Constitution of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka 1978, as amended to 2015


Affirmative Action (Broadly)


(4) Nothing in this Article shall prevent special provision being made, by law, subordinate legislation or executive action, for the advancement of women, children or disabled persons. (Art. 12)

Citizenship and Nationality

(1) There shall be one status of citizenship known as “the status of a citizen of Sri Lanka”.
(2) A citizen of Sri Lanka shall for all purposes be described only as a “citizen of Sri Lanka”, whether such person became entitled to citizenship by descent or by virtue of registration in accordance with the law relating to citizenship.
(3) No distinction shall be drawn between citizens of Sri Lanka for any purpose by reference to the mode of acquisition of such status, as to whether acquired by descent or by virtue of registration.
(4) No citizen of Sri Lanka shall be deprived of his status of a citizen of Sri Lanka, except under and by virtue of the provisions of sections 19, 20, 21 and 22 of the Citizenship Act:
Provided that the provisions of sections 23 and 24 of that Act shall also be applicable to a person who became entitled to the status of a citizen of Sri Lanka by virtue of registration under the provisions of section 11, 12 or 13 of that Act.
(5) Every person who immediately prior to the commencement of the Constitution was a citizen of Sri Lanka, whether by descent or by virtue of registration in accordance with any law relating to citizenship, shall be entitled to the status and to the rights of a citizen of Sri Lanka as provided in the preceding provisions of this Article.
(6) The provisions of all existing written laws relating to citizenship and all other existing written laws wherein reference is made to citizenship shall be read subject to the preceding provisions of this Article. (Art. 26)

Citizenship and Nationality

Immigration and Emigration and Citizenship
This would include –
(a) Citizenship, Naturalization and Aliens;
… (Ninth Schedule, List II, Reserved List)

Jurisdiction and Access

Every person shall be entitled to apply to the Supreme Court, as provided by Article 1263, in respect of the infringement or imminent infringement, by executive or administrative action, of a fundamental right to which such person is entitled under the provisions of this Chapter4. (Art. 17)

Jurisdiction and Access

The Supreme Court of the Republic of Sri Lanka shall be the highest and final superior Court of record in the Republic and shall subject to the provisions of the Constitution exercise –
(a) jurisdiction in respect of constitutional matters;
(b) jurisdiction for the protection of fundamental rights;
(c) final appellate jurisdiction;
(d) consultative jurisdiction;
(e) jurisdiction in election petitions;
(f) jurisdiction in respect of any breach of the privileges of Parliament; and
(g) jurisdiction in respect of such other matters which Parliament may by law vest or ordain. (Art. 118)

Jurisdiction and Access

The Supreme Court shall have sole and exclusive jurisdiction to determine any question as to whether any Bill or any provision thereof is inconsistent with the Constitution: … (Art. 120)

Jurisdiction and Access

(1) The jurisdiction of the Supreme Court to ordinarily determine any such question as aforesaid may be invoked by the President by a written reference addressed to the Chief Justice, or by any citizen by a petition in writing addressed to the Supreme Court. ... In this paragraph “citizen” includes a body, whether incorporated or unincorporated, if not less than three-fourths of the members of such body are citizens.
… (Art. 121)

Jurisdiction and Access

(1) The Supreme Court shall have sole and exclusive jurisdiction to hear and determine any question relating to the interpretation of the Constitution and accordingly, whenever any such question arises in the course of any proceedings in any other court or tribunal or other institution empowered by law to administer justice or to exercise judicial or quasi-judicial functions, such question shall forthwith be referred to the Supreme Court for determination. The Supreme Court may direct that further proceedings be stayed pending the determination of such question.
… (Art. 125)

Education

(1) A person shall be entitled to be educated through the medium of either of the National Languages : … (Art. 21)

Education

...
(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a Democratic Socialist Society, the objectives of which include –

(h) the complete eradication of illiteracy and the assurance to all persons of the right to universal and equal access to education at all levels.
… (Art. 27)

Education


3. Education and Educational Services– Education to the extent set out in Appendix III.
… (Ninth Schedule, List I: Provincial Council List)

Education


2 and 3 Education and Educational Services – Education, except to the extent specified in items 3 and 4 of List 1.
… (Ninth Schedule, List III: Concurrent List)

Employment Rights and Protection

(1) Every citizen is entitled to –

(g) the freedom to engage by himself or in association with others in any lawful occupation, profession, trade, business or enterprise ;
… (Art. 14)

Employment Rights and Protection

The exercise and enjoyment of rights and freedoms are inseparable from the performance of duties and obligations and accordingly it is the duty of every person in Sri Lanka –
...
c. to work conscientiously in his chosen occupation;
… (Art . 28)

Employment Rights and Protection

...
21. Employment -
… (Ninth Schedule, List III: Concurrent List)

Equality and Non-Discrimination

The PEOPLE OF SRI LANKA … assuring to all peoples FREEDOM, EQUALITY, JUSTICE, FUNDAMENTAL HUMAN RIGHTS and the INDEPENDENCE OF THE JUDICIARY as the intangible heritage that guarantees the dignity and well-being of succeeding generations of the People of SRI LANKA … (Preamble)

Equality and Non-Discrimination

(1) All persons are equal before the law and are entitled to the equal protection of the law.
(2) No citizen shall be discriminated against on the grounds of race, religion, language, caste, sex, political opinion, place of birth or anyone of such grounds : Provided that it shall be lawful to require a person to acquire within a reasonable time sufficient knowledge of any language as a qualification for any employment or office in the Public, Judicial or Local Government Service or in the service of any Public Corporation, where such knowledge is reasonably necessary for the discharge of the duties of such employment or office :
Provided further that it shall be lawful to require a person to have a sufficient knowledge of any language as a qualification for any such employment or office where no function of that employment or office can be discharged otherwise than with a knowledge of that language.
(3) No person shall, on the grounds of race, religion, language, caste, sex or any one of such grounds, be subject to any disability, liability, restriction or condition with regard to access to shops, public restaurants, hotels, places of public entertainment and places of public worship of his own religion.
(4) Nothing in this Article shall prevent special provision being made, by law, subordinate legislation or executive action, for the advancement of women, children or disabled persons. (Art. 12)

Equality and Non-Discrimination

...
(5) The State shall strengthen national unity by promoting co-operation and mutual confidence among all sections of the People of Sri Lanka, including the racial, religious, linguistic and other groups and shall take effective steps in the fields of teaching, education and information in order to eliminate discrimination and prejudice.
(6) The State shall ensure equality of opportunity to citizens, so that no citizen shall suffer any disability on the ground of race, religion, language, caste, sex, political opinion or occupation.
(7) The State shall eliminate economic and social privilege and disparity and the exploitation of man by man or by the State.
… (Art. 27)

Obligations of the State

The PEOPLE OF SRI LANKA … assuring to all peoples FREEDOM, EQUALITY, JUSTICE, FUNDAMENTAL HUMAN RIGHTS and the INDEPENDENCE OF THE JUDICIARY as the intangible heritage that guarantees the dignity and well-being of succeeding generations of the People of SRI LANKA … (Preamble)

Obligations of the State

In the Republic of Sri Lanka sovereignty is in the People and is inalienable. Sovereignty includes the powers of government, fundamental rights and the franchise. (Art. 3)

Obligations of the State

The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner:–

(d) the fundamental rights which are by the Constitution declared and recognized shall be respected, secured and advanced by all the organs of government and shall not be abridged, restricted or denied, save in the manner and to the extent hereinafter provided;
… (Art. 4)

Obligations of the State


(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a democratic socialist society, the objectives of which include –
(a) the full realization of the fundamental rights and freedoms of all persons ;
… (Art. 27)

Obligations of Private Parties

The exercise and enjoyment of rights and freedoms is inseparable from the performance of duties and obligations and accordingly it is the duty of every person in Sri Lanka –

(e) to respect the rights and freedoms of others; … (Art. 28)

Judicial Protection

Every person shall be entitled to apply to the Supreme Court, as provided by Article 1265, in respect of the infringement or imminent infringement, by executive or administrative action, of a fundamental right to which such person is entitled under the provisions of this Chapter. (Art. 17)

Judicial Protection

The Supreme Court of the Republic of Sri Lanka shall be the highest and final superior Court of record in the Republic and shall subject to the provisions of the Constitution exercise –

(b) jurisdiction for the protection of fundamental rights;
… (Art. 118)

Judicial Protection

(1) The Supreme Court shall have sole and exclusive jurisdiction to hear and determine any question relating to the infringement or imminent infringement by executive or administrative action of any fundamental right or language right declared and recognized by Chapter III or Chapter IV.
(2) Where any person alleges that any such fundamental right or language right relating to such person has been infringed or is about to be infringed by executive or administrative action, he may himself or by an attorney-at-law on his behalf, within one month thereof, in accordance with such rules of court as may be in force, apply to the Supreme Court by way of petition in writing addressed to such Court praying for relief or redress in respect of such infringement. Such application may be proceeded with only with leave to proceed first had and obtained from the Supreme Court, which leave may be granted or refused, as the case may be, by not less than two judges.
(3) Where in the course of hearing in the Court of Appeal into an application for orders in the nature of a writ of habeas corpus, certiorari, prohibition, procedendo, mandamus or quo warranto, it appears to such Court that there is prima facie evidence of an infringement or imminent infringement of the provisions of Chapter III or Chapter IV by a party to such application, such Court shall forthwith refer such matter for determination by the Supreme Court.
… (Art. 126)

Judicial Protection

(1) The Supreme Court shall, subject to the Constitution, be the final Court of civil and criminal appellate jurisdiction for and within the Republic of Sri Lanka for the correction of all errors in fact or in law which shall be committed by the Court of Appeal or any Court of First Instance, tribunal or other institution and the judgements and orders of the Supreme Court shall in all cases be final and conclusive in all such matters.
... (Art. 127)

National Human Rights Bodies

(1) Parliament shall by law provide for the establishment of the office of the Parliamentary Commissioner for Administration (Ombudsman) charged with the duty of investigating and reporting upon complaints or allegations of the infringement of fundamental rights and other injustices by public officers and officers of public corporations, local authorities and other like institutions, in accordance with and subject to the provisions of such law.
(2) The Parliamentary Commissioner for Administration (Ombudsman) shall, subject to the approval of the Constitutional Council, be appointed by the President and shall hold office during good behaviour.
… (Art. 156)6

Limitations and/or Derogations

The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner:–

(d) the fundamental rights which are by the Constitution declared and recognized shall be respected, secured and advanced by all the organs of government and shall not be abridged, restricted or denied, save in the manner and to the extent hereinafter provided;
… (Art. 4)

Limitations and/or Derogations

...
(7) The exercise and operation of all the fundamental rights declared and recognized by Articles 12, 13(1), 13(2) and 14 shall be subject to such restrictions as may be prescribed by law in the interests of national security, public order and the protection of public health or morality, or for the purpose of securing due recognition and respect for the rights and freedoms of others, or of meeting the just requirements of the general welfare of a democratic society. For the purposes of this paragraph “law” includes regulations made under the law for the time being relating to public security.
… (Art. 15)

Marriage and Family Life

...
(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a democratic socialist society, the objectives of which include –

(c) the realization by all citizens of an adequate standard of living for themselves and their families, including adequate food, clothing and housing, the continuous improvement of living conditions and the full enjoyment of leisure and social and cultural opportunities;

(12) The State shall recognize and protect the family as the basic unit of society.
… (Art. 27)

Marriage and Family Life

...
11. Health –
11:1 The establishment and maintenance of public hospitals, rural hospitals, maternity homes, dispensaries (other than teaching hospitals and hospitals established for special purposes);
11:2 Public health services, health education, nutrition, family health maternity and child care, food and food sanitation, environmental health;
… (Ninth Schedule, List I, Provincial Council List)

Marriage and Family Life


10. Registration of births, marriages and deaths.
… (Ninth Schedule, List III, Concurrent List)

Minorities

...
(5) The State shall strengthen national unity by promoting co-operation and mutual confidence among all sections of the People of Sri Lanka, including the racial, religious, linguistic and other groups and shall take effective steps in the fields of teaching, education and information in order to eliminate discrimination and prejudice.
... (Art. 27)

Participation in Public Life and Institutions

...
(4) The State shall strengthen and broaden the democratic structure of government and the democratic rights of the People by decentralizing the administration and by affording all possible opportunities to the People to participate at every level in national life and in government.
… (Art. 27)

Participation in Public Life and Institutions

(1) No person shall be appointed by the President as the Chairman or a member of any of the Commissions specified in the Schedule to this Article, except on a recommendation of the Council.
(2) The provisions of paragraph (1) of this Article shall apply in respect of any person appointed to act as the Chairman or as a member of any such Commission.
(3) It shall be the duty of the Council to recommend to the President fit and proper persons for appointment as Chairmen or members of the Commissions specified in the Schedule to this Article, whenever the occasion for such appointments arises, and such recommendations shall endeavour to ensure that such recommendations reflect the pluralistic character of Sri Lankan society, including gender. In the case of the Chairmen of such Commissions, the Council shall recommend three persons for appointment, and the President shall appoint one of the persons recommended as Chairman.

SCHEDULE
(a) The Election Commission.
(b) The Public Service Commission.
(c) The National Police Commission.
(d) The Audit Service Commission.
(e) The Human Rights Commission of Sri Lanka.
(f) The Commission to Investigate Allegations of Bribery or Corruption.
(g) The Finance Commission.
(h) The Delimitation Commission.
(i) The National Procurement Commission. (Art. 41B)

Political Rights and Association

The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner:–

(e) the franchise shall be exercisable at the election of the President of the Republic and of the Members of Parliament and at every Referendum by every citizen who has attained the age of eighteen years and who, being qualified to be an elector as hereinafter provided, has his name entered in the register of electors. (Art. 4)

Political Rights and Association

(1) Every citizen is entitled to –

(c) the freedom of association;
… (Art. 14)

Political Rights and Association

Every person shall, unless disqualified as hereinafter provided, be qualified to be an elector at the election of the President and of the Members of Parliament or to vote at any Referendum:
Provided that no such person shall be entitled to vote unless his name is entered in the appropriate register of electors. (Art. 88)

Political Rights and Association

No person shall be qualified to be an elector at an election of the President, or of the Members of Parliament or to vote at any Referendum, if he is subject to any of the following disqualifications, namely –
(a) if he is not a citizen of Sri Lanka;
(b) if he has not attained the age of eighteen years on the qualifying date specified by law under the provisions of Article 101;
(c) if he is under any law in force in Sri Lanka found or declared to be of unsound mind;
… (Art. 89)

Political Rights and Association

The voting for the election of the President of the Republic and of the Members of Parliament and at any Referendum shall be free, equal and by secret ballot. (Art. 93)

Electoral Bodies

(1) There shall be an Election Commission (in this Chapter referred to as the “Commission”) consisting of three members appointed by the President on the recommendation of the Constitutional Council, from amongst persons who have distinguished themselves in any profession or in the fields of administration or education. One of the members so appointed shall be a retired officer of the Department of Elections, who has held office as a Deputy Commissioner of Elections or above. The President shall on the recommendation of the Constitutional Council, appoint one member as its Chairman.
(2) The object of the Commission shall be to conduct free and fair elections and Referenda.
… (Art. 103)

Electoral Bodies

(1) The Commission shall exercise, perform and discharge all such powers, duties and functions conferred or imposed on or assigned to –
(a) the Commission; or
(b) the Commissioner-General of Elections,
by the Constitution, and by the law for the time being relating to the election of the President, the election of Members of Parliament, the election of members of Provincial Councils, the election of members of Local Authorities and the conduct of Referenda, including but not limited to all the powers, duties and functions relating to the preparation and revision of registers of electors for the purposes of such elections and Referenda and the conduct of such elections and Referenda.
(2) It shall be the duty of the Commission to secure the enforcement of all laws relating to the holding of any such election or the conduct of Referenda and it shall be the duty of all authorities of the State charged with the enforcement of such laws, to co-operate with the Commission to secure such enforcement.
… (Art. 104B)

Head of State


4. The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner :–

(b) the executive power of the People, including the defence of Sri Lanka, shall be exercised by the President of the Republic elected by the People ;
… (Art. 4)

Head of State

(1) There shall be a President of the Republic of Sri Lanka, who is the Head of the State, the Head of the Executive and of the Government and the Commander-in-Chief of the Armed Forces.
(2) The President of the Republic shall be elected by the People and shall hold office for a term of five years. (Art. 30)

Head of State

(1) Any citizen who is qualified to be elected to the office of President may be nominated as a candidate for such office –
(a) by a recognized political party ; or
(b) if he is or has been an elected member of the legislature, by any other political party or by an elector whose name has been entered in any register of electors.
... (Art. 31)

Head of State

Every person who is qualified to be an elector shall be qualified to be elected to the office of President unless he is subject to any of the following disqualifications–
(a) if he has not attained the age of thirty five years;
(b) if he is not qualified to be elected as a Member of Parliament under sub-paragraph (d), (e), (f) or (g) of paragraph (1) of Article 91; and
(c) if he has been twice elected to the office of President by the People.
(d) if he has been removed from the office of President under the provisions of sub-paragraph (e) of paragraph (2) of Article 38. (Art. 92)

Government

(1) There shall be a Cabinet of Ministers charged with the direction and control of the Government of the Republic.
(2) The Cabinet of Ministers shall be collectively responsible and answerable to Parliament.
(3) The President shall be a member of the Cabinet of Ministers and shall be the Head of the Cabinet of Ministers.
(4) The President shall appoint as Prime Minister the Member of Parliament, who, in the President’s opinion, is most likely to command the confidence of Parliament. (Art. 42)

Government

(1) The President shall, in consultation with the Prime Minister, where he considers such consultation to be necessary, determine the number of Ministers of the Cabinet of Ministers and the Ministries and the assignment of subjects and functions to such Ministers.
(2) The President shall, on the advice of the Prime Minister, appoint from among Members of Parliament, Ministers, to be in charge of the Ministries so determined.
(3) The President may at any time change the assignment of subjects and functions and the composition of the Cabinet of Ministers. Such changes shall not affect the continuity of the Cabinet of Ministers and the continuity of its responsibility to Parliament. (Art. 43)

Legislature

...
4. The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner :–
(a) the legislative power of the People shall be exercised by Parliament, consisting of elected representatives of the People and by the People at a Referendum ;
… (Art. 4)

Legislature

(1) There shall be a Parliament which shall consist of two hundred and twenty-five Members elected in accordance with the provisions of the Constitution.
… (Art. 62)

Legislature

Parliament shall have power to make laws, including laws having retrospective effect and repealing or amending any provision of the Constitution, or adding any provision to the Constitution : … (Art. 75)

Legislature

No person shall be qualified to be an elector at an election of the President, or of the Members of Parliament or to vote at any Referendum, if he is subject to any of the following disqualifications, namely –
(a) if he is not a citizen of Sri Lanka ;
(b) if he has not attained the age of eighteen years on the qualifying date specified by law under the provisions of Article 101 ;
(c) if he is under any law in force in Sri Lanka found or declared to be of unsound mind;
… (Art. 89)

Legislature

Every person who is qualified to be an elector shall be qualified to be elected as a Member of Parliament unless he is disqualified under the provisions of Article 91. (Art. 90)

Property, Inheritance and Land Tenure


18. Land – Land, that is to say, rights in or over land, land tenure, transfer and alienation of land, land use, land settlement and land improvement, to the extent set out in Appendix II.
… (Ninth Schedule, List I, Provincial Council List)

Protection from Violence

No person shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. (Art. 11)

Protection from Violence

...
(7) The State shall eliminate economic and social privilege and disparity and the exploitation of man by man or by the State.

