Protection

English


4. … The State shall promote the employment of citizens. Conditions for providing the subsistence minimum shall be determined by law.
… (Art. 5)

Georgian


4. … სახელმწიფო ხელს უწყობს მოქალაქეს დასაქმებაში. საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის პირობები განისაზღვრება კანონით.
… (მუხლი 5)

Employment Rights and Protection

English

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:

b) … labour and procedural legislation;
… (Art. 7)

Georgian

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:

ბ) … შრომის სამართლის,
… (მუხლი 7)

Employment Rights and Protection

English

1. Freedom of labour shall be guaranteed. Everyone has the right to freely choose their employment. The right to safe working conditions and other labour rights shall be protected by the organic law.

4. Freedom of enterprise shall be guaranteed. … (Art. 26)

Georgian

1. შრომის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. ყველას აქვს სამუშაოს თავისუფალი არჩევის უფლება. უფლება შრომის უსაფრთხო პირობებზე და სხვა შრომითი უფლებები დაცულია ორგანული კანონით.

4. მეწარმეობის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. … (მუხლი 26)

Equality and Non-Discrimination

English

1. All persons are equal before the law. Any discrimination on the grounds of race, colour, sex, origin, ethnicity, language, religion, political or other views, social affiliation, property or titular status, place of residence, or on any other grounds shall be prohibited.

3. The State shall provide equal rights and opportunities for men and women. The State shall take special measures to ensure the essential equality of men and women and to eliminate inequality.
… (Art. 11)

Georgian

1. ყველა ადამიანი სამართლის წინაშე თანასწორია. აკრძალულია დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, სქესის, წარმოშობის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების, სოციალური კუთვნილების, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის ან სხვა ნიშნის მიხედვით.

3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ უფლებებსა და შესაძლებლობებს მამაკაცებისა და ქალებისათვის. სახელმწიფო იღებს განსაკუთრებულ ზომებს მამაკაცებისა და ქალების არსებითი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად.
… (მუხლი 11)

Obligations of the State

English

We, the citizens of Georgia – whose firm will it is to establish a democratic social order, economic freedom, and a legal and a social state; to secure universally recognised human rights and freedoms; … (Preamble)

Georgian

ჩვენ, საქართველოს მოქალაქენი, რომელთა ურყევი ნებაა, დავამკვიდროთ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველვყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, … (პრეამბულა)

Obligations of the State

English


2. The State acknowledges and protects universally recognised human rights and freedoms as eternal and supreme human values. While exercising authority, the people and the State shall be bound by these rights and freedoms as directly applicable law. The Constitution shall not deny other universally recognised human rights and freedoms that are not explicitly referred to herein, but that inherently derive from the principles of the Constitution.
… (Art. 4)

Georgian


2. სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით. კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, რომლებიც აქ არ არის მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობს კონსტიტუციის პრინციპებიდან.
… (მუხლი 4)

Obligations of the State

English

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:
a) legislation on human rights, … (Art. 7)

Georgian

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:
ა) კანონმდებლობა ადამიანის უფლებების, … (მუხლი 7)

Obligations of the State

English


2. … A referendum shall not be held in order to adopt or repeal a law, to grant amnesty or pardon, to ratify or denounce international treaties, or to decide issues that envisage the restriction of fundamental constitutional human rights ...
… (Art. 52)

Georgian


2. … არ შეიძლება რეფერენდუმის ჩატარება კანონის მისაღებად ან გასაუქმებლად, ამნისტიის ან შეწყალების გამო, საერთაშორისო ხელშეკრულების რატიფიცირების ან დენონსირების შესახებ, აგრეთვე ისეთ საკითხზე, რომელიც ითვალისწინებს ადამიანის ძირითადი კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვას ...
… (მუხლი 52)

Obligations of Private Parties

English


2. The State acknowledges and protects universally recognised human rights and freedoms as eternal and supreme human values. While exercising authority, the people and the State shall be bound by these rights and freedoms as directly applicable law.
… (Art. 4)