(13) The State shall promote with special care the interests of children and youth, so as to ensure their full development, physical, mental, moral, religious and social, and to protect them from exploitation and discrimination.
… (Art. 27)

Public Institutions and Services

...
(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a democratic socialist society, the objectives of which include –

(c) the realization by all citizens of an adequate standard of living for themselves and their families, including adequate food, clothing and housing, the continuous improvement of living conditions and the full enjoyment of leisure and social and cultural opportunities ;

(e) the equitable distribution among all citizens of the material resources of the community and the social product, so as best to subserve the common good ;

(9) The State shall ensure social security and welfare.
...
(12) The State shall recognize and protect the family as the basic unit of society.
… (Art. 27)

Public Institutions and Services

...
11. Health –
11:1 The establishment and maintenance of public hospitals, rural hospitals, maternity homes, dispensaries (other than teaching hospitals and hospitals established for special purposes) ;
11:2 Public health services, health education, nutrition, family health maternity and child care, food and food sanitation, environmental health ;
… (Ninth Schedule, List I, Provincial Council List)

Sexual and Reproductive Rights


9. Health –

9:3 Population control and family planning;
… (Ninth Schedule, List III, Concurrent List)

Status of the Constitution

… WE, THE FREELY ELECTED REPRESENTATIVES OF THE PEOPLE OF SRI LANKA, … do hereby adopt and enact this Constitution as the supreme Law of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka. (Preamble)

Status of the Constitution

(1) All existing written law and unwritten law shall be valid and operative notwithstanding any inconsistency with the preceding provisions of this Chapter.7
(2) The subjection of any person on the order of a competent court to any form of punishment recognized by any existing written law shall not be a contravention of the provisions of this Chapter. (Art. 16)

Status of the Constitution

The exercise and enjoyment of rights and freedoms are inseparable from the performance of duties and obligations and accordingly it is the duty of every person in Sri Lanka –
(a) to uphold and defend the Constitution and the law ;
… (Art. 28)

Status of International Law


(15) The State shall promote international peace, security and co-operation, and the establishment of a just and equitable international economic and social order and shall endeavour to foster respect for international law and treaty obligations in dealings among nations.
... (Art. 27)

Religious Law

The Republic of Sri Lanka shall give to Buddhism the foremost place and accordingly it shall be the duty of the State to protect and foster the Buddha Sasana, while assuring to all religions the rights granted by Articles 10 and 14(1)(e). (Art. 9)

Affirmative Action (Broadly)


(4) කාන්තාවන්ගේ, ළමයින්ගේ හෝ අබල තැනැත්තන්ගේ ප්‍රගතිය සඳහා නීතියෙන් හෝ අනු නීතිවලින් හෝ විධායක ක්‍රියා මාර්ගයෙන් හෝ විශේෂ විධිවිධාන සැලැස්වීම මේ ව්‍යවස්ථාවෙන් කිසිසේත් අවහිර නොවන්නේ ය. (12 වැනි වගන්තිය)

Citizenship and Nationality

(1) "ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුගේ තත්ත්‍වය" යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන එකම පුරවැසි තත්ත්‍වයක් විය යුත්තේ ය.
(2) ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුට, පුරවැසිභාවය හිමි වූයේ පරම්පරාවෙන් වුව ද, පුරවැසිභාවය පිළිබඳ නීතියට අනුකූලව ලියාපදිංචිවීමෙන් වුව ද, ඒ තැනැත්තා සියලු කාර්ය සඳහා "ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියෙක්" යනුවෙන් පමණක් විස්තර කරනු ලබන්නේ ය.
(3) පුරවැසි තත්ත්‍වය අත්කර ගනු ලැබූ ආකාරය, එනම්, පරම්පරාවෙන් ද, නැතහොත් ලියාපදිංචි වීමෙන් ද යනු සලකා කවර වූ හෝ කාර්යයක් සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියන් වෙසෙසා නොදැක්විය යුත්තේ ය.
(4) ශ්‍රී ලංකාවේ කිසිම පුරවැසියකුට පුරවැසියකු වශයෙන් ඔහුගේ තත්ත්‍වය පුරවැසි පනතේ 19 වැනි, 20 වැනි, 21 වැනි සහ 22 වැනි වගන්තිවල විධිවිධාන යටතේ සහ ඒ වගන්තිවල විධිවිධාන ප්‍රකාර මිස අහිමි නො කළ යුත්තේ ය:
එසේ වුව ද, පුරවැසි පනතේ 11 වැනි, 12 වැනි හෝ 13 වැනි වගන්තිවල විධිවිධාන යටතේ ලියාපදිංචි කරනු ලැබීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුගේ තත්ත්‍වයට හිමිකම් ලැබූ තැනැත්තකුට ඒ පනතේ 23 වැනි සහ 24 වැනි වගන්තිවල විධිවිධාන ද අදාළ වන්නේ ය.
(5) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මකවීම ආරම්භ වන තෙක් පරම්පරාවෙන් නැතහොත් පුරවැසිභාවය පිළිබඳ යම් නීතියකට අනුකූලව ලියාපදිංචි වීමෙන් හෝ ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුව සිටි සෑම තැනැත්තකුට ම, මේ ව්‍යවස්ථාවේ මීට ඉහතින් ඇති විධිවිධානවලින් විධිවිධාන සලසා ඇති පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුගේ තත්ත්‍වයට සහ ශ්‍රී ලංකා පුරවැසියකුගේ අයිතිවාසිකම්වලට හිමිකම් ලැඛෙන්නේ ය.
(6) පුරවැසිභාවය හා සම්බන්ධ සියලු පවත්නා ලිඛිත නීති සහ පුරවැසිභාවය ගැන සඳහන් කරන වෙනත් සියලු පවත්නා ලිඛිත නීති මේ ව්‍යවස්ථාවේ මීට ඉහතින් වූ විධිවිධානවලට යටත්ව තේරුම් ගත යුත්තේ ය. (26 වැනි වගන්තිය)

Citizenship and Nationality

ආගමනය හා විගමනය සහ පුරවැසිභාවය
මෙයට පහත දැක්වෙන විෂයයන් ඇතුළත් වේ:-
(අ) පුරවැසිභාවය, පුරවැසිභාවයට ඇතුළත් කිරීම සහ විදේශිකයෝ;
… (නව වෙනි උපලේඛනය, II වෙනි ලැයිස්තුව, සංවෘත ලැයිස්තු)

Jurisdiction and Access

මේ පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන යටතේ යම් තැනැත්තකුට හිමි වන යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් යම් විධායක හෝ පරිපාලනමය ක්‍රියාවක් මගින් උල්ලංඝනය කර තිබීම හෝ උල්ලංඝනය කිරීමට අත්‍යාසන්නව තිබීම හෝ සම්බන්ධයෙන් 126 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන සලසා ඇති පරිදි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉල්ලීමක් කිරීමට ඒ තැනැත්තාට හිමිකම් ඇත්තේ ය. (17 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ජනරජයේ උත්තරීතම සහ අවසානාත්මක ලේඛනෝපගත කිරීමේ ජ්‍යෙෂ්ඨ අධිකරණය වන අතර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට යටත්ව, මෙහි පහත දැක්වෙන ආකාරයේ වූ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ය. එනම් :-
(අ) පනත් කෙටුම්පත්වල ව්‍යවස්ථානුකූලත්වය සම්බන්ධයෙන් වූ අධිකරණ බලය;
(ආ) මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා වූ අධිකරණ බලය;
(ඇ) අවසාන අභියාචනාධිකරණ බලය;
(ඈ) උපදේශක අධිකරණ බලය;
(ඉ) ඡන්ද පෙත්සම් සම්බන්ධයෙන් වූ අධිකරණ බලය;
(ඊ) පාර්ලිමේන්තුවේ යම් වරප්‍රසාද කඩකිරීමක් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ බලය; සහ
(උ) පාර්ලිමේන්තුව විසින් නීතියෙන් පවරනු ලබන හෝ නියම කරනු ලබන වෙනත් කාරණා සම්බන්ධයෙන් වූ අධිකරණ බලය. (118 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

යම් පනත් කෙටුම්පතක් නැතහොත් පනත් කෙටුම්පතක යම් විධිවිධානයක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනනුකූල දැයි යන යම් ප්‍රශ්නයක් පිළිබඳව තීරණයක් ගැනීමේ තනි හා අනන්‍ය අධිකරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත්තේ ය: ... (120 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

ඉහත කී පරිදි වූ එවැනි යම් ප්‍රශ්නයක් පිළිබඳව සාමාන්‍යයෙන් තීරණය කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇති අධිකරණ බලය අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයා අමතා ජනාධිපතිවරයා විසින් යවනු ලබන ලිඛිත යොමු කිරීමක් මගින් නැතහොත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අමතා කවර වූ හෝ පුරවැසියකු විසින් යවනු ලබන ලිඛිත පෙත්සමක් මගින් ක්‍රියාත්මක කරවා ගත හැක්කේ ය.ගගගමේ අනුව්‍යවස්ථාවෙහි — පුරවැසියා ˜ යන්නට සාමාජික සංඛ්‍යාවෙන් හතරෙන් තුනකට නොඅඩු සංඛ්‍යාවක් පුරවැසියන් වන්නා වූ සංස්ථාගත කළ හෝ සංස්ථාගත නොකළ මණ්ඩලයක් ඇතුළත් වේ. ... (121 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

(1) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අර්ථ නිරූපණය කිරීම පිළිබඳ යම් ප්‍රශ්නයක් විභාග කොට තීරණය කිරීම සඳහා තනි හා අනන්‍ය අධිකරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත්තේ ය. ඒ අනුව වෙනත් යම් අධිකරණයක හෝ විනිශ්චය අධිකාරයක හෝ යුක්තිය පසිඳලීම සඳහා හෝ අධිකරණ කාර්ය නැතහොත් අර්ධ අධිකරණ කාර්ය ඉටු කිරීම සඳහා හෝ නීතියෙන් බලය පැවරී ඇති වෙනත් යම් ආයතනයක හෝ නඩු කටයුතුවල දී එවැනි යම් ප්‍රශ්නයක් උද්ගත වුවහොත් ඒ ප්‍රශ්නය තීරණය කිරීම සඳහා නොපමාව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත යොමු කළ යුත්තේ ය. ඒ ප්‍රශ්නය සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් කරන තෙක් වැඩිදුර නඩු කටයුතු අත්හිටුවන ලෙස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් විධාන කළ හැක්කේ ය. ... (125 වැනි වගන්තිය)

Education

(1) යම් තැනැත්තකුට ජාතික භාෂා දෙකෙන් කවර මාධ්‍යයකින් වුව ද අධ්‍යාපනය ලැබීමට හිමිකම ඇත්තේය: ... (21 වැනි වගන්තිය)

Education

...
(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය -
...
නූගත්කම සහමුලින් ම තුරන් කිරීම සහ සියලු තැනැත්තන්ට අධ්‍යාපනයේ සෑම අවස්ථාවක දී ම සර්ව සාධාරණ හා සමාන ඉඩ ප්‍රස්තා ලබා ගැනීමේ අයිතිය සහතික කිරීම.
... (27 වැනි වගන්තිය)

Education


3. අධ්‍යාපනය සහ අධ්‍යාපන සේවා - III වන පරිශිෂ්ටයේ දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට, අධ්‍යාපනය.
… (නව වෙනි උපලේඛනය, I වෙනි ලැයිස්තුව: පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Education


2 සහ 3 අධ්‍යාපනය සහ අධ්‍යාපන සේවා - I වැනි ලැයිස්තුවේ අංක (3) සහ (4) විෂයවල නිශ්චිතව දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට හැර අධ්‍යාපනය.
… (නව වෙනි උපලේඛනය, III වෙනි ලැයිස්තුව: සමගාමී ලැයිස්තුව)

Employment Rights and Protection

(1) සෑම පුරවැසියකුට ම -

(උ) එකලාව හෝ අන් අය හා සමග යම් නීත්‍යානුකූල රැකියාවක, වෘත්තියක, කර්මාන්තයක, වෙළඳ ව්‍යාපාරයක හෝ ව්‍යවසායක නියුක්ත වීමේ නිදහසට;
… (14 වැනි වගන්තිය)

Employment Rights and Protection

අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ක්‍රියාත්මකවීමත්, භුක්ති විඳීමත් යුතුකම් හා බැඳීම් ඉටු කිරීමෙන් වෙන්ව පැවතිය නොහැක්කේ ය. එහෙයින් –
...
(ඇ) තමන් විසින් තෝරා ගනු ලැබූ රැකියාවෙහි හෘදය සාක්‍ෂියට එකඟව නොපිරිහෙලා වැඩ කිරීම ද,
… (28 වැනි වගන්තිය)

Employment Rights and Protection

...
21. සේවා නියුක්තිය -
… (නව වෙනි උපලේඛනය, III වෙනි ලැයිස්තුව: සමගාමී ලැයිස්තුව)

Equality and Non-Discrimination

ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාව විසින් ... ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාවගේ මතු පරම්පරා වලද ධර්මිෂ්ට නිවහල් සමාජයක් බිහි කිරීමෙහිලා සහ සුරක්‍ෂිත කිරීමෙහිලා ඒ පරම්පරා විසින් දරන්නාවූ ප්‍රයත්නයේ දී සහාය වීමට පැමිණෙන සකල ලෝකවාසීන්ගේ ද අභිමානය සහ සමෘද්ධිය සහතික කෙරෙන අස්පර්ශනීය උරුමයක් ලෙස නිදහස, සමානාත්මතාව, යුක්තිය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් හා අධිකරණයේ ස්වාධිනත්වය සකල ජනතාවට සහතික කරන්නාවූත් ... (පූර්විකාව)

Equality and Non-Discrimination

(1) නීතිය පසිඳලීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම ද, නීතියේ රැකවරණය ද, සර්ව සාධාරණ විය යුත්තේ ය.
(2) කිසිම පුරවැසියක වර්ගය, ආගම, භාෂාව, කුලය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදය, දේශපාලන මතය හෝ උපන් ස්ථානය යන හේතු මත හෝ ඉන් කවර වූ හේතුවක් මත හෝ වෙනස්කමකට හෝ විශේෂයකට හෝ භාජන නොවිය යුත්තේ ය:
එසේ වුවද, රජයේ සේවයේ, අධිකරණ සේවයේ, පළාත් පාලන සේවයේ නැතහොත් යම් රාජ්‍ය සංස්ථාවක සේවයේ යම් සේවා නියුක්තියක හෝ ධුරයක කාර්ය ඉටුකිරීම සඳහා යම් තැනැත්තකු යම් භාෂාවක් පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් දැනීමක් ඇතිව සිටීම සාධාරණව අවශ්‍ය වන අවස්ථාවක ඒ සේවා නියුක්තිය හෝ ධුරය සඳහා සුදුසුකමක් වශයෙන් ඒ භාෂාව පිළිබඳ එසේ ප්‍රමාණවත් දැනීමක් සාධාරණ කාලයක් තුළදී ලබාගත යුතු යයි එවැනි තැනැත්තකුට නියම කිරීම නීත්‍යානුකූල වන්නේ ය:
එසේම තව දුරටත්, එවැනි යම් සේවා නියුක්තියක හෝ ධුරයක හෝ කිසිදු කර්තව්‍යයක් යම් භාෂාවක් පිළිබඳ දැනීම ඇත්තේ නම් මිස ඉටු කළ නොහැකිවන අවස්ථාවලදී, ඒ සේවා නියුක්තියට හෝ ධුරයට හෝ ඇතුළත් කර ගැනීමේ සුදුසුකමක් වශයෙන් යම් තැනැත්තකුට ඒ භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් දැනීමක් තිබිය යුතු යයි නියම කිරීම නීත්‍යනුකූල වන්නේ ය.
(3) වර්ගය, ආගම, භාෂාව, කුලය හෝ ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදය යන හේතු මත හෝ ඉන් කවර වූ හේතුවක් මත හෝ වෙළඳසල්වලට, පොදු භෝජනාගාරවලට, ආපනශාලාවලට, පොදු විනෝද ස්ථානවලට හෝ තම තමාගේ ආගමට අයත් පොදු පූජනීය ස්ථානවලට ඇතුළුවීම සම්බන්ධයෙන් යම් අශක්නුතාවකට, බැඳීමකට, සීමා කිරීමකට නැතහොත් කොන්දේසියකට කිසිම තැනැත්තෙක් යටත් නොවන්නේ ය.
(4) කාන්තාවන්ගේ, ළමයින්ගේ හෝ අබල තැනැත්තන්ගේ ප්‍රගතිය සඳහා නීතියෙන් හෝ අනු නීතිවලින් හෝ විධායක ක්‍රියා මාර්ගයෙන් හෝ විශේෂ විධිවිධාන සැලැස්වීම මේ ව්‍යවස්ථාවෙන් කිසිසේත් අවහිර නොවන්නේ ය. (12 වැනි වගන්තිය)

Equality and Non-Discrimination

...
(5) වාර්ගික, ආගමික, විවිධ භාෂා භාවිත කරන සහ වෙනත් ජන කොට්ඨාස ඇතුළු ශ්‍රී ලංකා වාසී සකල ජනතාව අතර සහයෝගය සහ අන්‍යොන්‍ය විශ්වාසය වඩාලීමෙන් ජාතියේ සමගිය තහවුරු කිරීම ද, විශේෂ සැලකිලි සහ වෙනස්කම් තුරන් කිරීම සඳහා ඉගැන්වීම, අධ්‍යාපනය දීම සහ ප්‍රවෘත්ති සැපයීම යන ක්‍ෂේත්‍රවල ඵලදායී පියවර ගැනීම ද රජය විසින් කළ යුත්තේ ය.
(6) කිසිම පුරවැසියකු, වර්ගය, ආගම, භාෂාව, කුලය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදය, දේශපාලන මතය හෝ රැකියාව හේතුවෙන් යම් කිසි අශක්නුතාවකට පත් නොවන පරිදි පුරවැසියන්ට දියුණු වීමට සම ප්‍රස්තාවන් සැලසීමට රජය වගබලා ගත යුත්තේ ය.
(7) ආර්ථීක සහ සාමාජයික වරප්‍රසාද හා විෂමතා ද, මිනිසා විසින් හෝ රජය විසින් හෝ මිනිස් ශ්‍රමය අයථා පරිදි උපයෝගී කර ගැන්ම ද, රජය විසින් තුරන් කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Obligations of the State

ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාව විසින් ... ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාවගේ මතු පරම්පරා වලද ධර්මිෂ්ට නිවහල් සමාජයක් බිහි කිරීමෙහිලා සහ සුරක්‍ෂිත කිරීමෙහිලා ඒ පරම්පරා විසින් දරන්නාවූ ප්‍රයත්නයේ දී සහාය වීමට පැමිණෙන සකල ලෝකවාසීන්ගේ ද අභිමානය සහ සමෘද්ධිය සහතික කෙරෙන අස්පර්ශනීය උරුමයක් ලෙස නිදහස, සමානාත්මතාව, යුක්තිය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් හා අධිකරණයේ ස්වාධිනත්වය සකල ජනතාවට සහතික කරන්නාවූත් ... (පූර්විකාව)

Obligations of the State

ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ පරමාධිපතය ජනතාව කෙරෙහි පිහිටා ඇත්තේ ය. පරමාධිපත්‍යය අත්හළ නොහැක්කේ ය. පරමාධිපත්‍යයට පාලන බලතල, මූලික අයිතිවාසිකම් සහ ඡන්ද බලය ද ඇතුළත් වන්නේ ය. (3 වැනි වගන්තිය)

Obligations of the State

ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ඈ) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගනු ලබන මූලික අයිතිවාසිකම් සියලු පාලන ආයතන විසින් ගරු කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; ආරක්‍ෂා කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; වර්ධනය කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; තව ද, ඒ මූලික අයිතිවාසිකම් මෙහි මින් මතු විධිවිධාන සලස්වා ඇති ආකාරයට සහ ප්‍රමාණයට මිස සංක්‍ෂිප්ත කිරීම, සීමා කිරීම හෝ අහිමි කිරීම නොකළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Obligations of the State


(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය -
(අ) සියලු තැනැත්තන්ගේ ම මූලික අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස සපුරා ලීම;
… (27 වැනි වගන්තිය)

Obligations of Private Parties

අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ක්‍රියාත්මකවීමත්, භුක්ති විඳීමත් යුතුකම් හා බැඳීම් ඉටු කිරීමෙන් වෙන්ව පැවතිය නොහැක්කේ ය. එහෙයින් –

(ඉ) සෙසු අයගේ අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ගරු කිරීම ද, … (28 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

මේ පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන යටතේ යම් තැනැත්තකුට හිමි වන යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් යම් විධායක හෝ පරිපාලනමය ක්‍රියාවක් මගින් උල්ලංඝනය කර තිබීම හෝ උල්ලංඝනය කිරීමට අත්‍යාසන්නව තිබීම හෝ සම්බන්ධයෙන් 126 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන සලසා ඇති පරිදි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉල්ලීමක් කිරීමට ඒ තැනැත්තාට හිමිකම් ඇත්තේ ය. (17 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ජනරජයේ උත්තරීතම සහ අවසානාත්මක ලේඛනෝපගත කිරීමේ ජ්‍යෙෂ්ඨ අධිකරණය වන අතර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට යටත්ව, මෙහි පහත දැක්වෙන ආකාරයේ වූ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ය. එනම්:–

(ආ) මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා වූ අධිකරණ බලය;
… (118 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

(1) III වැනි පරිච්ඡේදයෙන් හෝ IV වැනි පරිච්ඡේදයෙන් හෝ ප්‍රකාශ කොට පිළිගන්නා ලද යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් නැතහොත් භාෂා අයිතිවාසිකම යම් විධායක හෝ පරිපාලන ක්‍රියාවක් මගින් කඩ කිරීමට අත්‍යාසන්නව පැවතීම හා සම්බන්ධ කවර වූ හෝ ප්‍රශ්නයක් විභාග කොට තීරණය කිරීමේ තනි හා අනන්‍ය අධිකරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත්තේ ය.
(2) තමාට සම්බන්ධ එවැනි යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් නැතහොත් භාෂා අයිතිවාසිකම යම් විධායක ක්‍රියාවක් මගින් හෝ පරිපාලන ක්‍රියාවක් මගින් කඩ කොට ඇති බවට හෝ කඩ කිරීමට අත්‍යාසන්නව පවතින බවට යම් තැනැත්තකු විසින් දෝෂාරෝපණයක් කරනු ලබන අවස්ථාවක ඔහු විසින් ම නැතහොත් ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥවරයකුගේ මාර්ගයෙන්, එතැන් පටන් මාසයක් ඇතුළත, එම කඩ කිරීමෙන් සහනයක් හෝ පිහිටක් ලබා දෙන ලෙස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් අයැද සිටින ඉල්ලීමක්, තත්කාලයේ බලපවත්නා අධිකරණ රීතිවලට අනුකූලව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අමතා ඉදිරිපත් කරන ලිඛිත පෙත්සමක් මගින් කළ හැක්කේ ය. එවැනි ඉල්ලීමක් පිළිබඳව ක්‍රියා කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් පූර්ව අවසරයක් ලබා ගැනීමෙන් පසුව පමණක් එවැනි ඉල්ලීමක් පිළිබඳව ක්‍රියා කරගෙන යා හැක්කේ ය. එසේ අවසරය ඉල්ලා සිටි විට අවස්ථාවෝචිත පරිදි ඒ අවසරය ප්‍රදානය කිරීම හෝ අවසරය දීම ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීම හෝ විනිශ්චයකාරවරයන් දෙදෙනකුට නොඅඩු සංඛ්‍යාවක් විසින් කළ හැක්කේ ය.
(3) හේබියස් කෝපුස්, සර්ටියොරාරි, තහනම්, ප්‍රොසිඩෙන්ඩෝ, මන්ඩාමුස් හෝ ක්වෝ වොරන්ටෝ ස්වභාවයේ වූ රිට් ආඥා සඳහා කරන ලද ඉල්ලීමක් අභියාචනාධිකරණයෙහි විභාග කිරීමේ දී, ඒ ඉල්ලීමේ පාර්ශ්වකරුවකු විසින්, III වැනි පරිච්ඡේදයේ හෝ IV වැනි පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන කඩකර ඇති බවට හෝ කඩ කිරීමට අත්‍යාසන්නව ඇති බවට බැලූ බැල්මට පෙනෙන සාක්‍ෂි ඇති බව ඒ අධිකරණයට පෙනී ගිය අවස්ථාවක ඒ කාරණය තීරණය කිරීම සඳහා ඒ අධිකරණය විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත නොපමාව යොමු කළ යුත්තේ ය.
… (126 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

(1) අභියාචනාධිකරණය විසින් හෝ යම් මුල් අවස්ථා අධිකරණයක්, විනිශ්චය අධිකාරයක් හෝ වෙනත් ආයතනයක් විසින් හෝ සිද්ධිය පිළිබඳව නැතහොත් නීතිය පිළිබඳව කරනු ලබන සියලු ම වැරදි නිවැරදි කිරීම සඳහා, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, ශ්‍රී ලංකා ජනරජය වෙනුවෙන් සහ ශ්‍රී ලංකා ජනරජය තුළ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට යටත්ව සිවිල් හා අපරාධ අභියාචනා අධිකරණ බලය ඇති අවසාන අධිකරණය වන්නේ ය. තව ද, සෑම අවස්ථාවකම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නඩු තීන්දු හා ආඥා එවැනි සෑම කාරණයක දී ම අවසානාත්මක හා තීරණාත්මක වන්නේ ය.
... (127 වැනි වගන්තිය)

National Human Rights Bodies

(1) පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස් (ඔම්බුඩ්ස්මන්) ධුරය ඇති කිරීම සඳහා පාර්ලිමේන්තුව විසින් නීතියෙන් විධිවිධාන සැලැස්විය යුත්තේ ය. රජයේ නිලධරයන් විසින් සහ රාජ්‍ය සහ සංස්ථාවල, පළාත් පාලන ආයතනවල හා එවැනි වෙනත් ආයතනවල නිලධරයන් විසින් සිදු කරනු ලබන මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම සහ වෙනත් අසාධාරණ ක්‍රියා ගැන කරනු ලබන පැමිණිලි හෝ චෝදනා ඒ නීතියේ විධිවිධානවලට අනුකූලව හා යටත්ව පරීක්‍ෂා කර බලා වාර්තා කිරීමේ කාර්යභාරය පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස්වරයා වෙත පැවරෙන්නේ ය.
(2) පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස්වරයා (ඔම්බුඩ්ස්මන්) ජනාධිපතිවරයා විසින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ අනුමතයට යටත්ව පත්කරනු ලැබිය යුත්තේ ය. එම කොමසාරිස්වරයා යථා පැවැත්මෙන් සිටින තාක් ස්වකීය ධූරය දැරිය යුත්තේ ය.
… (156 වැනි වගන්තිය)

Limitations and/or Derogations

ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ඈ) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගනු ලබන මූලික අයිතිවාසිකම් සියලු පාලන ආයතන විසින් ගරු කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; ආරක්‍ෂා කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; වර්ධනය කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; තව ද, ඒ මූලික අයිතිවාසිකම් මෙහි මින් මතු විධිවිධාන සලස්වා ඇති ආකාරයට සහ ප්‍රමාණයට මිස සංක්‍ෂිප්ත කිරීම, සීමා කිරීම හෝ අහිමි කිරීම නොකළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Limitations and/or Derogations

...
(7) 12 වැනි ව්‍යවස්ථාවෙන්, 13 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (1) වැනි හා (2) වැනි අනුව්‍යවස්ථාවලින් සහ 14 වැනි ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගෙන ඇති සියලුම මූලික අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳිය හැක්කේ ද, ක්‍රියාත්මක විය හැක්කේ ද, රාජ්‍ය ආරක්‍ෂාව ද, රටේ යථා පැවැත්ම ද, තහවුරු කිරීම පිණිසත්, මහජන සෞඛ්‍යය හෝ සදාචාරය ආරක්‍ෂා කිරීම පිණිසත්, අන්‍යයන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා නන් වැදෑරුම් නිදහස නිසි පරිදි පිළිගන්නා බවට සහ ඊට නිසි පරිදි ගරු කරන බවට වගබලා ගැනීම පිණිසත්, ප්‍රජාතන්තවාදී සමාජයක පොදු සුභසාධනය සඳහා යුක්ති සහගතව අවශ්‍ය දෑ සපුරාලීම පිණිසත්, නීතියෙන් නියම කරනු ලැබිය හැකි සීමා කිරීම්වලට යටත්ව ය. මෙම අනුව්‍යවස්ථාවේ කාර්ය සඳහා "නීතිය" යන්නට මහජන ආරක්‍ෂාව පිළිබඳව තත්කාලයේ අදාළ වන නීතිය යටතේ සාදන ලද නියෝග ද ඇතුළත් වන්නේ ය.
… (15 වැනි වගන්තිය)

Marriage and Family Life

...
(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය –

(ඇ) ප්‍රමාණවත් ආහාරපාන, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ නිවාස පහසුව ද, ජීවන තත්ත්‍වයෙහි නිරන්තර වර්ධනය ද, විවේකය හා සමාජයීය සහ සංස්කෘතික ඉඩ ප්‍රස්තා නිසි පරිදි ප්‍රයෝජනයට ගැනීම ද ඇතුළුව ප්‍රමාණවත් ජීවන මට්ටමක් සියලු පුරවැසියන් විසින් තමන්ට සහ තම පවුල්වල සාමාජිකයන්ට අත්කර දීම;

(12) පවුල, සමාජයේ මූලික ඒකකය වශයෙන් රජය විසින් පිළිගෙන ආරක්‍ෂා කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Marriage and Family Life

...
11. සෞඛ්‍යය -
11:1 (ශික්‍ෂණ රෝහල් සහ විශේෂ කාර්යය සඳහා පිහිටුවනු ලබන රෝහල් හැර) මහජන රෝහල්, ග්‍රාමීය රෝහල්, මාතෘ නිවාස සහ ඛෙහෙත් ශාලා පිහිටුවා පවත්වාගෙන යාම;
11:2 මහජන සෞඛ්‍ය සේවා, සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය, පෝෂණය, පවුල් සෞඛ්‍ය ය, මාතෘ දාරක රක්‍ෂණය, ආහාර සහ ආහාර සෞඛ්‍යාහරක්‍ෂණය, පාරිසරික සෞඛ්‍යය;
… (නව වැනි උපලේඛනය, I වැනි ලැයිස්තුව, පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Marriage and Family Life


10. උප්පැන්න, විවාහ සහ මරණ ලියාපදිංචි කිරීම.
… (නව වැනි උපලේඛනය, III වැනි ලැයිස්තුව, සමගාමී ලැයිස්තුව)

Minorities

...
(5) වාර්ගික, ආගමික, විවිධ භාෂා භාවිත කරන සහ වෙනත් ජන කොට්ඨාස ඇතුළු ශ්‍රී ලංකා වාසී සකල ජනතාව අතර සහයෝගය සහ අන්‍යොන්‍ය විශ්වාසය වඩාලීමෙන් ජාතියේ සමගිය තහවුරු කිරීම ද, විශේෂ සැලකිලි සහ වෙනස්කම් තුරන් කිරීම සඳහා ඉගැන්වීම, අධ්‍යාපනය දීම සහ ප්‍රවෘත්ති සැපයීම යන ක්‍ෂේත්‍රවල ඵලදායී පියවර ගැනීම ද රජය විසින් කළ යුත්තේ ය.
... (27 වැනි වගන්තිය)

Participation in Public Life and Institutions

...
(4) පරිපාලනය විමධ්‍යගත කිරීමෙන් සහ මහජන කටයුතුවලට සහ පාලන කටයුතුවලට සෑම අවස්ථාවක ම ජනතාව සහභාගි කරවා ගැනීමෙන් ආණ්ඩුවේ ප්‍රජාතන්තවාදී පදනම සහ ජනතාවගේ ප්‍රජාතන්තවාදී අයිතිවාසිකම් ද රජය විසින් තහවුරු කොට පුළුල් කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Participation in Public Life and Institutions

41ආ. (1) මේ ව්‍යවස්ථාවේ උපලේඛනයේ නිශ්චිතව සඳහන් යම් කොමිෂන් සභාවක සභාපතිවරයා ලෙස හෝ සාමාජිකයකු ලෙස හෝ ජනාධිපතිවරයා විසින් තැනැත්තකු පත් කිරීම සභාවේ නිර්දේශය මත හැර, නොකරනු ලැබිය යුත්තේ ය.
(2) මේ ව්‍යවස්ථාවේ (1) වන අනු ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන, එකී යම් කොමිෂන් සභාවක සභාපතිවරයා ලෙස හෝ සාමාජිකයකු ලෙස වැඩබැලීම සඳහා පත් කරනු ලැබූ යම් තැනැත්තකු සම්බන්ධයෙන් ද අදාළ විය යුත්තේ ය.
(3) මේ ව්‍යවස්ථාවේ උපලේඛනයේ නිශ්චිතව සඳහන් කොමිෂන් සභාවල සභාපතිවරුන් ලෙස හෝ සාමාජිකයන් ලෙස පත් කිරීම සඳහා අවස්ථාව එළඹෙන කවර හෝ විටක එසේ පත් කරනු ලැබිය යුතු නිසි සහ යෝග්‍ය තැනැත්තන් ජනාධිපතිවරයා වෙත නිර්දේශ කිරීම සභාවේ කාර්යයක් වන අතර ඒ නිර්දේශවලින් ලිංගික වර්ගීකරණය ඇතුළුව ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයේ බහුත්ත්ව ස්වභාවය පිළිබිඹු වන බව වගබලා ගැනීමට ප්‍රයත්න දරනු ලැබිය යුත්තේ ය. ඒ කොමිෂන් සභාවල සහාපතිවරුන් සම්බන්ධයෙන් වන විට, පත් කිරීම සඳහා සභාව විසින් තැනැත්තන් තිදෙනෙකු නිර්දේශ කරනු ලැබිය යුතු අතර, නිර්දේශ කරනු ලැබූ තැනැත්තන්ගෙන් එක් අයෙකු ජනාධිපතිවරයා විසින් සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබිය යුත්තේ ය.

උපලේඛනය
(අ) මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව;
(ආ) රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව;
(ඇ) ජාතික පොලිස් කොමිෂන් සභාව;
(ඈ) විගණන සේවා කොමිෂන් සභාව;
(ඉ) ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව;
(ඊ) අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශනය කිරීමේ කොමිෂන් සභාව;
(උ) මුදල් කොමිෂන් සභාව;
(ඌ) සීමා නිර්ණය කොමිෂන් සභාව;
(එ) ජාතික ප්‍රසම්පාදන කොමිෂන් සභාව. (41ආ වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ඉ) අටළොස් විය සම්පූර්ණ කර ඇත්තා වූ ද, මෙහි මින් මතු විධිවිධාන සලස්වා ඇති පරිදි ඡන්දහිමියකු වීමට සුදුසුකම් ලැබ තමාගේ නම ඡන්දහිමි නාමලේඛනයෙ ඇතුළත් කරනු ලැබ සිටින්නා වූ ද, සෑම පුරවැසියකු විසින් ම ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමේ දී ද, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයේ දී ද, සෑම ජනමත විචාරණයක දී ද ඡන්ද බලය ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විය යුතු වන්නේ ය. (4 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

(1) සෑම පුරවැසියකුට ම –

(ඇ) සමාගමයේ නිදහසට;
… (14 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

මතු දැක්වෙන විධිවිධාන අනුව ඡන්ද බලය අහිමි වේ නම් මිස, සෑම තැනැත්තෙක් ම ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමේ දී සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයේ දී ඡන්ද හිමියකු වීමට හෝ යම්කිසි ජනමත විචාරණයක දී ඡන්දය දීමට හෝ සුදුස්සෙක් වන්නේ ය:
එසේ වුව ද, එවැනි කිසිම තැනැත්තකුට ඔහුගේ නම උචිත ඡන්දහිමි නාමලේඛනෙයහි ඇතුළත් කර ඇත්නම් මිස ඡන්දය දීමට හිමිකම නොලැබිය යුත්තේ ය. (88 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

(අ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියෙක් නොවේ නම්,
(ආ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් 101 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන යටතේ නීතියෙන් නිශ්චය කොට ඇති සුදුසුකම් ලැබීමේ දිනයේ දී අටළොස් විය සම්පූර්ණ කර නොමැති නම්,
(ඇ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් සිහිවිකල තැනැත්තකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ බලපවත්නා යම්කිසි නීතියක් යටතේ තීරණය කරනු ලැබ සිටී නම් හෝ විනිශ්චය කරනු ලැබ සිටී නම්
– ඒ තැනැත්තා ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමක දී හෝ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයක දී හෝ ඡන්ද හිමියකු වීමට හෝ ජනමත විචාරණයක දී ඡන්දය දීමට හෝ සුදුස්සෙක් නොවන්නේ ය.
… (89 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා ද, ජනමතවිචාරණවල දී ද, ඡන්දය දීම නිදහස්ව ද, සමානව ද, රහසේ ද, විය යුත්තේ ය. (93 වැනි වගන්තිය)

Electoral Bodies

(1) (මේ පරිච්ඡේදයෙහි "කොමිෂන් සභාව" යනුවෙන් සඳහන් කරනු ලබන) මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවක් තිබිය යුත්තේ ය. කොමිෂන් සභාව, යම් වෘත්තීන් හි හෝ පරිපාලන හෝ අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රවල හෝ, විශිෂ්ටතා හිමිකරගෙන සිටින තැනැත්තන් අතුරෙන්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය මත ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලබන සාමාජිකයන් තුන් දෙනකුගෙන් සමන්විත විය යුත්තේ ය. පත් කරනු ලබන එක් සාමාජිකයකු නියෝජ්‍ය මැතිවරණ කොමසාරිස් වරයකු වශයෙන් හෝ ඊට ඉහළ වූ හෝ ධූරයක් උසුලනු ලැබූ මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ විශ්‍රාම ලත් නිලධරයකු විය යුත්තේ ය. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය මත ඔවුන් අතුරෙන් එක් සාමාජිකයකු කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා ලෙස ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබිය යුත්තේ ය.
(2) නිදහස් හා සාධාරණ ඡන්ද විමසීම් සහ ජනමත විචාරණ පැවැත්වීම කොමිෂන් සභාවේ පරමාර්ථය විය යුත්තේ ය.
… (103 වැනි වගන්තිය)

Electoral Bodies

(1) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් සහ ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කර ගැනීම, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කර ගැනීම, පළාත් සභා මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කර ගැනීම, පළාත් පාලන ආයතනවල සභිකයන් තෝරා පත් කර ගැනීම සහ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් තත්කාලයේ බලපවත්නා නීතියක් මගින් -
(අ) කොමිෂන් සභාව; හෝ
(ආ) මැතිවරණ කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා,
වෙත පවරා දී ඇති හෝ පනවා ඇති හෝ සියලු බලතල, කාර්ය සහ කර්තව්‍ය කොමිෂන් සභාව විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබිය යුත්තේ ද ඉටු කරනු ලැබිය යුත්තේ ද සිදු කරනු ලැබිය යුත්තේ ද වන්නේ ය. එවැනි ඡන්ද විමසීම්වල සහ ජනමත විචාරණවල කාර්ය සඳහා ඡන්ද හිමි නාමලේඛන පිළියෙල කිරීම සහ ප්‍රතිශෝධනය කිරීම ද, එම ඡන්ද විමසීම් පැවැත්වීම ද එකී බලතලවලට, කාර්යවලට සහ කර්තව්‍යවලට ඇතුළත් වන නමුත් ඒවාට ම පමණක් සීමා නොවන්නේ ය.
(2) එවැනි ඡන්ද විමසීමක් හෝ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමට අදාළ සියලු ම නීති බලාත්මක කිරීම, සුරක්‍ෂිත කිරීම කොමිෂන් සභාවේ කාර්යය විය යුතු අතර, එසේ ඒ නීති බලාත්මක කිරීම, සුරක්‍ෂිත කිරීමෙහිලා කොමිෂන් සභාවේ සහයෝගය දැක්වීම ඒ නීති බලාත්මක කිරීම භාරව සිටින සියලුම රජයේ බලධරයන්ගේ කාර්ය විය යුත්තේ ය.
… (104ආ වැනි වගන්තිය)

Head of State


4. ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ආ) රටේ ආරක්‍ෂාව ඇතුළුව ජනතාවගේ විධායක බලය ජනතාව විසින් තෝරා පත්කර ගනු ලබන ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Head of State

(1) ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයෙක් වන්නේ ය, ජනාධිපතිවරයා රජයේ ප්‍රධානයා ද විධායකයේ ප්‍රධානයා ද ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානයා ද සන්නද්ධ සේවාවන්හි සේනාධිනායකවරයා ද වන්නේ ය.
(2) ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා ජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලැබිය යුතු අතර පස් අවුරුදු කාලයක් ධූරය දරන්නේ ය. (30 වැනි වගන්තිය)

Head of State

(1) ජනාධිපති ධුරයට තෝරා පත් කර ගනු ලැබීම සඳහා සුදුසුකම් ලබා ඇති කවර වූ හෝ පුරවැසියකුගේ නම -
(අ) පිළිගත් දේශපාලන පක්‍ෂයක් විසින්; හෝ
(ආ) ඔහු ව්‍යවස්ථාදායකයෙහි තෝරා පත් කළ මන්ත්‍රීවරයෙක්ව සිටී නම් නැතහොත් එසේ මන්ත්‍රීවරයෙක්ව සිටියේ නම්, වෙනත් යම් දේශපාලන පක්‍ෂයක් විසින් හෝ යම්කිසි ඡන්ද හිමි නාම ලේඛනයක නම ඇතුළත් ඡන්ද හිමියකු විසින්; හෝ
ජනාධිපති ධුරය සඳහා යෝජනා කරනු ලැබිය හැක්කේ ය.
... (31 වැනි වගන්තිය)

Head of State

ඡන්ද හිමියකු වීමට සුදුසුකම්ලත් සෑම තැනැත්තෙක් ම, ඒ තැනැත්තා -
(අ) වයස අවුරුදු තිස්පහ (35) සම්පූර්ණ කර නොසිටීම;
(ආ) 91 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (1) වැනි අනුව්‍යවස්ථාවේ (ඈ), (ඉ), (ඊ) හෝ (උ) ඡේද යටතේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස තෝරා පත් කර ගැනීමට නුසුදුස්සකු වීම;
(ඇ) ඔහු, ජනතාව විසින් ජනාධිපති ධුරයට දෙවරක් තෝරා පත් කොට ගනු ලැබ තිබීම;
(ඈ) 38 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (2) වැනි අනුව්‍යවස්ථාවේ (ඉ) ඡේදයේ විධිවිධාන යටතේ ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉවත් කරනු ලැබ සිටීම, යන නුසුදුසුකම්වලින් කවර වූ හෝ නුසුදුසුකමකට යටත්ව සිටී නම් මිස, ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් තෝරා පත් කර ගනු ලැබීමට සුදුස්සෙක් වන්නේ ය. (92 වැනි වගන්තිය)

Government

(1) ජනරජයේ ආණ්ඩුවේ පාලනය මෙහෙයවීම සහ ඒ පාලනය පිළිබඳ විධානය භාර අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් වන්නේ ය.
(2) අමාත්‍ය මණ්ඩලය පාර්ලිමේන්තුවට සාමූහිකව වගකීමට සහ පිළිතුරු බැඳීමට බැඳී සිටින්නේ ය.
(3) ජනාධිපතිවරයා අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් ද අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ ප්‍රධානයා ද වන්නේ ය.
(4) ජනාධිපතිවරයාගේ මතය අනුව පාර්ලිමේන්තුවේ විශ්වාසය උපරිම වශයෙන් ඇති පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා ජනාධිපතිවරයා විසින් අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබිය යුත්තේ ය. (42 වැනි වගන්තිය)

Government

(1) අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ අදහස් විමසීම අවශ්‍යයැයි ජනාධිපතිවරයා සලකන අවස්ථාවන්හි අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ අදහස් ද විමසා, ජනාධිපතිවරයා විසින් අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අමාත්‍යවරයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද අමාත්‍යාංශ සංඛ්‍යාව ද ඒ අමාත්‍යවරයන්ට පවරන විෂය සහ කාර්ය ද නිශ්චය කළ යුත්තේ ය.
(2) ජනාධිපතිවරයා විසින් එසේ නිශ්චය කරනු ලබන අමාත්‍යාංශ භාරව කටයුතු කිරිම සඳහා අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ උපදෙස් මත, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරුන් අතුරෙන් අමාත්‍යවරයන් පත් කළ යුත්තේ ය.
(3) ජනාධිපතිවරයා විසින් කවර අවස්ථාවක දී වුව ද, අමාත්‍ය මණ්ඩලය වෙත පවරන ලද විෂය සහ කාර්ය වෙනස් කිරීම සහ අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ සංයුතිය වෙනස් කිරීම ද කරනු ලැබිය හැක්කේ ය. අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අඛණ්ඩ පැවැත්මට සහ පාර්ලිමේන්තුව වෙත අමාත්‍ය මණ්ඩලය දරන වගකීමේ අඛණ්ඩ පැවැත්මට එවැනි වෙනස් කිරීමක් බල නොපාන්නේ ය. (43 වැනි වගන්තිය)

Legislature

...
4. ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:-
(අ) ජනතාවගේ ව්‍යවස්ථාදායක බලය ජනතාව විසින් තෝරා පත්කර ගනු ලබන මන්ත්‍රීවරයන්ගෙන් සමන්විත පාර්ලිමේන්තුව විසින් ද, ජනමත විචාරණයක දී ජනතාව විසින් ද ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Legislature

(1) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට අනුකූලව තෝරා පත්කර ගනු ලබන මන්ත්‍රීවරයන් දෙසිය විසිපස් දෙනකුගෙන් සමන්විත පාර්ලිමේන්තුවක් වන්නේ ය.
… (62 වැනි වගන්තිය)

Legislature

අතීතයට ද බලපාන්නා වූ නීති සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යාවස්ථාවේ කවර හෝ විධිවිධානයක් පරිච්ඡින්න කරන්නා වූ හෝ සංශෝධනය කරන්නා වූ හෝ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට යම් විධිවිධානයක් එකතු කරන්නා වූ හෝ නීති ඇතුළුව නීති පැනවීමේ බලය පාර්ලිමේන්තුවට ඇත්තේ ය: … (75 වැනි වගන්තිය)

Legislature

(අ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියෙක් නොවේ නම්,
(ආ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් 101 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන යටතේ නීතියෙන් නිශ්චය කොට ඇති සුදුසුකම් ලැබීමේ දිනයේ දී අටළොස් විය සම්පූර්ණ කර නොමැති නම්,
(ඇ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් සිහිවිකල තැනැත්තකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ බලපවත්නා යම්කිසි නීතියක් යටතේ තීරණය කරනු ලැබ සිටී නම් හෝ විනිශ්චය කරනු ලැබ සිටී නම්
– ඒ තැනැත්තා ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමක දී හෝ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයක දී හෝ ඡන්ද හිමියකු වීමට හෝ ජනමත විචාරණයක දී ඡන්දය දීමට හෝ සුදුස්සෙක් නොවන්නේ ය.
… (89 වැනි වගන්තිය)

Legislature

91 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන යටතේ නුසුදුස්සකු වුවහොත් මිස ඡන්ද බලය හිමි සෑම තැනැත්තෙක් ම පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් තෝරා පත්කර ගනු ලැබීමට සුදුස්සෙක් වන්නේ ය. (90 වැනි වගන්තිය)

Property, Inheritance and Land Tenure

...
18. ඉඩම් - ඉඩම්, එනම් (II) වැනි පරිශිෂ්ටයෙහි දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට ඉඩම් කෙරෙහි හෝ ඉඩම් විෂයයෙහි ඇති අයිතිවාසිකම්, ඉඩම් භුක්තිය, ඉඩම් විකිණීම හා අන්සතු කිරීම, ඉඩම් පරිහරණය, ඉඩම්වල පදිංචි කරවීම සහ ඉඩම් වැඩි දියුණු කිරීම.
… (නව වැනි උපලේඛනය, I වැනි ලැයිස්තුව, පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Protection from Violence

කිසිම තැනැත්තකු වධ හිංසාවලට හෝ කෘෘර, අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකිල්ලකට නැතහොත් දඞුුවමකට යටත් නොකළ යුත්තේ ය. (11 වැනි වගන්තිය)

Protection from Violence

...
(7) ආර්ථීක සහ සාමාජයික වරප්‍රසාද හා විෂමතා ද, මිනිසා විසින් හෝ රජය විසින් හෝ මිනිස් ශ්‍රමය අයථා පරිදි උපයෝගී කර ගැන්ම ද, රජය විසින් තුරන් කළ යුත්තේ ය.

(13) ළමයින් සහ යෞවනයන් කායික වශයෙන්, මානසික වශයෙන් සදාචාරාත්මක වශයෙන්, ආගමික වශයෙන් හා සමාජයික වශයෙන් පූර්ණ වර්ධනයට පත් වන බවට වගබලා ගැනීමටත්, ඔවුන් ආත්මාර්ථය පිණිස යොදා ගනු ලැබීමෙන් සහ වෙනස්කම්වලට පාත්‍ර කරනු ලැබීමෙන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමටත් හැකි වන පරිදි ඔවුන්ගේ ශුභ සිද්ධිය රජය විසින් විශේෂ පරිශ්‍රමයකින් යුතුව වර්ධනය කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Public Institutions and Services

...
(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය –

(ඇ) ප්‍රමාණවත් ආහාරපාන, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ නිවාස පහසුව ද, ජීවන තත්ත්‍වයෙහි නිරන්තර වර්ධනය ද, විවේකය හා සමාජයීය සහ සංස්කෘතික ඉඩ ප්‍රස්තා නිසි පරිදි ප්‍රයෝජනයට ගැනීම ද ඇතුළුව ප්‍රමාණවත් ජීවන මට්ටමක් සියලු පුරවැසියන් විසින් තමන්ට සහ තම පවුල්වල සාමාජිකයන්ට අත්කර දීම;

(ඉ) පොදුජන යහපතට ඉවහල්වන පරිදි ප්‍රජාවගේ භෞතික සම්පත් සහ සමාජ ඵලය සියලු පුරවැසියන් අතර සාධාරණ ලෙස ඛෙදා හැරීම;

(9) සමාජ සුරක්‍ෂිතභාවය හා සුබසාධනය ඇති කිරීමට රජය වගබලා ගත යුත්තේ ය.
...
(12) පවුල, සමාජයේ මූලික ඒකකය වශයෙන් රජය විසින් පිළිගෙන ආරක්‍ෂා කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Public Institutions and Services

...
11. සෞඛ්‍යය -
11:1 (ශික්‍ෂණ රෝහල් සහ විශේෂ කාර්යය සඳහා පිහිටුවනු ලබන රෝහල් හැර) මහජන රෝහල්, ග්‍රාමීය රෝහල්, මාතෘ නිවාස සහ ඛෙහෙත් ශාලා පිහිටුවා පවත්වාගෙන යාම;
11:2 මහජන සෞඛ්‍ය සේවා, සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය, පෝෂණය, පවුල් සෞඛ්‍ය ය, මාතෘ දාරක රක්‍ෂණය, ආහාර සහ ආහාර සෞඛ්‍යාහරක්‍ෂණය, පාරිසරික සෞඛ්‍යය;
… (නව වැනි උපලේඛනය, I වැනි ලැයිස්තුව, පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Sexual and Reproductive Rights

...
9. සෞඛ්‍යය –

9:3 ජනගහන පාලනය සහ පවුල් සංවිධානය;
… (නව වැනි උපලේඛනය, III වැනි ලැයිස්තුව, සමගාමී ලැයිස්තුව)

Status of the Constitution

… නිදහස් ලෙස තේරී පත් වූ ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාවගේ නියෝජිතයන් වන අපි ... ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී ජනරජයේ උත්තරීතර නීතිය ලෙස මේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මෙයින් සම්මත කොට පනවම්හ. (පූර්විකාව)

Status of the Constitution

(1) පවත්නා ලිඛිත නීති සහ ලිඛිත නොවූ නීති අතුරෙන් යම්කිසි ලිඛිත නීතියක් හෝ ලිඛිත නොවූ නීතියක් මේ පරිච්ඡේදයේ මෙයට ඉහතින් ඇති විධිවිධානවලට අනුකූල නොවුව ද, එකී සියලු පවත්නා ලිඛිත නීති සහ ලිඛිත නොවූ නීති බලාත්මකව ක්‍රියාත්මක වන්නේ ය.
(2) කවර වූ හෝ පවත්නා ලිඛිත නීතියකින් දඬුවමක් ලෙස පිළිගනු ලැබූ කවර වූ හෝ ආකාරයක දඬුවමකට කවර වූ හෝ තැනැත්තකු නිසි අධිකරණයක ආඥාව පිට යටත් කිරීම මේ පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන කඩකිරීමක් නොවන්නේ ය. (16 වැනි වගන්තිය)

Status of the Constitution

අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ක්‍රියාත්මකවීමත්, භුක්ති විඳීමත් යුතුකම් හා බැඳීම් ඉටු කිරීමෙන් වෙන්ව පැවතිය නොහැක්කේ ය. එහෙයින්-
(අ) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ නීතිය ආරක්‍ෂා කොට අනුගමනය කිරීම ද,
– ශ්‍රී ලංකාවාසී සෑම තැනැත්තකුගේම යුතුකම වන්නේ ය.
… (28 වැනි වගන්තිය)

Status of International Law


(15) ජාත්‍යන්තර සාමය, සුරක්‍ෂිතභාවය හා සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීම ද, ජාතීන් අතර කටයුතුවල දී ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ ගිවිස ගත් බැඳීම් කෙරෙහි ගෞරවය ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීම ද, ධර්මිෂ්ඨ හා සාධාරණ ජාත්‍යන්තර ආර්ථීක හා සමාජ ක්‍රමයක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීම ද රජය විසින් කළ යුත්තේ ය.
... (27 වැනි වගන්තිය)

Religious Law

ශ්‍රී ලංකා ජනරජය බුද්ධාගමට ප්‍රමුඛස්ථානය පිරිනමන්නේ ය. එහෙයින් 10 වැනි ව්‍යවස්ථාවෙන් සහ 14 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (1) වැනි අනු ව්‍යවස්ථාවේ (ඉ) ඡේදයෙන් සියලු ම ආගම්වලට පිරිනැමෙන අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කර දෙන අතර බුද්ධ ශාසනය සුරක්‍ෂිත කොට පෝෂණය කිරීම රජයේ වගකීම විය යුත්තේ ය. (9 වැනි වගන්තිය)

Affirmative Action (Broadly)

English


(4) Nothing in this Article shall prevent special provision being made, by law, subordinate legislation or executive action, for the advancement of women, children or disabled persons. (Art. 12)

Sinhala


(4) කාන්තාවන්ගේ, ළමයින්ගේ හෝ අබල තැනැත්තන්ගේ ප්‍රගතිය සඳහා නීතියෙන් හෝ අනු නීතිවලින් හෝ විධායක ක්‍රියා මාර්ගයෙන් හෝ විශේෂ විධිවිධාන සැලැස්වීම මේ ව්‍යවස්ථාවෙන් කිසිසේත් අවහිර නොවන්නේ ය. (12 වැනි වගන්තිය)