Georgian


2. სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით.
… (მუხლი 4)

Obligations of Private Parties

English


2. The exercise of fundamental human rights shall not violate the rights of others.
… (Art. 34)

Georgian


2. ადამიანის ძირითადი უფლებების განხორციელებამ არ უნდა დაარღვიოს სხვათა უფლებები.
… (მუხლი 34)

Judicial Protection

English

1. Every person has the right to apply to a court to defend his/her rights.
...
3. The right to defence shall be guaranteed. Everyone has the right to defend his/her rights before a court in person or through a lawyer, or through a representative in cases defined by law. The unrestricted exercise of the rights of a lawyer, as well as the right of lawyers to self-organisation, shall be guaranteed by law.
… (Art. 31)

Georgian

1. ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს.
...
3. დაცვის უფლება გარანტირებულია. ყველას აქვს უფლება სასამართლოში დაიცვას თავისი უფლებები პირადად ან ადვოკატის მეშვეობით, აგრეთვე კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში − წარმომადგენლის მეშვეობით. ადვოკატის უფლებების შეუფერხებელი განხორციელება და ადვოკატთა თვითორგანიზების უფლება გარანტირებულია კანონით.
… (მუხლი 31)

Judicial Protection

English


4. The Constitutional Court of Georgia shall in accordance with the procedures established by the organic law:
a) review the constitutionality of a normative act with respect to the fundamental human rights enshrined in Chapter Two of the Constitution on the basis of a claim submitted by a natural person, a legal person or the Public Defender;
… (Art. 60)

Georgian


4. საკონსტიტუციო სასამართლო ორგანული კანონით დადგენილი წესით:
ა) ფიზიკური პირის, იურიდიული პირის ან სახალხო დამცველის სარჩელის საფუძველზე იხილავს ნორმატიული აქტის კონსტიტუციურობას კონსტიტუციის მეორე თავით აღიარებულ ადამიანის ძირითად უფლებებთან მიმართებით;
… (მუხლი 60)

National Human Rights Bodies

English

1. Supervision of the protection of human rights within the territory of Georgia shall be exercised by the Public Defender of Georgia, who shall be elected for a term of 6 years by a majority of at least three fifths of the total number of the Members of Parliament. The same person shall not be elected as a Public Defender consecutively.

4. The powers of the Public Defender shall be defined by the organic law. (Art. 35)

Georgian

1. საქართველოს ტერიტორიაზე ადამიანის უფლებების დაცვას ზედამხედველობს საქართველოს სახალხო დამცველი, რომელსაც 6 წლის ვადით სრული შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეხუთედის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი. სახალხო დამცველად ერთი და იმავე პირის ზედიზედ ორჯერ არჩევა დაუშვებელია.

4. სახალხო დამცველის უფლებამოსილება განისაზღვრება ორგანული კანონით. (მუხლი 35)

Limitations and/or Derogations

English


2. … The Constitution shall not deny other universally recognised human rights and freedoms that are not explicitly referred to herein, but that inherently derive from the principles of the Constitution.
… (Art. 4)

Georgian


2. … კონსტიტუცია არ უარყოფს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, რომლებიც აქ არ არის მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობს კონსტიტუციის პრინციპებიდან.
… (მუხლი 4)

Limitations and/or Derogations

English


2. The exercise of fundamental human rights shall not violate the rights of others.
3. The restriction of a fundamental human right shall be commensurate with the significance of the legitimate aim that it serves. (Art. 34)

Georgian


2. ადამიანის ძირითადი უფლებების განხორციელებამ არ უნდა დაარღვიოს სხვათა უფლებები.
3. ადამიანის ძირითადი უფლების შეზღუდვა უნდა შეესაბამებოდეს იმ ლეგიტიმური მიზნის მნიშვნელობას, რომლის მიღწევასაც იგი ემსახურება. (მუხლი 34)

Limitations and/or Derogations

English


4. During a state of emergency or martial law, the President of Georgia shall have the right to restrict by decree the rights listed in Articles 13, 14, 15, 17, 18, 19, 21 and 26 of the Constitution across the entire territory of Georgia or in any part of it. During a state of emergency or martial law, the President of Georgia shall have the right to suspend by decree Articles 13(2)-(6), 14(2), 15(2), 17(3), (5) and (6), 18(2), 19(3) of the Constitution across the entire territory of Georgia or in any part of it. The President of Georgia shall immediately submit the decree provided for by this paragraph to Parliament for approval. A decree on the restriction of a right shall enter into force upon its issuance, whereas a decree on the suspension of a norm shall enter into force upon approval by Parliament. A decree on the restriction of a right shall be approved in accordance with the procedure established by paragraph 3 of this article.
… (Art. 71)

Georgian


4. საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს საქართველოს პრეზიდენტს უფლება აქვს ქვეყანაში ან მის რომელიმე ნაწილში დეკრეტით შეზღუდოს კონსტიტუციის მე-13, მე-14, მე-15, მე-17, მე-18, მე-19, 21-ე და 26-ე მუხლებში ჩამოთვლილი უფლებები. საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს საქართველოს პრეზიდენტს უფლება აქვს ქვეყანაში ან მის რომელიმე ნაწილში დეკრეტით შეაჩეროს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-2−მე-6 პუნქტების, მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის, მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის, მე-17 მუხლის მე-3, მე-5 და მე-6 პუნქტების, მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის და მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის მოქმედება. საქართველოს პრეზიდენტი ამ პუნქტით გათვალისწინებულ დეკრეტს დაუყოვნებლივ წარუდგენს პარლამენტს დასამტკიცებლად. დეკრეტი უფლების შეზღუდვის შესახებ ძალაში შედის გამოცემისთანავე, ხოლო ნორმის შეჩერების შესახებ − პარლამენტის მიერ დამტკიცებისთანავე. დეკრეტი უფლების შეზღუდვის შესახებ მტკიცდება ამ მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი წესით.
… (მუხლი 71)

Limitations and/or Derogations

English


2. … A referendum shall not be held in order to adopt or repeal a law, to grant amnesty or pardon, to ratify or denounce international treaties, or to decide issues that envisage the restriction of fundamental constitutional human rights.
… (Art. 52)

Georgian


2. … არ შეიძლება რეფერენდუმის ჩატარება კანონის მისაღებად ან გასაუქმებლად, ამნისტიის ან შეწყალების გამო, საერთაშორისო ხელშეკრულების რატიფიცირების ან დენონსირების შესახებ, აგრეთვე ისეთ საკითხზე, რომელიც ითვალისწინებს ადამიანის ძირითადი კონსტიტუციური უფლების შეზღუდვას.
… (მუხლი 52)

Marriage and Family Life

English


4. The State shall take care of human health care and social protection, ensuring the subsistence minimum and decent housing, and protecting the welfare of the family.
… (Art. 5)

Georgian


4. სახელმწიფო ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვაზე, საარსებო მინიმუმითა და ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე, ოჯახის კეთილდღეობის დაცვაზე.
… (მუხლი 5)

Marriage and Family Life

English

1. Personal and family life shall be inviolable.
… (Art. 15)

Georgian

1. ადამიანის პირადი და ოჯახური ცხოვრება ხელშეუხებელია.
… (მუხლი 15)

Marriage and Family Life

English

1. Marriage, as a union of a woman and a man for the purpose of founding a family, shall be based on the equality of rights and the free will of spouses.
2. The rights of mothers and children shall be protected by law. (Art. 30)

Georgian

1. ქორწინება, როგორც ქალისა და მამაკაცის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით, ემყარება მეუღლეთა უფლებრივ თანასწორობასა და ნებაყოფლობას.
2. დედათა და ბავშვთა უფლებები დაცულია კანონით. (მუხლი 30)

Participation in Public Life and Institutions

English

1. Every citizen of Georgia shall have the right to hold any public office if the individual meets the requirements established by legislation. Conditions for civil service shall be determined by law.
… (Art. 25)