Citizenship and Nationality

English

(1) There shall be one status of citizenship known as “the status of a citizen of Sri Lanka”.
(2) A citizen of Sri Lanka shall for all purposes be described only as a “citizen of Sri Lanka”, whether such person became entitled to citizenship by descent or by virtue of registration in accordance with the law relating to citizenship.
(3) No distinction shall be drawn between citizens of Sri Lanka for any purpose by reference to the mode of acquisition of such status, as to whether acquired by descent or by virtue of registration.
(4) No citizen of Sri Lanka shall be deprived of his status of a citizen of Sri Lanka, except under and by virtue of the provisions of sections 19, 20, 21 and 22 of the Citizenship Act:
Provided that the provisions of sections 23 and 24 of that Act shall also be applicable to a person who became entitled to the status of a citizen of Sri Lanka by virtue of registration under the provisions of section 11, 12 or 13 of that Act.
(5) Every person who immediately prior to the commencement of the Constitution was a citizen of Sri Lanka, whether by descent or by virtue of registration in accordance with any law relating to citizenship, shall be entitled to the status and to the rights of a citizen of Sri Lanka as provided in the preceding provisions of this Article.
(6) The provisions of all existing written laws relating to citizenship and all other existing written laws wherein reference is made to citizenship shall be read subject to the preceding provisions of this Article. (Art. 26)

Sinhala

(1) "ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුගේ තත්ත්‍වය" යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන එකම පුරවැසි තත්ත්‍වයක් විය යුත්තේ ය.
(2) ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුට, පුරවැසිභාවය හිමි වූයේ පරම්පරාවෙන් වුව ද, පුරවැසිභාවය පිළිබඳ නීතියට අනුකූලව ලියාපදිංචිවීමෙන් වුව ද, ඒ තැනැත්තා සියලු කාර්ය සඳහා "ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියෙක්" යනුවෙන් පමණක් විස්තර කරනු ලබන්නේ ය.
(3) පුරවැසි තත්ත්‍වය අත්කර ගනු ලැබූ ආකාරය, එනම්, පරම්පරාවෙන් ද, නැතහොත් ලියාපදිංචි වීමෙන් ද යනු සලකා කවර වූ හෝ කාර්යයක් සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියන් වෙසෙසා නොදැක්විය යුත්තේ ය.
(4) ශ්‍රී ලංකාවේ කිසිම පුරවැසියකුට පුරවැසියකු වශයෙන් ඔහුගේ තත්ත්‍වය පුරවැසි පනතේ 19 වැනි, 20 වැනි, 21 වැනි සහ 22 වැනි වගන්තිවල විධිවිධාන යටතේ සහ ඒ වගන්තිවල විධිවිධාන ප්‍රකාර මිස අහිමි නො කළ යුත්තේ ය:
එසේ වුව ද, පුරවැසි පනතේ 11 වැනි, 12 වැනි හෝ 13 වැනි වගන්තිවල විධිවිධාන යටතේ ලියාපදිංචි කරනු ලැබීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුගේ තත්ත්‍වයට හිමිකම් ලැබූ තැනැත්තකුට ඒ පනතේ 23 වැනි සහ 24 වැනි වගන්තිවල විධිවිධාන ද අදාළ වන්නේ ය.
(5) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මකවීම ආරම්භ වන තෙක් පරම්පරාවෙන් නැතහොත් පුරවැසිභාවය පිළිබඳ යම් නීතියකට අනුකූලව ලියාපදිංචි වීමෙන් හෝ ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුව සිටි සෑම තැනැත්තකුට ම, මේ ව්‍යවස්ථාවේ මීට ඉහතින් ඇති විධිවිධානවලින් විධිවිධාන සලසා ඇති පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියකුගේ තත්ත්‍වයට සහ ශ්‍රී ලංකා පුරවැසියකුගේ අයිතිවාසිකම්වලට හිමිකම් ලැඛෙන්නේ ය.
(6) පුරවැසිභාවය හා සම්බන්ධ සියලු පවත්නා ලිඛිත නීති සහ පුරවැසිභාවය ගැන සඳහන් කරන වෙනත් සියලු පවත්නා ලිඛිත නීති මේ ව්‍යවස්ථාවේ මීට ඉහතින් වූ විධිවිධානවලට යටත්ව තේරුම් ගත යුත්තේ ය. (26 වැනි වගන්තිය)

Citizenship and Nationality

English

Immigration and Emigration and Citizenship
This would include –
(a) Citizenship, Naturalization and Aliens;
… (Ninth Schedule, List II, Reserved List)

Sinhala

ආගමනය හා විගමනය සහ පුරවැසිභාවය
මෙයට පහත දැක්වෙන විෂයයන් ඇතුළත් වේ:-
(අ) පුරවැසිභාවය, පුරවැසිභාවයට ඇතුළත් කිරීම සහ විදේශිකයෝ;
… (නව වෙනි උපලේඛනය, II වෙනි ලැයිස්තුව, සංවෘත ලැයිස්තු)

Jurisdiction and Access

English

Every person shall be entitled to apply to the Supreme Court, as provided by Article 1263, in respect of the infringement or imminent infringement, by executive or administrative action, of a fundamental right to which such person is entitled under the provisions of this Chapter4. (Art. 17)

Sinhala

මේ පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන යටතේ යම් තැනැත්තකුට හිමි වන යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් යම් විධායක හෝ පරිපාලනමය ක්‍රියාවක් මගින් උල්ලංඝනය කර තිබීම හෝ උල්ලංඝනය කිරීමට අත්‍යාසන්නව තිබීම හෝ සම්බන්ධයෙන් 126 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන සලසා ඇති පරිදි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉල්ලීමක් කිරීමට ඒ තැනැත්තාට හිමිකම් ඇත්තේ ය. (17 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

English

The Supreme Court of the Republic of Sri Lanka shall be the highest and final superior Court of record in the Republic and shall subject to the provisions of the Constitution exercise –
(a) jurisdiction in respect of constitutional matters;
(b) jurisdiction for the protection of fundamental rights;
(c) final appellate jurisdiction;
(d) consultative jurisdiction;
(e) jurisdiction in election petitions;
(f) jurisdiction in respect of any breach of the privileges of Parliament; and
(g) jurisdiction in respect of such other matters which Parliament may by law vest or ordain. (Art. 118)

Sinhala

ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ජනරජයේ උත්තරීතම සහ අවසානාත්මක ලේඛනෝපගත කිරීමේ ජ්‍යෙෂ්ඨ අධිකරණය වන අතර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට යටත්ව, මෙහි පහත දැක්වෙන ආකාරයේ වූ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ය. එනම් :-
(අ) පනත් කෙටුම්පත්වල ව්‍යවස්ථානුකූලත්වය සම්බන්ධයෙන් වූ අධිකරණ බලය;
(ආ) මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා වූ අධිකරණ බලය;
(ඇ) අවසාන අභියාචනාධිකරණ බලය;
(ඈ) උපදේශක අධිකරණ බලය;
(ඉ) ඡන්ද පෙත්සම් සම්බන්ධයෙන් වූ අධිකරණ බලය;
(ඊ) පාර්ලිමේන්තුවේ යම් වරප්‍රසාද කඩකිරීමක් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ බලය; සහ
(උ) පාර්ලිමේන්තුව විසින් නීතියෙන් පවරනු ලබන හෝ නියම කරනු ලබන වෙනත් කාරණා සම්බන්ධයෙන් වූ අධිකරණ බලය. (118 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

English

The Supreme Court shall have sole and exclusive jurisdiction to determine any question as to whether any Bill or any provision thereof is inconsistent with the Constitution: … (Art. 120)

Sinhala

යම් පනත් කෙටුම්පතක් නැතහොත් පනත් කෙටුම්පතක යම් විධිවිධානයක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනනුකූල දැයි යන යම් ප්‍රශ්නයක් පිළිබඳව තීරණයක් ගැනීමේ තනි හා අනන්‍ය අධිකරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත්තේ ය: ... (120 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

English

(1) The jurisdiction of the Supreme Court to ordinarily determine any such question as aforesaid may be invoked by the President by a written reference addressed to the Chief Justice, or by any citizen by a petition in writing addressed to the Supreme Court. ... In this paragraph “citizen” includes a body, whether incorporated or unincorporated, if not less than three-fourths of the members of such body are citizens.
… (Art. 121)

Sinhala

ඉහත කී පරිදි වූ එවැනි යම් ප්‍රශ්නයක් පිළිබඳව සාමාන්‍යයෙන් තීරණය කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇති අධිකරණ බලය අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයා අමතා ජනාධිපතිවරයා විසින් යවනු ලබන ලිඛිත යොමු කිරීමක් මගින් නැතහොත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අමතා කවර වූ හෝ පුරවැසියකු විසින් යවනු ලබන ලිඛිත පෙත්සමක් මගින් ක්‍රියාත්මක කරවා ගත හැක්කේ ය.ගගගමේ අනුව්‍යවස්ථාවෙහි — පුරවැසියා ˜ යන්නට සාමාජික සංඛ්‍යාවෙන් හතරෙන් තුනකට නොඅඩු සංඛ්‍යාවක් පුරවැසියන් වන්නා වූ සංස්ථාගත කළ හෝ සංස්ථාගත නොකළ මණ්ඩලයක් ඇතුළත් වේ. ... (121 වැනි වගන්තිය)

Jurisdiction and Access

English

(1) The Supreme Court shall have sole and exclusive jurisdiction to hear and determine any question relating to the interpretation of the Constitution and accordingly, whenever any such question arises in the course of any proceedings in any other court or tribunal or other institution empowered by law to administer justice or to exercise judicial or quasi-judicial functions, such question shall forthwith be referred to the Supreme Court for determination. The Supreme Court may direct that further proceedings be stayed pending the determination of such question.
… (Art. 125)

Sinhala

(1) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අර්ථ නිරූපණය කිරීම පිළිබඳ යම් ප්‍රශ්නයක් විභාග කොට තීරණය කිරීම සඳහා තනි හා අනන්‍ය අධිකරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත්තේ ය. ඒ අනුව වෙනත් යම් අධිකරණයක හෝ විනිශ්චය අධිකාරයක හෝ යුක්තිය පසිඳලීම සඳහා හෝ අධිකරණ කාර්ය නැතහොත් අර්ධ අධිකරණ කාර්ය ඉටු කිරීම සඳහා හෝ නීතියෙන් බලය පැවරී ඇති වෙනත් යම් ආයතනයක හෝ නඩු කටයුතුවල දී එවැනි යම් ප්‍රශ්නයක් උද්ගත වුවහොත් ඒ ප්‍රශ්නය තීරණය කිරීම සඳහා නොපමාව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත යොමු කළ යුත්තේ ය. ඒ ප්‍රශ්නය සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් කරන තෙක් වැඩිදුර නඩු කටයුතු අත්හිටුවන ලෙස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් විධාන කළ හැක්කේ ය. ... (125 වැනි වගන්තිය)

Education

English

(1) A person shall be entitled to be educated through the medium of either of the National Languages : … (Art. 21)

Sinhala

(1) යම් තැනැත්තකුට ජාතික භාෂා දෙකෙන් කවර මාධ්‍යයකින් වුව ද අධ්‍යාපනය ලැබීමට හිමිකම ඇත්තේය: ... (21 වැනි වගන්තිය)

Education

English

...
(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a Democratic Socialist Society, the objectives of which include –

(h) the complete eradication of illiteracy and the assurance to all persons of the right to universal and equal access to education at all levels.
… (Art. 27)

Sinhala

...
(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය -
...
නූගත්කම සහමුලින් ම තුරන් කිරීම සහ සියලු තැනැත්තන්ට අධ්‍යාපනයේ සෑම අවස්ථාවක දී ම සර්ව සාධාරණ හා සමාන ඉඩ ප්‍රස්තා ලබා ගැනීමේ අයිතිය සහතික කිරීම.
... (27 වැනි වගන්තිය)

Education

English


3. Education and Educational Services– Education to the extent set out in Appendix III.
… (Ninth Schedule, List I: Provincial Council List)

Sinhala


3. අධ්‍යාපනය සහ අධ්‍යාපන සේවා - III වන පරිශිෂ්ටයේ දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට, අධ්‍යාපනය.
… (නව වෙනි උපලේඛනය, I වෙනි ලැයිස්තුව: පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Education

English


2 and 3 Education and Educational Services – Education, except to the extent specified in items 3 and 4 of List 1.
… (Ninth Schedule, List III: Concurrent List)

Sinhala


2 සහ 3 අධ්‍යාපනය සහ අධ්‍යාපන සේවා - I වැනි ලැයිස්තුවේ අංක (3) සහ (4) විෂයවල නිශ්චිතව දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට හැර අධ්‍යාපනය.
… (නව වෙනි උපලේඛනය, III වෙනි ලැයිස්තුව: සමගාමී ලැයිස්තුව)

Employment Rights and Protection

English

(1) Every citizen is entitled to –

(g) the freedom to engage by himself or in association with others in any lawful occupation, profession, trade, business or enterprise ;
… (Art. 14)

Sinhala

(1) සෑම පුරවැසියකුට ම -

(උ) එකලාව හෝ අන් අය හා සමග යම් නීත්‍යානුකූල රැකියාවක, වෘත්තියක, කර්මාන්තයක, වෙළඳ ව්‍යාපාරයක හෝ ව්‍යවසායක නියුක්ත වීමේ නිදහසට;
… (14 වැනි වගන්තිය)

Employment Rights and Protection

English

The exercise and enjoyment of rights and freedoms are inseparable from the performance of duties and obligations and accordingly it is the duty of every person in Sri Lanka –
...
c. to work conscientiously in his chosen occupation;
… (Art . 28)

Sinhala

අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ක්‍රියාත්මකවීමත්, භුක්ති විඳීමත් යුතුකම් හා බැඳීම් ඉටු කිරීමෙන් වෙන්ව පැවතිය නොහැක්කේ ය. එහෙයින් –
...
(ඇ) තමන් විසින් තෝරා ගනු ලැබූ රැකියාවෙහි හෘදය සාක්‍ෂියට එකඟව නොපිරිහෙලා වැඩ කිරීම ද,
… (28 වැනි වගන්තිය)

Employment Rights and Protection

English

...
21. Employment -
… (Ninth Schedule, List III: Concurrent List)

Sinhala

...
21. සේවා නියුක්තිය -
… (නව වෙනි උපලේඛනය, III වෙනි ලැයිස්තුව: සමගාමී ලැයිස්තුව)

Equality and Non-Discrimination

English

The PEOPLE OF SRI LANKA … assuring to all peoples FREEDOM, EQUALITY, JUSTICE, FUNDAMENTAL HUMAN RIGHTS and the INDEPENDENCE OF THE JUDICIARY as the intangible heritage that guarantees the dignity and well-being of succeeding generations of the People of SRI LANKA … (Preamble)

Sinhala

ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාව විසින් ... ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාවගේ මතු පරම්පරා වලද ධර්මිෂ්ට නිවහල් සමාජයක් බිහි කිරීමෙහිලා සහ සුරක්‍ෂිත කිරීමෙහිලා ඒ පරම්පරා විසින් දරන්නාවූ ප්‍රයත්නයේ දී සහාය වීමට පැමිණෙන සකල ලෝකවාසීන්ගේ ද අභිමානය සහ සමෘද්ධිය සහතික කෙරෙන අස්පර්ශනීය උරුමයක් ලෙස නිදහස, සමානාත්මතාව, යුක්තිය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් හා අධිකරණයේ ස්වාධිනත්වය සකල ජනතාවට සහතික කරන්නාවූත් ... (පූර්විකාව)

Equality and Non-Discrimination

English

(1) All persons are equal before the law and are entitled to the equal protection of the law.
(2) No citizen shall be discriminated against on the grounds of race, religion, language, caste, sex, political opinion, place of birth or anyone of such grounds : Provided that it shall be lawful to require a person to acquire within a reasonable time sufficient knowledge of any language as a qualification for any employment or office in the Public, Judicial or Local Government Service or in the service of any Public Corporation, where such knowledge is reasonably necessary for the discharge of the duties of such employment or office :
Provided further that it shall be lawful to require a person to have a sufficient knowledge of any language as a qualification for any such employment or office where no function of that employment or office can be discharged otherwise than with a knowledge of that language.
(3) No person shall, on the grounds of race, religion, language, caste, sex or any one of such grounds, be subject to any disability, liability, restriction or condition with regard to access to shops, public restaurants, hotels, places of public entertainment and places of public worship of his own religion.
(4) Nothing in this Article shall prevent special provision being made, by law, subordinate legislation or executive action, for the advancement of women, children or disabled persons. (Art. 12)

Sinhala

(1) නීතිය පසිඳලීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම ද, නීතියේ රැකවරණය ද, සර්ව සාධාරණ විය යුත්තේ ය.
(2) කිසිම පුරවැසියක වර්ගය, ආගම, භාෂාව, කුලය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදය, දේශපාලන මතය හෝ උපන් ස්ථානය යන හේතු මත හෝ ඉන් කවර වූ හේතුවක් මත හෝ වෙනස්කමකට හෝ විශේෂයකට හෝ භාජන නොවිය යුත්තේ ය:
එසේ වුවද, රජයේ සේවයේ, අධිකරණ සේවයේ, පළාත් පාලන සේවයේ නැතහොත් යම් රාජ්‍ය සංස්ථාවක සේවයේ යම් සේවා නියුක්තියක හෝ ධුරයක කාර්ය ඉටුකිරීම සඳහා යම් තැනැත්තකු යම් භාෂාවක් පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් දැනීමක් ඇතිව සිටීම සාධාරණව අවශ්‍ය වන අවස්ථාවක ඒ සේවා නියුක්තිය හෝ ධුරය සඳහා සුදුසුකමක් වශයෙන් ඒ භාෂාව පිළිබඳ එසේ ප්‍රමාණවත් දැනීමක් සාධාරණ කාලයක් තුළදී ලබාගත යුතු යයි එවැනි තැනැත්තකුට නියම කිරීම නීත්‍යානුකූල වන්නේ ය:
එසේම තව දුරටත්, එවැනි යම් සේවා නියුක්තියක හෝ ධුරයක හෝ කිසිදු කර්තව්‍යයක් යම් භාෂාවක් පිළිබඳ දැනීම ඇත්තේ නම් මිස ඉටු කළ නොහැකිවන අවස්ථාවලදී, ඒ සේවා නියුක්තියට හෝ ධුරයට හෝ ඇතුළත් කර ගැනීමේ සුදුසුකමක් වශයෙන් යම් තැනැත්තකුට ඒ භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් දැනීමක් තිබිය යුතු යයි නියම කිරීම නීත්‍යනුකූල වන්නේ ය.
(3) වර්ගය, ආගම, භාෂාව, කුලය හෝ ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදය යන හේතු මත හෝ ඉන් කවර වූ හේතුවක් මත හෝ වෙළඳසල්වලට, පොදු භෝජනාගාරවලට, ආපනශාලාවලට, පොදු විනෝද ස්ථානවලට හෝ තම තමාගේ ආගමට අයත් පොදු පූජනීය ස්ථානවලට ඇතුළුවීම සම්බන්ධයෙන් යම් අශක්නුතාවකට, බැඳීමකට, සීමා කිරීමකට නැතහොත් කොන්දේසියකට කිසිම තැනැත්තෙක් යටත් නොවන්නේ ය.
(4) කාන්තාවන්ගේ, ළමයින්ගේ හෝ අබල තැනැත්තන්ගේ ප්‍රගතිය සඳහා නීතියෙන් හෝ අනු නීතිවලින් හෝ විධායක ක්‍රියා මාර්ගයෙන් හෝ විශේෂ විධිවිධාන සැලැස්වීම මේ ව්‍යවස්ථාවෙන් කිසිසේත් අවහිර නොවන්නේ ය. (12 වැනි වගන්තිය)

Equality and Non-Discrimination

English

...
(5) The State shall strengthen national unity by promoting co-operation and mutual confidence among all sections of the People of Sri Lanka, including the racial, religious, linguistic and other groups and shall take effective steps in the fields of teaching, education and information in order to eliminate discrimination and prejudice.
(6) The State shall ensure equality of opportunity to citizens, so that no citizen shall suffer any disability on the ground of race, religion, language, caste, sex, political opinion or occupation.
(7) The State shall eliminate economic and social privilege and disparity and the exploitation of man by man or by the State.
… (Art. 27)

Sinhala

...
(5) වාර්ගික, ආගමික, විවිධ භාෂා භාවිත කරන සහ වෙනත් ජන කොට්ඨාස ඇතුළු ශ්‍රී ලංකා වාසී සකල ජනතාව අතර සහයෝගය සහ අන්‍යොන්‍ය විශ්වාසය වඩාලීමෙන් ජාතියේ සමගිය තහවුරු කිරීම ද, විශේෂ සැලකිලි සහ වෙනස්කම් තුරන් කිරීම සඳහා ඉගැන්වීම, අධ්‍යාපනය දීම සහ ප්‍රවෘත්ති සැපයීම යන ක්‍ෂේත්‍රවල ඵලදායී පියවර ගැනීම ද රජය විසින් කළ යුත්තේ ය.
(6) කිසිම පුරවැසියකු, වර්ගය, ආගම, භාෂාව, කුලය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදය, දේශපාලන මතය හෝ රැකියාව හේතුවෙන් යම් කිසි අශක්නුතාවකට පත් නොවන පරිදි පුරවැසියන්ට දියුණු වීමට සම ප්‍රස්තාවන් සැලසීමට රජය වගබලා ගත යුත්තේ ය.
(7) ආර්ථීක සහ සාමාජයික වරප්‍රසාද හා විෂමතා ද, මිනිසා විසින් හෝ රජය විසින් හෝ මිනිස් ශ්‍රමය අයථා පරිදි උපයෝගී කර ගැන්ම ද, රජය විසින් තුරන් කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Obligations of the State

English

The PEOPLE OF SRI LANKA … assuring to all peoples FREEDOM, EQUALITY, JUSTICE, FUNDAMENTAL HUMAN RIGHTS and the INDEPENDENCE OF THE JUDICIARY as the intangible heritage that guarantees the dignity and well-being of succeeding generations of the People of SRI LANKA … (Preamble)

Sinhala

ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාව විසින් ... ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාවගේ මතු පරම්පරා වලද ධර්මිෂ්ට නිවහල් සමාජයක් බිහි කිරීමෙහිලා සහ සුරක්‍ෂිත කිරීමෙහිලා ඒ පරම්පරා විසින් දරන්නාවූ ප්‍රයත්නයේ දී සහාය වීමට පැමිණෙන සකල ලෝකවාසීන්ගේ ද අභිමානය සහ සමෘද්ධිය සහතික කෙරෙන අස්පර්ශනීය උරුමයක් ලෙස නිදහස, සමානාත්මතාව, යුක්තිය මූලික මානව අයිතිවාසිකම් හා අධිකරණයේ ස්වාධිනත්වය සකල ජනතාවට සහතික කරන්නාවූත් ... (පූර්විකාව)

Obligations of the State

English

In the Republic of Sri Lanka sovereignty is in the People and is inalienable. Sovereignty includes the powers of government, fundamental rights and the franchise. (Art. 3)

Sinhala

ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ පරමාධිපතය ජනතාව කෙරෙහි පිහිටා ඇත්තේ ය. පරමාධිපත්‍යය අත්හළ නොහැක්කේ ය. පරමාධිපත්‍යයට පාලන බලතල, මූලික අයිතිවාසිකම් සහ ඡන්ද බලය ද ඇතුළත් වන්නේ ය. (3 වැනි වගන්තිය)

Obligations of the State

English

The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner:–

(d) the fundamental rights which are by the Constitution declared and recognized shall be respected, secured and advanced by all the organs of government and shall not be abridged, restricted or denied, save in the manner and to the extent hereinafter provided;
… (Art. 4)

Sinhala

ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ඈ) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගනු ලබන මූලික අයිතිවාසිකම් සියලු පාලන ආයතන විසින් ගරු කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; ආරක්‍ෂා කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; වර්ධනය කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; තව ද, ඒ මූලික අයිතිවාසිකම් මෙහි මින් මතු විධිවිධාන සලස්වා ඇති ආකාරයට සහ ප්‍රමාණයට මිස සංක්‍ෂිප්ත කිරීම, සීමා කිරීම හෝ අහිමි කිරීම නොකළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Obligations of the State

English


(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a democratic socialist society, the objectives of which include –
(a) the full realization of the fundamental rights and freedoms of all persons ;
… (Art. 27)

Sinhala


(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය -
(අ) සියලු තැනැත්තන්ගේ ම මූලික අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස සපුරා ලීම;
… (27 වැනි වගන්තිය)

Obligations of Private Parties

English

The exercise and enjoyment of rights and freedoms is inseparable from the performance of duties and obligations and accordingly it is the duty of every person in Sri Lanka –

(e) to respect the rights and freedoms of others; … (Art. 28)

Sinhala

අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ක්‍රියාත්මකවීමත්, භුක්ති විඳීමත් යුතුකම් හා බැඳීම් ඉටු කිරීමෙන් වෙන්ව පැවතිය නොහැක්කේ ය. එහෙයින් –

(ඉ) සෙසු අයගේ අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ගරු කිරීම ද, … (28 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

English

Every person shall be entitled to apply to the Supreme Court, as provided by Article 1265, in respect of the infringement or imminent infringement, by executive or administrative action, of a fundamental right to which such person is entitled under the provisions of this Chapter. (Art. 17)

Sinhala

මේ පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන යටතේ යම් තැනැත්තකුට හිමි වන යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් යම් විධායක හෝ පරිපාලනමය ක්‍රියාවක් මගින් උල්ලංඝනය කර තිබීම හෝ උල්ලංඝනය කිරීමට අත්‍යාසන්නව තිබීම හෝ සම්බන්ධයෙන් 126 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන සලසා ඇති පරිදි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉල්ලීමක් කිරීමට ඒ තැනැත්තාට හිමිකම් ඇත්තේ ය. (17 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

English

The Supreme Court of the Republic of Sri Lanka shall be the highest and final superior Court of record in the Republic and shall subject to the provisions of the Constitution exercise –

(b) jurisdiction for the protection of fundamental rights;
… (Art. 118)

Sinhala

ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ජනරජයේ උත්තරීතම සහ අවසානාත්මක ලේඛනෝපගත කිරීමේ ජ්‍යෙෂ්ඨ අධිකරණය වන අතර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට යටත්ව, මෙහි පහත දැක්වෙන ආකාරයේ වූ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ය. එනම්:–

(ආ) මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කිරීම සඳහා වූ අධිකරණ බලය;
… (118 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

English

(1) The Supreme Court shall have sole and exclusive jurisdiction to hear and determine any question relating to the infringement or imminent infringement by executive or administrative action of any fundamental right or language right declared and recognized by Chapter III or Chapter IV.
(2) Where any person alleges that any such fundamental right or language right relating to such person has been infringed or is about to be infringed by executive or administrative action, he may himself or by an attorney-at-law on his behalf, within one month thereof, in accordance with such rules of court as may be in force, apply to the Supreme Court by way of petition in writing addressed to such Court praying for relief or redress in respect of such infringement. Such application may be proceeded with only with leave to proceed first had and obtained from the Supreme Court, which leave may be granted or refused, as the case may be, by not less than two judges.
(3) Where in the course of hearing in the Court of Appeal into an application for orders in the nature of a writ of habeas corpus, certiorari, prohibition, procedendo, mandamus or quo warranto, it appears to such Court that there is prima facie evidence of an infringement or imminent infringement of the provisions of Chapter III or Chapter IV by a party to such application, such Court shall forthwith refer such matter for determination by the Supreme Court.
… (Art. 126)

Sinhala

(1) III වැනි පරිච්ඡේදයෙන් හෝ IV වැනි පරිච්ඡේදයෙන් හෝ ප්‍රකාශ කොට පිළිගන්නා ලද යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් නැතහොත් භාෂා අයිතිවාසිකම යම් විධායක හෝ පරිපාලන ක්‍රියාවක් මගින් කඩ කිරීමට අත්‍යාසන්නව පැවතීම හා සම්බන්ධ කවර වූ හෝ ප්‍රශ්නයක් විභාග කොට තීරණය කිරීමේ තනි හා අනන්‍ය අධිකරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත්තේ ය.
(2) තමාට සම්බන්ධ එවැනි යම් මූලික අයිතිවාසිකමක් නැතහොත් භාෂා අයිතිවාසිකම යම් විධායක ක්‍රියාවක් මගින් හෝ පරිපාලන ක්‍රියාවක් මගින් කඩ කොට ඇති බවට හෝ කඩ කිරීමට අත්‍යාසන්නව පවතින බවට යම් තැනැත්තකු විසින් දෝෂාරෝපණයක් කරනු ලබන අවස්ථාවක ඔහු විසින් ම නැතහොත් ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥවරයකුගේ මාර්ගයෙන්, එතැන් පටන් මාසයක් ඇතුළත, එම කඩ කිරීමෙන් සහනයක් හෝ පිහිටක් ලබා දෙන ලෙස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් අයැද සිටින ඉල්ලීමක්, තත්කාලයේ බලපවත්නා අධිකරණ රීතිවලට අනුකූලව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අමතා ඉදිරිපත් කරන ලිඛිත පෙත්සමක් මගින් කළ හැක්කේ ය. එවැනි ඉල්ලීමක් පිළිබඳව ක්‍රියා කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් පූර්ව අවසරයක් ලබා ගැනීමෙන් පසුව පමණක් එවැනි ඉල්ලීමක් පිළිබඳව ක්‍රියා කරගෙන යා හැක්කේ ය. එසේ අවසරය ඉල්ලා සිටි විට අවස්ථාවෝචිත පරිදි ඒ අවසරය ප්‍රදානය කිරීම හෝ අවසරය දීම ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීම හෝ විනිශ්චයකාරවරයන් දෙදෙනකුට නොඅඩු සංඛ්‍යාවක් විසින් කළ හැක්කේ ය.
(3) හේබියස් කෝපුස්, සර්ටියොරාරි, තහනම්, ප්‍රොසිඩෙන්ඩෝ, මන්ඩාමුස් හෝ ක්වෝ වොරන්ටෝ ස්වභාවයේ වූ රිට් ආඥා සඳහා කරන ලද ඉල්ලීමක් අභියාචනාධිකරණයෙහි විභාග කිරීමේ දී, ඒ ඉල්ලීමේ පාර්ශ්වකරුවකු විසින්, III වැනි පරිච්ඡේදයේ හෝ IV වැනි පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන කඩකර ඇති බවට හෝ කඩ කිරීමට අත්‍යාසන්නව ඇති බවට බැලූ බැල්මට පෙනෙන සාක්‍ෂි ඇති බව ඒ අධිකරණයට පෙනී ගිය අවස්ථාවක ඒ කාරණය තීරණය කිරීම සඳහා ඒ අධිකරණය විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත නොපමාව යොමු කළ යුත්තේ ය.
… (126 වැනි වගන්තිය)

Judicial Protection

English

(1) The Supreme Court shall, subject to the Constitution, be the final Court of civil and criminal appellate jurisdiction for and within the Republic of Sri Lanka for the correction of all errors in fact or in law which shall be committed by the Court of Appeal or any Court of First Instance, tribunal or other institution and the judgements and orders of the Supreme Court shall in all cases be final and conclusive in all such matters.
... (Art. 127)

Sinhala

(1) අභියාචනාධිකරණය විසින් හෝ යම් මුල් අවස්ථා අධිකරණයක්, විනිශ්චය අධිකාරයක් හෝ වෙනත් ආයතනයක් විසින් හෝ සිද්ධිය පිළිබඳව නැතහොත් නීතිය පිළිබඳව කරනු ලබන සියලු ම වැරදි නිවැරදි කිරීම සඳහා, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, ශ්‍රී ලංකා ජනරජය වෙනුවෙන් සහ ශ්‍රී ලංකා ජනරජය තුළ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට යටත්ව සිවිල් හා අපරාධ අභියාචනා අධිකරණ බලය ඇති අවසාන අධිකරණය වන්නේ ය. තව ද, සෑම අවස්ථාවකම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නඩු තීන්දු හා ආඥා එවැනි සෑම කාරණයක දී ම අවසානාත්මක හා තීරණාත්මක වන්නේ ය.
... (127 වැනි වගන්තිය)

National Human Rights Bodies

English

(1) Parliament shall by law provide for the establishment of the office of the Parliamentary Commissioner for Administration (Ombudsman) charged with the duty of investigating and reporting upon complaints or allegations of the infringement of fundamental rights and other injustices by public officers and officers of public corporations, local authorities and other like institutions, in accordance with and subject to the provisions of such law.
(2) The Parliamentary Commissioner for Administration (Ombudsman) shall, subject to the approval of the Constitutional Council, be appointed by the President and shall hold office during good behaviour.
… (Art. 156)6

Sinhala

(1) පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස් (ඔම්බුඩ්ස්මන්) ධුරය ඇති කිරීම සඳහා පාර්ලිමේන්තුව විසින් නීතියෙන් විධිවිධාන සැලැස්විය යුත්තේ ය. රජයේ නිලධරයන් විසින් සහ රාජ්‍ය සහ සංස්ථාවල, පළාත් පාලන ආයතනවල හා එවැනි වෙනත් ආයතනවල නිලධරයන් විසින් සිදු කරනු ලබන මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම සහ වෙනත් අසාධාරණ ක්‍රියා ගැන කරනු ලබන පැමිණිලි හෝ චෝදනා ඒ නීතියේ විධිවිධානවලට අනුකූලව හා යටත්ව පරීක්‍ෂා කර බලා වාර්තා කිරීමේ කාර්යභාරය පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස්වරයා වෙත පැවරෙන්නේ ය.
(2) පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස්වරයා (ඔම්බුඩ්ස්මන්) ජනාධිපතිවරයා විසින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ අනුමතයට යටත්ව පත්කරනු ලැබිය යුත්තේ ය. එම කොමසාරිස්වරයා යථා පැවැත්මෙන් සිටින තාක් ස්වකීය ධූරය දැරිය යුත්තේ ය.
… (156 වැනි වගන්තිය)

Limitations and/or Derogations

English

The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner:–

(d) the fundamental rights which are by the Constitution declared and recognized shall be respected, secured and advanced by all the organs of government and shall not be abridged, restricted or denied, save in the manner and to the extent hereinafter provided;
… (Art. 4)

Sinhala

ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ඈ) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගනු ලබන මූලික අයිතිවාසිකම් සියලු පාලන ආයතන විසින් ගරු කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; ආරක්‍ෂා කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; වර්ධනය කරනු ලැබිය යුත්තේ ය; තව ද, ඒ මූලික අයිතිවාසිකම් මෙහි මින් මතු විධිවිධාන සලස්වා ඇති ආකාරයට සහ ප්‍රමාණයට මිස සංක්‍ෂිප්ත කිරීම, සීමා කිරීම හෝ අහිමි කිරීම නොකළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Limitations and/or Derogations

English

...
(7) The exercise and operation of all the fundamental rights declared and recognized by Articles 12, 13(1), 13(2) and 14 shall be subject to such restrictions as may be prescribed by law in the interests of national security, public order and the protection of public health or morality, or for the purpose of securing due recognition and respect for the rights and freedoms of others, or of meeting the just requirements of the general welfare of a democratic society. For the purposes of this paragraph “law” includes regulations made under the law for the time being relating to public security.
… (Art. 15)

Sinhala

...
(7) 12 වැනි ව්‍යවස්ථාවෙන්, 13 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (1) වැනි හා (2) වැනි අනුව්‍යවස්ථාවලින් සහ 14 වැනි ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගෙන ඇති සියලුම මූලික අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳිය හැක්කේ ද, ක්‍රියාත්මක විය හැක්කේ ද, රාජ්‍ය ආරක්‍ෂාව ද, රටේ යථා පැවැත්ම ද, තහවුරු කිරීම පිණිසත්, මහජන සෞඛ්‍යය හෝ සදාචාරය ආරක්‍ෂා කිරීම පිණිසත්, අන්‍යයන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා නන් වැදෑරුම් නිදහස නිසි පරිදි පිළිගන්නා බවට සහ ඊට නිසි පරිදි ගරු කරන බවට වගබලා ගැනීම පිණිසත්, ප්‍රජාතන්තවාදී සමාජයක පොදු සුභසාධනය සඳහා යුක්ති සහගතව අවශ්‍ය දෑ සපුරාලීම පිණිසත්, නීතියෙන් නියම කරනු ලැබිය හැකි සීමා කිරීම්වලට යටත්ව ය. මෙම අනුව්‍යවස්ථාවේ කාර්ය සඳහා "නීතිය" යන්නට මහජන ආරක්‍ෂාව පිළිබඳව තත්කාලයේ අදාළ වන නීතිය යටතේ සාදන ලද නියෝග ද ඇතුළත් වන්නේ ය.
… (15 වැනි වගන්තිය)

Marriage and Family Life

English

...
(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a democratic socialist society, the objectives of which include –

(c) the realization by all citizens of an adequate standard of living for themselves and their families, including adequate food, clothing and housing, the continuous improvement of living conditions and the full enjoyment of leisure and social and cultural opportunities;

(12) The State shall recognize and protect the family as the basic unit of society.
… (Art. 27)

Sinhala

...
(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය –

(ඇ) ප්‍රමාණවත් ආහාරපාන, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ නිවාස පහසුව ද, ජීවන තත්ත්‍වයෙහි නිරන්තර වර්ධනය ද, විවේකය හා සමාජයීය සහ සංස්කෘතික ඉඩ ප්‍රස්තා නිසි පරිදි ප්‍රයෝජනයට ගැනීම ද ඇතුළුව ප්‍රමාණවත් ජීවන මට්ටමක් සියලු පුරවැසියන් විසින් තමන්ට සහ තම පවුල්වල සාමාජිකයන්ට අත්කර දීම;