Georgian

1. საქართველოს ყოველ მოქალაქეს აქვს უფლება დაიკავოს ნებისმიერი საჯარო თანამდებობა, თუ იგი აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. საჯარო სამსახურის პირობები განისაზღვრება კანონით.
… (მუხლი 25)

Political Rights and Association

English

1. Freedom of association shall be guaranteed.
… (Art. 22)

Georgian

1. გაერთიანების თავისუფლება უზრუნველყოფილია.
… (მუხლი 22)

Political Rights and Association

English

1. Citizens of Georgia shall have the right to form a political party and participate in its activities in accordance with the organic law.
… (Art. 23)

Georgian

1. საქართველოს მოქალაქეებს უფლება აქვთ ორგანული კანონის შესაბამისად შექმნან პოლიტიკური პარტია და მონაწილეობა მიიღონ მის საქმიანობაში.
… (მუხლი 23)

Political Rights and Association

English

1. Every citizen of Georgia who has attained the age of 18 shall have the right to participate in referendums and elections of the bodies of the state, autonomous republics and local self-governments. The free expression of the will of a voter shall be guaranteed.
… (Art. 24)

Georgian

1. საქართველოს ყოველ მოქალაქეს 18 წლის ასაკიდან აქვს რეფერენდუმში, სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში მონაწილეობის უფლება. უზრუნველყოფილია ამომრჩევლის ნების თავისუფალი გამოვლენა.
… (მუხლი 24)

Political Parties

English


4. Political parties shall participate in the formation and exercise of the political will of the people. The activities of political parties shall be based on the principles of freedom, equality, transparency, and intra-party democracy. (Art. 3)

Georgian


4. პოლიტიკური პარტიები მონაწილეობენ ხალხის პოლიტიკური ნების ჩამოყალიბებასა და განხორციელებაში. პოლიტიკური პარტიების საქმიანობა ეფუძნება მათი თავისუფლების, თანასწორობის, გამჭვირვალობის და შიდაპარტიული დემოკრატიის პრინციპებს. (მუხლი 3)

Political Parties

English

1. Citizens of Georgia shall have the right to form a political party and participate in its activities in accordance with the organic law.
2. Political party membership of persons enlisted in the Defence Forces or bodies responsible for state and public security, and those appointed as judges, shall cease.
3. The establishment and activity of a political party that aims to overthrow or forcibly change the constitutional order of Georgia, infringe on the independence or violate the territorial integrity of the country, or that propagates war or violence or incites national, ethnic, provincial, religious or social strife, shall be inadmissible. The establishment of a political party on a territorial principle shall be inadmissible.
4. The prohibition of a political party shall be admissible only by decision of the constitutional court, in cases defined by the organic law and in accordance with the established procedure. (Art. 23)

Georgian

1. საქართველოს მოქალაქეებს უფლება აქვთ ორგანული კანონის შესაბამისად შექმნან პოლიტიკური პარტია და მონაწილეობა მიიღონ მის საქმიანობაში.
2. პირს, რომელიც ჩაირიცხება თავდაცვის ძალების ან სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვაზე პასუხისმგებელი ორგანოს შემადგენლობაში, განწესდება მოსამართლედ, უწყდება პოლიტიკური პარტიის წევრობა.
3. დაუშვებელია ისეთი პოლიტიკური პარტიის შექმნა და საქმიანობა, რომლის მიზანია საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ან ძალადობით შეცვლა, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფა, ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა ან რომელიც ეწევა ომის ან ძალადობის პროპაგანდას, აღვივებს ეროვნულ, ეთნიკურ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს. დაუშვებელია პოლიტიკური პარტიის შექმნა ტერიტორიული ნიშნით.
4. პოლიტიკური პარტიის აკრძალვა შეიძლება მხოლოდ საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ორგანული კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. (მუხლი 23)

Electoral Bodies

English

1. The President of Georgia shall:

d) … participate in the appointment of the Chairperson and members of the Central Election Commission of Georgia in cases defined by the organic law and in accordance with the established procedure;
… (Art. 52)