(12) පවුල, සමාජයේ මූලික ඒකකය වශයෙන් රජය විසින් පිළිගෙන ආරක්‍ෂා කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Marriage and Family Life

English

...
11. Health –
11:1 The establishment and maintenance of public hospitals, rural hospitals, maternity homes, dispensaries (other than teaching hospitals and hospitals established for special purposes);
11:2 Public health services, health education, nutrition, family health maternity and child care, food and food sanitation, environmental health;
… (Ninth Schedule, List I, Provincial Council List)

Sinhala

...
11. සෞඛ්‍යය -
11:1 (ශික්‍ෂණ රෝහල් සහ විශේෂ කාර්යය සඳහා පිහිටුවනු ලබන රෝහල් හැර) මහජන රෝහල්, ග්‍රාමීය රෝහල්, මාතෘ නිවාස සහ ඛෙහෙත් ශාලා පිහිටුවා පවත්වාගෙන යාම;
11:2 මහජන සෞඛ්‍ය සේවා, සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය, පෝෂණය, පවුල් සෞඛ්‍ය ය, මාතෘ දාරක රක්‍ෂණය, ආහාර සහ ආහාර සෞඛ්‍යාහරක්‍ෂණය, පාරිසරික සෞඛ්‍යය;
… (නව වැනි උපලේඛනය, I වැනි ලැයිස්තුව, පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Marriage and Family Life

English


10. Registration of births, marriages and deaths.
… (Ninth Schedule, List III, Concurrent List)

Sinhala


10. උප්පැන්න, විවාහ සහ මරණ ලියාපදිංචි කිරීම.
… (නව වැනි උපලේඛනය, III වැනි ලැයිස්තුව, සමගාමී ලැයිස්තුව)

Minorities

English

...
(5) The State shall strengthen national unity by promoting co-operation and mutual confidence among all sections of the People of Sri Lanka, including the racial, religious, linguistic and other groups and shall take effective steps in the fields of teaching, education and information in order to eliminate discrimination and prejudice.
... (Art. 27)

Sinhala

...
(5) වාර්ගික, ආගමික, විවිධ භාෂා භාවිත කරන සහ වෙනත් ජන කොට්ඨාස ඇතුළු ශ්‍රී ලංකා වාසී සකල ජනතාව අතර සහයෝගය සහ අන්‍යොන්‍ය විශ්වාසය වඩාලීමෙන් ජාතියේ සමගිය තහවුරු කිරීම ද, විශේෂ සැලකිලි සහ වෙනස්කම් තුරන් කිරීම සඳහා ඉගැන්වීම, අධ්‍යාපනය දීම සහ ප්‍රවෘත්ති සැපයීම යන ක්‍ෂේත්‍රවල ඵලදායී පියවර ගැනීම ද රජය විසින් කළ යුත්තේ ය.
... (27 වැනි වගන්තිය)

Participation in Public Life and Institutions

English

...
(4) The State shall strengthen and broaden the democratic structure of government and the democratic rights of the People by decentralizing the administration and by affording all possible opportunities to the People to participate at every level in national life and in government.
… (Art. 27)

Sinhala

...
(4) පරිපාලනය විමධ්‍යගත කිරීමෙන් සහ මහජන කටයුතුවලට සහ පාලන කටයුතුවලට සෑම අවස්ථාවක ම ජනතාව සහභාගි කරවා ගැනීමෙන් ආණ්ඩුවේ ප්‍රජාතන්තවාදී පදනම සහ ජනතාවගේ ප්‍රජාතන්තවාදී අයිතිවාසිකම් ද රජය විසින් තහවුරු කොට පුළුල් කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Participation in Public Life and Institutions

English

(1) No person shall be appointed by the President as the Chairman or a member of any of the Commissions specified in the Schedule to this Article, except on a recommendation of the Council.
(2) The provisions of paragraph (1) of this Article shall apply in respect of any person appointed to act as the Chairman or as a member of any such Commission.
(3) It shall be the duty of the Council to recommend to the President fit and proper persons for appointment as Chairmen or members of the Commissions specified in the Schedule to this Article, whenever the occasion for such appointments arises, and such recommendations shall endeavour to ensure that such recommendations reflect the pluralistic character of Sri Lankan society, including gender. In the case of the Chairmen of such Commissions, the Council shall recommend three persons for appointment, and the President shall appoint one of the persons recommended as Chairman.

SCHEDULE
(a) The Election Commission.
(b) The Public Service Commission.
(c) The National Police Commission.
(d) The Audit Service Commission.
(e) The Human Rights Commission of Sri Lanka.
(f) The Commission to Investigate Allegations of Bribery or Corruption.
(g) The Finance Commission.
(h) The Delimitation Commission.
(i) The National Procurement Commission. (Art. 41B)

Sinhala

41ආ. (1) මේ ව්‍යවස්ථාවේ උපලේඛනයේ නිශ්චිතව සඳහන් යම් කොමිෂන් සභාවක සභාපතිවරයා ලෙස හෝ සාමාජිකයකු ලෙස හෝ ජනාධිපතිවරයා විසින් තැනැත්තකු පත් කිරීම සභාවේ නිර්දේශය මත හැර, නොකරනු ලැබිය යුත්තේ ය.
(2) මේ ව්‍යවස්ථාවේ (1) වන අනු ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන, එකී යම් කොමිෂන් සභාවක සභාපතිවරයා ලෙස හෝ සාමාජිකයකු ලෙස වැඩබැලීම සඳහා පත් කරනු ලැබූ යම් තැනැත්තකු සම්බන්ධයෙන් ද අදාළ විය යුත්තේ ය.
(3) මේ ව්‍යවස්ථාවේ උපලේඛනයේ නිශ්චිතව සඳහන් කොමිෂන් සභාවල සභාපතිවරුන් ලෙස හෝ සාමාජිකයන් ලෙස පත් කිරීම සඳහා අවස්ථාව එළඹෙන කවර හෝ විටක එසේ පත් කරනු ලැබිය යුතු නිසි සහ යෝග්‍ය තැනැත්තන් ජනාධිපතිවරයා වෙත නිර්දේශ කිරීම සභාවේ කාර්යයක් වන අතර ඒ නිර්දේශවලින් ලිංගික වර්ගීකරණය ඇතුළුව ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයේ බහුත්ත්ව ස්වභාවය පිළිබිඹු වන බව වගබලා ගැනීමට ප්‍රයත්න දරනු ලැබිය යුත්තේ ය. ඒ කොමිෂන් සභාවල සහාපතිවරුන් සම්බන්ධයෙන් වන විට, පත් කිරීම සඳහා සභාව විසින් තැනැත්තන් තිදෙනෙකු නිර්දේශ කරනු ලැබිය යුතු අතර, නිර්දේශ කරනු ලැබූ තැනැත්තන්ගෙන් එක් අයෙකු ජනාධිපතිවරයා විසින් සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබිය යුත්තේ ය.

උපලේඛනය
(අ) මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව;
(ආ) රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව;
(ඇ) ජාතික පොලිස් කොමිෂන් සභාව;
(ඈ) විගණන සේවා කොමිෂන් සභාව;
(ඉ) ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව;
(ඊ) අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශනය කිරීමේ කොමිෂන් සභාව;
(උ) මුදල් කොමිෂන් සභාව;
(ඌ) සීමා නිර්ණය කොමිෂන් සභාව;
(එ) ජාතික ප්‍රසම්පාදන කොමිෂන් සභාව. (41ආ වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

English

The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner:–

(e) the franchise shall be exercisable at the election of the President of the Republic and of the Members of Parliament and at every Referendum by every citizen who has attained the age of eighteen years and who, being qualified to be an elector as hereinafter provided, has his name entered in the register of electors. (Art. 4)

Sinhala

ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ඉ) අටළොස් විය සම්පූර්ණ කර ඇත්තා වූ ද, මෙහි මින් මතු විධිවිධාන සලස්වා ඇති පරිදි ඡන්දහිමියකු වීමට සුදුසුකම් ලැබ තමාගේ නම ඡන්දහිමි නාමලේඛනයෙ ඇතුළත් කරනු ලැබ සිටින්නා වූ ද, සෑම පුරවැසියකු විසින් ම ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමේ දී ද, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයේ දී ද, සෑම ජනමත විචාරණයක දී ද ඡන්ද බලය ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විය යුතු වන්නේ ය. (4 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

English

(1) Every citizen is entitled to –

(c) the freedom of association;
… (Art. 14)

Sinhala

(1) සෑම පුරවැසියකුට ම –

(ඇ) සමාගමයේ නිදහසට;
… (14 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

English

Every person shall, unless disqualified as hereinafter provided, be qualified to be an elector at the election of the President and of the Members of Parliament or to vote at any Referendum:
Provided that no such person shall be entitled to vote unless his name is entered in the appropriate register of electors. (Art. 88)

Sinhala

මතු දැක්වෙන විධිවිධාන අනුව ඡන්ද බලය අහිමි වේ නම් මිස, සෑම තැනැත්තෙක් ම ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමේ දී සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයේ දී ඡන්ද හිමියකු වීමට හෝ යම්කිසි ජනමත විචාරණයක දී ඡන්දය දීමට හෝ සුදුස්සෙක් වන්නේ ය:
එසේ වුව ද, එවැනි කිසිම තැනැත්තකුට ඔහුගේ නම උචිත ඡන්දහිමි නාමලේඛනෙයහි ඇතුළත් කර ඇත්නම් මිස ඡන්දය දීමට හිමිකම නොලැබිය යුත්තේ ය. (88 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

English

No person shall be qualified to be an elector at an election of the President, or of the Members of Parliament or to vote at any Referendum, if he is subject to any of the following disqualifications, namely –
(a) if he is not a citizen of Sri Lanka;
(b) if he has not attained the age of eighteen years on the qualifying date specified by law under the provisions of Article 101;
(c) if he is under any law in force in Sri Lanka found or declared to be of unsound mind;
… (Art. 89)

Sinhala

(අ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියෙක් නොවේ නම්,
(ආ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් 101 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන යටතේ නීතියෙන් නිශ්චය කොට ඇති සුදුසුකම් ලැබීමේ දිනයේ දී අටළොස් විය සම්පූර්ණ කර නොමැති නම්,
(ඇ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් සිහිවිකල තැනැත්තකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ බලපවත්නා යම්කිසි නීතියක් යටතේ තීරණය කරනු ලැබ සිටී නම් හෝ විනිශ්චය කරනු ලැබ සිටී නම්
– ඒ තැනැත්තා ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමක දී හෝ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයක දී හෝ ඡන්ද හිමියකු වීමට හෝ ජනමත විචාරණයක දී ඡන්දය දීමට හෝ සුදුස්සෙක් නොවන්නේ ය.
… (89 වැනි වගන්තිය)

Political Rights and Association

English

The voting for the election of the President of the Republic and of the Members of Parliament and at any Referendum shall be free, equal and by secret ballot. (Art. 93)

Sinhala

ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා ද, ජනමතවිචාරණවල දී ද, ඡන්දය දීම නිදහස්ව ද, සමානව ද, රහසේ ද, විය යුත්තේ ය. (93 වැනි වගන්තිය)

Electoral Bodies

English

(1) There shall be an Election Commission (in this Chapter referred to as the “Commission”) consisting of three members appointed by the President on the recommendation of the Constitutional Council, from amongst persons who have distinguished themselves in any profession or in the fields of administration or education. One of the members so appointed shall be a retired officer of the Department of Elections, who has held office as a Deputy Commissioner of Elections or above. The President shall on the recommendation of the Constitutional Council, appoint one member as its Chairman.
(2) The object of the Commission shall be to conduct free and fair elections and Referenda.
… (Art. 103)

Sinhala

(1) (මේ පරිච්ඡේදයෙහි "කොමිෂන් සභාව" යනුවෙන් සඳහන් කරනු ලබන) මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවක් තිබිය යුත්තේ ය. කොමිෂන් සභාව, යම් වෘත්තීන් හි හෝ පරිපාලන හෝ අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රවල හෝ, විශිෂ්ටතා හිමිකරගෙන සිටින තැනැත්තන් අතුරෙන්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය මත ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලබන සාමාජිකයන් තුන් දෙනකුගෙන් සමන්විත විය යුත්තේ ය. පත් කරනු ලබන එක් සාමාජිකයකු නියෝජ්‍ය මැතිවරණ කොමසාරිස් වරයකු වශයෙන් හෝ ඊට ඉහළ වූ හෝ ධූරයක් උසුලනු ලැබූ මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ විශ්‍රාම ලත් නිලධරයකු විය යුත්තේ ය. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය මත ඔවුන් අතුරෙන් එක් සාමාජිකයකු කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා ලෙස ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබිය යුත්තේ ය.
(2) නිදහස් හා සාධාරණ ඡන්ද විමසීම් සහ ජනමත විචාරණ පැවැත්වීම කොමිෂන් සභාවේ පරමාර්ථය විය යුත්තේ ය.
… (103 වැනි වගන්තිය)

Electoral Bodies

English

(1) The Commission shall exercise, perform and discharge all such powers, duties and functions conferred or imposed on or assigned to –
(a) the Commission; or
(b) the Commissioner-General of Elections,
by the Constitution, and by the law for the time being relating to the election of the President, the election of Members of Parliament, the election of members of Provincial Councils, the election of members of Local Authorities and the conduct of Referenda, including but not limited to all the powers, duties and functions relating to the preparation and revision of registers of electors for the purposes of such elections and Referenda and the conduct of such elections and Referenda.
(2) It shall be the duty of the Commission to secure the enforcement of all laws relating to the holding of any such election or the conduct of Referenda and it shall be the duty of all authorities of the State charged with the enforcement of such laws, to co-operate with the Commission to secure such enforcement.
… (Art. 104B)

Sinhala

(1) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් සහ ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කර ගැනීම, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කර ගැනීම, පළාත් සභා මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කර ගැනීම, පළාත් පාලන ආයතනවල සභිකයන් තෝරා පත් කර ගැනීම සහ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් තත්කාලයේ බලපවත්නා නීතියක් මගින් -
(අ) කොමිෂන් සභාව; හෝ
(ආ) මැතිවරණ කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා,
වෙත පවරා දී ඇති හෝ පනවා ඇති හෝ සියලු බලතල, කාර්ය සහ කර්තව්‍ය කොමිෂන් සභාව විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබිය යුත්තේ ද ඉටු කරනු ලැබිය යුත්තේ ද සිදු කරනු ලැබිය යුත්තේ ද වන්නේ ය. එවැනි ඡන්ද විමසීම්වල සහ ජනමත විචාරණවල කාර්ය සඳහා ඡන්ද හිමි නාමලේඛන පිළියෙල කිරීම සහ ප්‍රතිශෝධනය කිරීම ද, එම ඡන්ද විමසීම් පැවැත්වීම ද එකී බලතලවලට, කාර්යවලට සහ කර්තව්‍යවලට ඇතුළත් වන නමුත් ඒවාට ම පමණක් සීමා නොවන්නේ ය.
(2) එවැනි ඡන්ද විමසීමක් හෝ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමට අදාළ සියලු ම නීති බලාත්මක කිරීම, සුරක්‍ෂිත කිරීම කොමිෂන් සභාවේ කාර්යය විය යුතු අතර, එසේ ඒ නීති බලාත්මක කිරීම, සුරක්‍ෂිත කිරීමෙහිලා කොමිෂන් සභාවේ සහයෝගය දැක්වීම ඒ නීති බලාත්මක කිරීම භාරව සිටින සියලුම රජයේ බලධරයන්ගේ කාර්ය විය යුත්තේ ය.
… (104ආ වැනි වගන්තිය)

Head of State

English


4. The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner :–

(b) the executive power of the People, including the defence of Sri Lanka, shall be exercised by the President of the Republic elected by the People ;
… (Art. 4)

Sinhala


4. ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:–

(ආ) රටේ ආරක්‍ෂාව ඇතුළුව ජනතාවගේ විධායක බලය ජනතාව විසින් තෝරා පත්කර ගනු ලබන ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Head of State

English

(1) There shall be a President of the Republic of Sri Lanka, who is the Head of the State, the Head of the Executive and of the Government and the Commander-in-Chief of the Armed Forces.
(2) The President of the Republic shall be elected by the People and shall hold office for a term of five years. (Art. 30)

Sinhala

(1) ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයෙක් වන්නේ ය, ජනාධිපතිවරයා රජයේ ප්‍රධානයා ද විධායකයේ ප්‍රධානයා ද ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානයා ද සන්නද්ධ සේවාවන්හි සේනාධිනායකවරයා ද වන්නේ ය.
(2) ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා ජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලැබිය යුතු අතර පස් අවුරුදු කාලයක් ධූරය දරන්නේ ය. (30 වැනි වගන්තිය)

Head of State

English

(1) Any citizen who is qualified to be elected to the office of President may be nominated as a candidate for such office –
(a) by a recognized political party ; or
(b) if he is or has been an elected member of the legislature, by any other political party or by an elector whose name has been entered in any register of electors.
... (Art. 31)

Sinhala

(1) ජනාධිපති ධුරයට තෝරා පත් කර ගනු ලැබීම සඳහා සුදුසුකම් ලබා ඇති කවර වූ හෝ පුරවැසියකුගේ නම -
(අ) පිළිගත් දේශපාලන පක්‍ෂයක් විසින්; හෝ
(ආ) ඔහු ව්‍යවස්ථාදායකයෙහි තෝරා පත් කළ මන්ත්‍රීවරයෙක්ව සිටී නම් නැතහොත් එසේ මන්ත්‍රීවරයෙක්ව සිටියේ නම්, වෙනත් යම් දේශපාලන පක්‍ෂයක් විසින් හෝ යම්කිසි ඡන්ද හිමි නාම ලේඛනයක නම ඇතුළත් ඡන්ද හිමියකු විසින්; හෝ
ජනාධිපති ධුරය සඳහා යෝජනා කරනු ලැබිය හැක්කේ ය.
... (31 වැනි වගන්තිය)

Head of State

English

Every person who is qualified to be an elector shall be qualified to be elected to the office of President unless he is subject to any of the following disqualifications–
(a) if he has not attained the age of thirty five years;
(b) if he is not qualified to be elected as a Member of Parliament under sub-paragraph (d), (e), (f) or (g) of paragraph (1) of Article 91; and
(c) if he has been twice elected to the office of President by the People.
(d) if he has been removed from the office of President under the provisions of sub-paragraph (e) of paragraph (2) of Article 38. (Art. 92)

Sinhala

ඡන්ද හිමියකු වීමට සුදුසුකම්ලත් සෑම තැනැත්තෙක් ම, ඒ තැනැත්තා -
(අ) වයස අවුරුදු තිස්පහ (35) සම්පූර්ණ කර නොසිටීම;
(ආ) 91 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (1) වැනි අනුව්‍යවස්ථාවේ (ඈ), (ඉ), (ඊ) හෝ (උ) ඡේද යටතේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස තෝරා පත් කර ගැනීමට නුසුදුස්සකු වීම;
(ඇ) ඔහු, ජනතාව විසින් ජනාධිපති ධුරයට දෙවරක් තෝරා පත් කොට ගනු ලැබ තිබීම;
(ඈ) 38 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (2) වැනි අනුව්‍යවස්ථාවේ (ඉ) ඡේදයේ විධිවිධාන යටතේ ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉවත් කරනු ලැබ සිටීම, යන නුසුදුසුකම්වලින් කවර වූ හෝ නුසුදුසුකමකට යටත්ව සිටී නම් මිස, ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් තෝරා පත් කර ගනු ලැබීමට සුදුස්සෙක් වන්නේ ය. (92 වැනි වගන්තිය)

Government

English

(1) There shall be a Cabinet of Ministers charged with the direction and control of the Government of the Republic.
(2) The Cabinet of Ministers shall be collectively responsible and answerable to Parliament.
(3) The President shall be a member of the Cabinet of Ministers and shall be the Head of the Cabinet of Ministers.
(4) The President shall appoint as Prime Minister the Member of Parliament, who, in the President’s opinion, is most likely to command the confidence of Parliament. (Art. 42)

Sinhala

(1) ජනරජයේ ආණ්ඩුවේ පාලනය මෙහෙයවීම සහ ඒ පාලනය පිළිබඳ විධානය භාර අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් වන්නේ ය.
(2) අමාත්‍ය මණ්ඩලය පාර්ලිමේන්තුවට සාමූහිකව වගකීමට සහ පිළිතුරු බැඳීමට බැඳී සිටින්නේ ය.
(3) ජනාධිපතිවරයා අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් ද අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ ප්‍රධානයා ද වන්නේ ය.
(4) ජනාධිපතිවරයාගේ මතය අනුව පාර්ලිමේන්තුවේ විශ්වාසය උපරිම වශයෙන් ඇති පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා ජනාධිපතිවරයා විසින් අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබිය යුත්තේ ය. (42 වැනි වගන්තිය)

Government

English

(1) The President shall, in consultation with the Prime Minister, where he considers such consultation to be necessary, determine the number of Ministers of the Cabinet of Ministers and the Ministries and the assignment of subjects and functions to such Ministers.
(2) The President shall, on the advice of the Prime Minister, appoint from among Members of Parliament, Ministers, to be in charge of the Ministries so determined.
(3) The President may at any time change the assignment of subjects and functions and the composition of the Cabinet of Ministers. Such changes shall not affect the continuity of the Cabinet of Ministers and the continuity of its responsibility to Parliament. (Art. 43)

Sinhala

(1) අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ අදහස් විමසීම අවශ්‍යයැයි ජනාධිපතිවරයා සලකන අවස්ථාවන්හි අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ අදහස් ද විමසා, ජනාධිපතිවරයා විසින් අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අමාත්‍යවරයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද අමාත්‍යාංශ සංඛ්‍යාව ද ඒ අමාත්‍යවරයන්ට පවරන විෂය සහ කාර්ය ද නිශ්චය කළ යුත්තේ ය.
(2) ජනාධිපතිවරයා විසින් එසේ නිශ්චය කරනු ලබන අමාත්‍යාංශ භාරව කටයුතු කිරිම සඳහා අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ උපදෙස් මත, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරුන් අතුරෙන් අමාත්‍යවරයන් පත් කළ යුත්තේ ය.
(3) ජනාධිපතිවරයා විසින් කවර අවස්ථාවක දී වුව ද, අමාත්‍ය මණ්ඩලය වෙත පවරන ලද විෂය සහ කාර්ය වෙනස් කිරීම සහ අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ සංයුතිය වෙනස් කිරීම ද කරනු ලැබිය හැක්කේ ය. අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අඛණ්ඩ පැවැත්මට සහ පාර්ලිමේන්තුව වෙත අමාත්‍ය මණ්ඩලය දරන වගකීමේ අඛණ්ඩ පැවැත්මට එවැනි වෙනස් කිරීමක් බල නොපාන්නේ ය. (43 වැනි වගන්තිය)

Legislature

English

...
4. The Sovereignty of the People shall be exercised and enjoyed in the following manner :–
(a) the legislative power of the People shall be exercised by Parliament, consisting of elected representatives of the People and by the People at a Referendum ;
… (Art. 4)

Sinhala

...
4. ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක වීම ද, භුක්ති විඳීම ද, මතු දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදුවන්නේ ය:-
(අ) ජනතාවගේ ව්‍යවස්ථාදායක බලය ජනතාව විසින් තෝරා පත්කර ගනු ලබන මන්ත්‍රීවරයන්ගෙන් සමන්විත පාර්ලිමේන්තුව විසින් ද, ජනමත විචාරණයක දී ජනතාව විසින් ද ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ය;
… (4 වැනි වගන්තිය)

Legislature

English

(1) There shall be a Parliament which shall consist of two hundred and twenty-five Members elected in accordance with the provisions of the Constitution.
… (Art. 62)

Sinhala

(1) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට අනුකූලව තෝරා පත්කර ගනු ලබන මන්ත්‍රීවරයන් දෙසිය විසිපස් දෙනකුගෙන් සමන්විත පාර්ලිමේන්තුවක් වන්නේ ය.
… (62 වැනි වගන්තිය)

Legislature

English

Parliament shall have power to make laws, including laws having retrospective effect and repealing or amending any provision of the Constitution, or adding any provision to the Constitution : … (Art. 75)

Sinhala

අතීතයට ද බලපාන්නා වූ නීති සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යාවස්ථාවේ කවර හෝ විධිවිධානයක් පරිච්ඡින්න කරන්නා වූ හෝ සංශෝධනය කරන්නා වූ හෝ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට යම් විධිවිධානයක් එකතු කරන්නා වූ හෝ නීති ඇතුළුව නීති පැනවීමේ බලය පාර්ලිමේන්තුවට ඇත්තේ ය: … (75 වැනි වගන්තිය)

Legislature

English

No person shall be qualified to be an elector at an election of the President, or of the Members of Parliament or to vote at any Referendum, if he is subject to any of the following disqualifications, namely –
(a) if he is not a citizen of Sri Lanka ;
(b) if he has not attained the age of eighteen years on the qualifying date specified by law under the provisions of Article 101 ;
(c) if he is under any law in force in Sri Lanka found or declared to be of unsound mind;
… (Art. 89)

Sinhala

(අ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියෙක් නොවේ නම්,
(ආ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් 101 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන යටතේ නීතියෙන් නිශ්චය කොට ඇති සුදුසුකම් ලැබීමේ දිනයේ දී අටළොස් විය සම්පූර්ණ කර නොමැති නම්,
(ඇ) යම්කිසි තැනැත්තෙක් සිහිවිකල තැනැත්තකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ බලපවත්නා යම්කිසි නීතියක් යටතේ තීරණය කරනු ලැබ සිටී නම් හෝ විනිශ්චය කරනු ලැබ සිටී නම්
– ඒ තැනැත්තා ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කිරීමේ ඡන්ද විමසීමක දී හෝ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් තෝරා පත් කිරීමේ මැතිවරණයක දී හෝ ඡන්ද හිමියකු වීමට හෝ ජනමත විචාරණයක දී ඡන්දය දීමට හෝ සුදුස්සෙක් නොවන්නේ ය.
… (89 වැනි වගන්තිය)

Legislature

English

Every person who is qualified to be an elector shall be qualified to be elected as a Member of Parliament unless he is disqualified under the provisions of Article 91. (Art. 90)

Sinhala

91 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන යටතේ නුසුදුස්සකු වුවහොත් මිස ඡන්ද බලය හිමි සෑම තැනැත්තෙක් ම පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් තෝරා පත්කර ගනු ලැබීමට සුදුස්සෙක් වන්නේ ය. (90 වැනි වගන්තිය)

Property, Inheritance and Land Tenure

English


18. Land – Land, that is to say, rights in or over land, land tenure, transfer and alienation of land, land use, land settlement and land improvement, to the extent set out in Appendix II.
… (Ninth Schedule, List I, Provincial Council List)

Sinhala

...
18. ඉඩම් - ඉඩම්, එනම් (II) වැනි පරිශිෂ්ටයෙහි දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට ඉඩම් කෙරෙහි හෝ ඉඩම් විෂයයෙහි ඇති අයිතිවාසිකම්, ඉඩම් භුක්තිය, ඉඩම් විකිණීම හා අන්සතු කිරීම, ඉඩම් පරිහරණය, ඉඩම්වල පදිංචි කරවීම සහ ඉඩම් වැඩි දියුණු කිරීම.
… (නව වැනි උපලේඛනය, I වැනි ලැයිස්තුව, පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Protection from Violence

English

No person shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. (Art. 11)

Sinhala

කිසිම තැනැත්තකු වධ හිංසාවලට හෝ කෘෘර, අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකිල්ලකට නැතහොත් දඞුුවමකට යටත් නොකළ යුත්තේ ය. (11 වැනි වගන්තිය)

Protection from Violence

English

...
(7) The State shall eliminate economic and social privilege and disparity and the exploitation of man by man or by the State.

(13) The State shall promote with special care the interests of children and youth, so as to ensure their full development, physical, mental, moral, religious and social, and to protect them from exploitation and discrimination.
… (Art. 27)

Sinhala

...
(7) ආර්ථීක සහ සාමාජයික වරප්‍රසාද හා විෂමතා ද, මිනිසා විසින් හෝ රජය විසින් හෝ මිනිස් ශ්‍රමය අයථා පරිදි උපයෝගී කර ගැන්ම ද, රජය විසින් තුරන් කළ යුත්තේ ය.

(13) ළමයින් සහ යෞවනයන් කායික වශයෙන්, මානසික වශයෙන් සදාචාරාත්මක වශයෙන්, ආගමික වශයෙන් හා සමාජයික වශයෙන් පූර්ණ වර්ධනයට පත් වන බවට වගබලා ගැනීමටත්, ඔවුන් ආත්මාර්ථය පිණිස යොදා ගනු ලැබීමෙන් සහ වෙනස්කම්වලට පාත්‍ර කරනු ලැබීමෙන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමටත් හැකි වන පරිදි ඔවුන්ගේ ශුභ සිද්ධිය රජය විසින් විශේෂ පරිශ්‍රමයකින් යුතුව වර්ධනය කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Public Institutions and Services

English

...
(2) The State is pledged to establish in Sri Lanka a democratic socialist society, the objectives of which include –

(c) the realization by all citizens of an adequate standard of living for themselves and their families, including adequate food, clothing and housing, the continuous improvement of living conditions and the full enjoyment of leisure and social and cultural opportunities ;

(e) the equitable distribution among all citizens of the material resources of the community and the social product, so as best to subserve the common good ;

(9) The State shall ensure social security and welfare.
...
(12) The State shall recognize and protect the family as the basic unit of society.
… (Art. 27)

Sinhala

...
(2) මතු දැක්වෙන අරමුණ ද ඇතුළත් ව ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී සමාජයක් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඇති කිරීමට රජය ඇප කැප වී ඇත්තේ ය –

(ඇ) ප්‍රමාණවත් ආහාරපාන, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ නිවාස පහසුව ද, ජීවන තත්ත්‍වයෙහි නිරන්තර වර්ධනය ද, විවේකය හා සමාජයීය සහ සංස්කෘතික ඉඩ ප්‍රස්තා නිසි පරිදි ප්‍රයෝජනයට ගැනීම ද ඇතුළුව ප්‍රමාණවත් ජීවන මට්ටමක් සියලු පුරවැසියන් විසින් තමන්ට සහ තම පවුල්වල සාමාජිකයන්ට අත්කර දීම;

(ඉ) පොදුජන යහපතට ඉවහල්වන පරිදි ප්‍රජාවගේ භෞතික සම්පත් සහ සමාජ ඵලය සියලු පුරවැසියන් අතර සාධාරණ ලෙස ඛෙදා හැරීම;

(9) සමාජ සුරක්‍ෂිතභාවය හා සුබසාධනය ඇති කිරීමට රජය වගබලා ගත යුත්තේ ය.
...
(12) පවුල, සමාජයේ මූලික ඒකකය වශයෙන් රජය විසින් පිළිගෙන ආරක්‍ෂා කළ යුත්තේ ය.
… (27 වැනි වගන්තිය)

Public Institutions and Services

English

...
11. Health –
11:1 The establishment and maintenance of public hospitals, rural hospitals, maternity homes, dispensaries (other than teaching hospitals and hospitals established for special purposes) ;
11:2 Public health services, health education, nutrition, family health maternity and child care, food and food sanitation, environmental health ;
… (Ninth Schedule, List I, Provincial Council List)

Sinhala

...
11. සෞඛ්‍යය -
11:1 (ශික්‍ෂණ රෝහල් සහ විශේෂ කාර්යය සඳහා පිහිටුවනු ලබන රෝහල් හැර) මහජන රෝහල්, ග්‍රාමීය රෝහල්, මාතෘ නිවාස සහ ඛෙහෙත් ශාලා පිහිටුවා පවත්වාගෙන යාම;
11:2 මහජන සෞඛ්‍ය සේවා, සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය, පෝෂණය, පවුල් සෞඛ්‍ය ය, මාතෘ දාරක රක්‍ෂණය, ආහාර සහ ආහාර සෞඛ්‍යාහරක්‍ෂණය, පාරිසරික සෞඛ්‍යය;
… (නව වැනි උපලේඛනය, I වැනි ලැයිස්තුව, පළාත් සභා ලැයිස්තුව)

Sexual and Reproductive Rights

English


9. Health –

9:3 Population control and family planning;
… (Ninth Schedule, List III, Concurrent List)

Sinhala

...
9. සෞඛ්‍යය –

9:3 ජනගහන පාලනය සහ පවුල් සංවිධානය;
… (නව වැනි උපලේඛනය, III වැනි ලැයිස්තුව, සමගාමී ලැයිස්තුව)

Status of the Constitution

English

… WE, THE FREELY ELECTED REPRESENTATIVES OF THE PEOPLE OF SRI LANKA, … do hereby adopt and enact this Constitution as the supreme Law of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka. (Preamble)

Sinhala

… නිදහස් ලෙස තේරී පත් වූ ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාවගේ නියෝජිතයන් වන අපි ... ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්තික සමාජවාදී ජනරජයේ උත්තරීතර නීතිය ලෙස මේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මෙයින් සම්මත කොට පනවම්හ. (පූර්විකාව)

Status of the Constitution

English

(1) All existing written law and unwritten law shall be valid and operative notwithstanding any inconsistency with the preceding provisions of this Chapter.7
(2) The subjection of any person on the order of a competent court to any form of punishment recognized by any existing written law shall not be a contravention of the provisions of this Chapter. (Art. 16)

Sinhala

(1) පවත්නා ලිඛිත නීති සහ ලිඛිත නොවූ නීති අතුරෙන් යම්කිසි ලිඛිත නීතියක් හෝ ලිඛිත නොවූ නීතියක් මේ පරිච්ඡේදයේ මෙයට ඉහතින් ඇති විධිවිධානවලට අනුකූල නොවුව ද, එකී සියලු පවත්නා ලිඛිත නීති සහ ලිඛිත නොවූ නීති බලාත්මකව ක්‍රියාත්මක වන්නේ ය.
(2) කවර වූ හෝ පවත්නා ලිඛිත නීතියකින් දඬුවමක් ලෙස පිළිගනු ලැබූ කවර වූ හෝ ආකාරයක දඬුවමකට කවර වූ හෝ තැනැත්තකු නිසි අධිකරණයක ආඥාව පිට යටත් කිරීම මේ පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන කඩකිරීමක් නොවන්නේ ය. (16 වැනි වගන්තිය)

Status of the Constitution

English

The exercise and enjoyment of rights and freedoms are inseparable from the performance of duties and obligations and accordingly it is the duty of every person in Sri Lanka –
(a) to uphold and defend the Constitution and the law ;
… (Art. 28)

Sinhala

අයිතිවාසිකම් සහ නන් වැදෑරුම් නිදහස ක්‍රියාත්මකවීමත්, භුක්ති විඳීමත් යුතුකම් හා බැඳීම් ඉටු කිරීමෙන් වෙන්ව පැවතිය නොහැක්කේ ය. එහෙයින්-
(අ) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ නීතිය ආරක්‍ෂා කොට අනුගමනය කිරීම ද,
– ශ්‍රී ලංකාවාසී සෑම තැනැත්තකුගේම යුතුකම වන්නේ ය.
… (28 වැනි වගන්තිය)

Status of International Law

English


(15) The State shall promote international peace, security and co-operation, and the establishment of a just and equitable international economic and social order and shall endeavour to foster respect for international law and treaty obligations in dealings among nations.
... (Art. 27)

Sinhala


(15) ජාත්‍යන්තර සාමය, සුරක්‍ෂිතභාවය හා සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීම ද, ජාතීන් අතර කටයුතුවල දී ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ ගිවිස ගත් බැඳීම් කෙරෙහි ගෞරවය ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීම ද, ධර්මිෂ්ඨ හා සාධාරණ ජාත්‍යන්තර ආර්ථීක හා සමාජ ක්‍රමයක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීම ද රජය විසින් කළ යුත්තේ ය.
... (27 වැනි වගන්තිය)

Religious Law

English

The Republic of Sri Lanka shall give to Buddhism the foremost place and accordingly it shall be the duty of the State to protect and foster the Buddha Sasana, while assuring to all religions the rights granted by Articles 10 and 14(1)(e). (Art. 9)

Sinhala

ශ්‍රී ලංකා ජනරජය බුද්ධාගමට ප්‍රමුඛස්ථානය පිරිනමන්නේ ය. එහෙයින් 10 වැනි ව්‍යවස්ථාවෙන් සහ 14 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ (1) වැනි අනු ව්‍යවස්ථාවේ (ඉ) ඡේදයෙන් සියලු ම ආගම්වලට පිරිනැමෙන අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කර දෙන අතර බුද්ධ ශාසනය සුරක්‍ෂිත කොට පෝෂණය කිරීම රජයේ වගකීම විය යුත්තේ ය. (9 වැනි වගන්තිය)

1

Constitution of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka 1978, as amended to 2015 (English). According to Art. 18: “The Official Language of Sri Lanka shall be Sinhala.”

2

Links to all sites last visited 31 March 2021

3, 4

3- Article 126 relates to “fundamental rights jurisdiction and it exercise.” 4- Chapter III on Fundamental Rights

5

Article 126 relates to “fundamental rights jurisdiction and it exercise.”

6

Under the Schedule of Art. 41B (as amended by the Nineteenth Amendment to the Constitution (2015)), mention was also made of the Human Rights Commission of Sri Lanka.

7

Chapter III on Fundamental Rights