Georgian

1. საქართველოს პრეზიდენტი:

დ) … ორგანული კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით მონაწილეობს საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარისა და წევრების თანამდებობაზე განწესებაში;
… (მუხლი 52)

Head of State

English


2. The office of the President, the Prime Minister and the Chairperson of the Parliament of Georgia may not be held by a citizen of Georgia who is simultaneously the citizen of a foreign country. (Art. 25)

Georgian


2. საქართველოს პრეზიდენტის, პრემიერ-მინისტრის ან პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა არ შეიძლება ეკავოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც იმავდროულად სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა. (მუხლი 25)

Head of State

English

1. The President of Georgia is the Head of the state of Georgia and is the guarantor of the country’s unity and national independence.
… (Art. 49)

Georgian

1. საქართველოს პრეზიდენტი არის საქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, ქვეყნის ერთიანობისა და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი.
… (მუხლი 49)

Head of State

English

1. The President of Georgia shall be elected for a term of 5 years by the Electoral College, without debates and by open ballot. The same person may be elected President of Georgia only twice.
2. Any citizen of Georgia having the electoral right, who has attained the age of 40 and who has lived in Georgia for at least 15 years, may be elected President of Georgia.
… (Art. 50)

Georgian

1. საქართველოს პრეზიდენტს 5 წლის ვადით დებატების გარეშე ღია კენჭისყრით ირჩევს საარჩევნო კოლეგია. ერთი და იგივე პირი საქართველოს პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს მხოლოდ ორჯერ.
2. საქართველოს პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 40 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 15 წელს მაინც.
… (მუხლი 50)

Government

English


2. The office of the President, the Prime Minister and the Chairperson of the Parliament of Georgia may not be held by a citizen of Georgia who is simultaneously the citizen of a foreign country. (Art. 25)

Georgian


2. საქართველოს პრეზიდენტის, პრემიერ-მინისტრის ან პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა არ შეიძლება ეკავოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც იმავდროულად სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა. (მუხლი 25)

Government

English

1. The Government of Georgia is the supreme body of executive power that implements the domestic and foreign policies of the country.

3. The Government shall consist of a Prime Minister and ministers.

5. One or several State Ministers may be represented in the Government.
… (Art. 54)

Georgian

1. საქართველოს მთავრობა არის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას.

3. მთავრობა შედგება პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრებისაგან.

5. მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება იყოს ერთი ან რამდენიმე სახელმწიფო მინისტრი.
… (მუხლი 54)

Government

English

1. The Prime Minister of Georgia is the head of the Government.
2. The Prime Minister shall define the main directions of Government activities, organise Government activities, coordinate and control the activities of ministers, and sign legal acts of the Government.

4. The Prime Minister shall appoint and dismiss ministers.
… (Art. 55)

Georgian

1. მთავრობის მეთაურია საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.
2. პრემიერ-მინისტრი განსაზღვრავს მთავრობის საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს, ორგანიზებას უწევს მთავრობის საქმიანობას, ახორციელებს მინისტრების საქმიანობის კოორდინაციასა და კონტროლს, ხელს აწერს მთავრობის სამართლებრივ აქტებს.

4. პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს.
… (მუხლი 55)

Legislature

English

1. The Parliament of Georgia is the supreme representative body of the country that exercises legislative power, defines the main directions of the country’s domestic and foreign policies, controls the activities of the Government within the scope established by the Constitution, and exercises other powers.
… (Art. 36)

Georgian

1. საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს, კონსტიტუციით დადგენილ ფარგლებში კონტროლს უწევს მთავრობის საქმიანობას და ახორციელებს სხვა უფლებამოსილებებს.
… (მუხლი 36)

Legislature

English

1. Following the full restoration of Georgia’s jurisdiction throughout the entire territory of Georgia, two chambers shall be established within Parliament: the Council of the Republic and the Senate. The Council of the Republic shall be composed of members elected by a proportional system. The Senate shall be composed of members elected from the Autonomous Republic of Abkhazia, the Autonomous Republic of Ajara and other territorial units of Georgia, and five members appointed by the President of Georgia. The composition, powers, and procedures for the election of chambers shall be determined by the organic law.
2. Before the condition provided for by paragraph 1 of this article is created, Parliament shall be composed of 150 Members of Parliament elected in a single multi-mandate electoral district for a term of 4 years by a proportional system on the basis of universal, free, equal and direct suffrage, by secret ballot.

4. Any citizen of Georgia having the electoral right, who has attained the age of 25 and who has lived in Georgia for at least 10 years, may be elected as a Member of Parliament. A person who has been sentenced to imprisonment by a court judgment shall not be elected as a Member of Parliament.
5. A political party that is registered in accordance with the procedures established by law shall have the right to participate in the parliamentary elections if it has a Member of Parliament who has been elected through the party’s nomination by the date when the elections are scheduled, or if it is supported by the signatures of at least 25 000 voters, in accordance with the procedures established by the organic law.
… (Art. 37)

Georgian

1. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენის შემდეგ პარლამენტის შემადგენლობაში იქნება ორი პალატა: რესპუბლიკის საბჭო და სენატი. რესპუბლიკის საბჭო შედგება პროპორციული წესით არჩეული წევრებისაგან. სენატი შედგება აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და საქართველოს სხვა ტერიტორიულ ერთეულებში არჩეული წევრებისა და საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული 5 წევრისაგან. პალატების შემადგენლობას, უფლებამოსილებასა და არჩევის წესს განსაზღვრავს ორგანული კანონი.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირობის შექმნამდე პარლამენტი შედგება საყოველთაო, თავისუფალი, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით 4 წლის ვადით ერთიან მრავალმანდატიან საარჩევნო ოლქში პროპორციული სისტემით არჩეული 150 პარლამენტის წევრისაგან.

4. პარლამენტის წევრად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 10 წელს მაინც. პარლამენტის წევრად არ შეიძლება აირჩეს პირი, რომელსაც სასამართლოს განაჩენით შეფარდებული აქვს თავისუფლების აღკვეთა.
5. პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებულ პოლიტიკურ პარტიას, რომელსაც ჰყავს მისი წარდგენით არჩეული პარლამენტის წევრი არჩევნების დანიშვნის დროისათვის ან რომლის მხარდაჭერა ორგანული კანონით დადგენილი წესით დადასტურებულია არანაკლებ 25000 ამომრჩევლის ხელმოწერით.
… (მუხლი 37)

Property, Inheritance and Land Tenure

English


3. Abolishing the universal right to private property shall be prohibited. (Art. 6)

Georgian


3. დაუშვებელია კერძო საკუთრების საყოველთაო უფლების გაუქმება. (მუხლი 6)

Property, Inheritance and Land Tenure

English

1. The following shall fall within the exclusive competence of the supreme state authorities of Georgia:

b) … legislation pertaining to land, minerals, and other natural resources;
… (Art. 7)

Georgian

1. საქართველოს უმაღლეს სახელმწიფო ორგანოთა განსაკუთრებულ გამგებლობას მიეკუთვნება:

ბ) … მიწის, წიაღისეულისა და სხვა ბუნებრივი რესურსების კანონმდებლობა;
… (მუხლი 7)

Property, Inheritance and Land Tenure

English

1. The right to own and inherit property shall be recognised and guaranteed.

4. As a resource of special importance, agricultural land may be owned only by the State, a self-governing unit, a citizen of Georgia or an association of citizens of Georgia. Exceptional cases may be determined by the organic law, which shall be adopted by a majority of at least two thirds of the total number of the Members of Parliament. (Art. 19)

Georgian

1. საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია.

4. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი, შეიძლება იყოს მხოლოდ სახელმწიფოს, თვითმმართველი ერთეულის, საქართველოს მოქალაქის ან საქართველოს მოქალაქეთა გაერთიანების საკუთრებაში. გამონაკლისი შემთხვევები შეიძლება დადგინდეს ორგანული კანონით, რომელიც მიიღება პარლამენტის სრული შემადგენლობის არანაკლებ ორი მესამედის უმრავლესობით. (მუხლი 19)

Protection from Violence

English

1. Human dignity shall be inviolable and shall be protected by the State.
2. Torture, inhuman or degrading treatment, and the use of inhuman or degrading punishment shall be prohibited. (Art. 9)

Georgian

1. ადამიანის ღირსება ხელშეუვალია და მას იცავს სახელმწიფო.
2. დაუშვებელია ადამიანის წამება, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობა, არაადამიანური ან დამამცირებელი სასჯელის გამოყენება. (მუხლი 9)

Protection from Violence

English


2. The physical integrity of a person shall be protected. (Art. 10)

Georgian


2. ადამიანის ფიზიკური ხელშეუხებლობა დაცულია. (მუხლი 10)

Protection from Violence

English


3. The establishment and activity of a political party that aims to overthrow or forcibly change the constitutional order of Georgia, infringe on the independence or violate the territorial integrity of the country, or that propagates war or violence or incites national, ethnic, provincial, religious or social strife, shall be inadmissible. The establishment of a political party on a territorial principle shall be inadmissible.
… (Art. 23)

Georgian


3. დაუშვებელია ისეთი პოლიტიკური პარტიის შექმნა და საქმიანობა, რომლის მიზანია საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობა ან ძალადობით შეცვლა, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფა, ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა ან რომელიც ეწევა ომის ან ძალადობის პროპაგანდას, აღვივებს ეროვნულ, ეთნიკურ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს. დაუშვებელია პოლიტიკური პარტიის შექმნა ტერიტორიული ნიშნით.
… (მუხლი 23)

Public Institutions and Services

English

1. Georgia is a social state.
2. The State shall take care of strengthening the principles of social justice, social equality and social solidarity within society.
3. The State shall take care of the equitable socio-economic and demographic development in the entire territory of the country. Special conditions for the development of high mountain regions shall be determined by law.
4. The State shall take care of human health care and social protection, ensuring the subsistence minimum and decent housing, and protecting the welfare of the family. The State shall promote the employment of citizens. Conditions for providing the subsistence minimum shall be determined by law.
… (Art. 5)

Georgian

1. საქართველო არის სოციალური სახელმწიფო.
2. სახელმწიფო ზრუნავს საზოგადოებაში სოციალური სამართლიანობის, სოციალური თანასწორობისა და სოციალური სოლიდარობის პრინციპების განმტკიცებაზე.
3. სახელმწიფო ზრუნავს ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე თანაბარ სოციალურ-ეკონომიკურ და დემოგრაფიულ განვითარებაზე. მაღალმთიანი რეგიონების განვითარებისათვის კანონი ქმნის განსაკუთრებულ პირობებს.
4. სახელმწიფო ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვაზე, საარსებო მინიმუმითა და ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე, ოჯახის კეთილდღეობის დაცვაზე. სახელმწიფო ხელს უწყობს მოქალაქეს დასაქმებაში. საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის პირობები განისაზღვრება კანონით.
… (მუხლი 5)

Status of the Constitution

English


4. State authority shall be exercised within the ambit of the Constitution and law. The Constitution of Georgia shall be the supreme law of the State. …
5. … An international treaty of Georgia shall take precedence over domestic normative acts unless it comes into conflict with the Constitution or the Constitutional Agreement of Georgia. (Art. 4)

Georgian


4. სახელმწიფო ხელისუფლება ხორციელდება კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ ფარგლებში. საქართველოს კონსტიტუცია სახელმწიფოს უზენაესი კანონია. …
5. … საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას ან კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტის მიმართ. (მუხლი 4)

Status of the Constitution

English


5. A judgment of the Constitutional Court shall be final. An act or a part thereof that has been recognised as unconstitutional shall cease to have legal effect as soon as the respective judgment of the Constitutional Court is made public, unless the relevant judgment envisages a later time frame for invalidating the act or a part thereof.
… (Art. 60)

Georgian


5. საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა. არაკონსტიტუციურად ცნობილი აქტი ან მისი ნაწილი კარგავს ძალას საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან, თუ შესაბამისი გადაწყვეტილება არ ადგენს აქტის ან მისი ნაწილის ძალის დაკარგვის სხვა, გვიანდელ ვადას.
… (მუხლი 60)

Status of International Law

English


5. The legislation of Georgia shall comply with the universally recognised principles and norms of international law. An international treaty of Georgia shall take precedence over domestic normative acts unless it comes into conflict with the Constitution or the Constitutional Agreement of Georgia. (Art. 4)

Georgian


5. საქართველოს კანონმდებლობა შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს. საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას ან კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტის მიმართ. (მუხლი 4)

Status of International Law

English

… The relationship between the state of Georgia and the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia shall be determined by a constitutional agreement, which shall be in full compliance with the universally recognised principles and norms of international law in the area of human rights and freedoms. (Art. 8)

Georgian

… საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის ურთიერთობა განისაზღვრება კონსტიტუციური შეთანხმებით, რომელიც სრულად უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა სფეროში. (მუხლი 8)

Status of International Law

English


2. In accordance with universally recognised principles and norms of international law and the legislation of Georgia, citizens of Georgia, regardless of their ethnic and religious affiliation or language, shall have the right to maintain and develop their culture, and use their mother tongue in private and in public, without any discrimination.
… (Art. 11)

Georgian


2. საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპებისა და ნორმების და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად საქართველოს მოქალაქეებს, განურჩევლად მათი ეთნიკური, რელიგიური თუ ენობრივი კუთვნილებისა, უფლება აქვთ ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე შეინარჩუნონ და განავითარონ თავიანთი კულტურა, ისარგებლონ დედაენით პირად ცხოვრებაში ან საჯაროდ.
… (მუხლი 11)

Status of International Law

English


4. The Constitutional Court of Georgia shall in accordance with the procedures established by the organic law:

e) review the constitutionality of international treaties on the basis of a claim submitted by the President of Georgia, the Government, or by at least one fifth of the Members of Parliament;
… (Art. 60)

Georgian


4. საკონსტიტუციო სასამართლო ორგანული კანონით დადგენილი წესით:

ე) საქართველოს პრეზიდენტის ან მთავრობის სარჩელის, პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეხუთედის სარჩელის ან წარდგინების საფუძველზე იხილავს საერთაშორისო ხელშეკრულების კონსტიტუციურობის საკითხს;
… (მუხლი 60)

Status of International Law

English

The constitutional bodies shall take all measures within the scope of their competences to ensure the full integration of Georgia into the European Union and the North Atlantic Treaty Organization. (Art. 78)

Georgian

კონსტიტუციურმა ორგანოებმა თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში მიიღონ ყველა ზომა ევროპის კავშირსა და ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში საქართველოს სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად. (მუხლი 78)

Religious Law

English

Along with freedom of belief and religion, the State shall recognise the outstanding role of the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia in the history of Georgia, and its independence from the State. The relationship between the state of Georgia and the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia shall be determined by a constitutional agreement, which shall be in full compliance with the universally recognised principles and norms of international law in the area of human rights and freedoms. (Art. 8)

Georgian

რწმენისა და აღმსარებლობის თავისუფლებასთან ერთად სახელმწიფო აღიარებს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის განსაკუთრებულ როლს საქართველოს ისტორიაში და მის დამოუკიდებლობას სახელმწიფოსაგან. საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის ურთიერთობა განისაზღვრება კონსტიტუციური შეთანხმებით, რომელიც სრულად უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა სფეროში. (მუხლი 8)

1

Constitution of Georgia 1995, as amended to 2018 (English). According to Art. 2(3): “The official language of Georgia shall be Georgian, and, in the Autonomous Republic of Abkhazia, also Abkhazian.”

2

Links to all sites last visited 31 March 2021